Iqtisodiy taraqqiyot va tahlil

Iqtisodiy taraqqiyot va tahlil

“Iqtisodiy taraqqiyot va tahlil” ilmiy elektron jurnali yuridik va jismoniy shaxslarning iqtisodiyot yo‘nalishdagi maqolalari va axborotlarini chop etishga ixtisoslashgan.

Jurnal O‘zbekiston Respublikasi Oliy attestatsiya komissiyasi Rayosatining 2023-yil 29-dekabrdagi 347-son qarori bilan iqtisodiyot sohalarida "Dissertatsiyalar asosiy ilmiy natijalarini chop etish tavsiya etilgan ilmiy nashrlar ro‘yxati”ga kiritilgan.

Jurnal o‘zbek, rus va ingliz tillarida, 1 oyda bir marotaba chiqariladigan nashrdir.

e-ISSN: 2992-877X                                                                   Batafsil...

Joriy nashr

Jild 4 № 6 (2026): Iqtisodiy taraqqiyot va tahlil
Nashr qilingan: 07/03/2026

To'liq son

Maqolalar

QISHLOQ XO‘JALIGI KORXONALARI FAOLIYATINI RAG‘BATLANTIRISHDA SOLIQ IMTIYOZLARINING TUTGAN O‘RNI
Akram Amanov

Mazkur maqolada qishloq xo‘jaligi korxonalarini soliqqa tortish amaliyotidagi islohotlar, ularning samaradorligi tahlil qilingan. Agrar sohani rivojlantirish maqsadida ishlab chiqilgan me’yoriy hujjatlar o‘rganilib, qishloq xo‘jaligi korxonalarini va ularda faoliyat olib borayotgan ishchi-xizmatchilarni adolatli soliqqa tortish yuzasidan taklif va tavsiyalar keltirilgan.

6-11 55 26
MARKAZIY BANK TOMONIDAN AMALGA OSHIRILAYOTGAN AN’ANAVIY VA NOAN’ANAVIY PUL-KREDIT SIYOSATI TAHLILI
Dilshod Djumonov

Ushbu maqolada O‘zbekiston Respublikasi Markaziy bankining 2020–2025 yillar davomida qo‘llagan an’anaviy va noan’anaviy pul-kredit siyosati instrumentlari tahlil qilinadi. Tadqiqot asosiy foiz stavkasi, majburiy zaxira normativlari, obligatsiya emissiyasi, depozit auktsionlari, foiz koridori va balans kengaytirish siyosatini qamrab oladi. Statistik-empirik tahlil asosida Markaziy bankning monetar siyosat instrumentlari inflyatsiyani jilovlash, milliy valyutani barqarorlashtirish va bank tizimi likvidligini tartibga solishdagi samaradorligi baholanadi.

12-20 40 15
DAVLAT XARIDLARI JARAYONIDA INSON OMILINING O‘RNI
Temur G‘ofurov

Ushbu maqolada davlat xaridlari jarayonida inson omilining o‘rni, uning ijobiy va salbiy jihatlari hamda xaridlar tizimining samaradorligiga ta’siri tahlil qilinadi. Shuningdek, davlat xaridlarida shaffoflikni ta’minlash, korrupsiya xavfini kamaytirish va qaror qabul qilish jarayonlarini takomillashtirishda raqamli texnologiyalar hamda elektron platformalarning ahamiyati yoritiladi. Tadqiqot natijasida inson omilini optimallashtirish orqali davlat mablag‘laridan samarali foydalanish va xaridlar tizimining ochiqligini oshirish bo‘yicha takliflar ishlab chiqilgan.

21-25 42 24
IQTISODIY MASALALARNI OPTIMALLASHTIRISHDA CHIZIQLI DASTURLASH USULLARINING AHAMIYATI
Mirolim Habibullayev

Ushbu maqolada iqtisodiy masalalarni chiziqli dasturlash usullari yordamida yechish texnologiyasi 2026-yil holatiga asoslangan holda ko‘rib chiqiladi. Grafik va simpleks usullari ikki muhim amaliy misol asosida batafsil tahlil qilinadi: O‘zbekiston milliy ipak sanoati (atlas va shoyi ishlab chiqarish). Har bir masala uchun matematik model tuziladi, 2026-yil narx va resurs ko‘rsatkichlari asosida optimal yechimlar topiladi. Atlas va shoyi ishlab chiqarish misoli milliy iqtisodiyot va eksport yo‘nalishini matematik optimal yechimi haqida. Maqola iqtisodiy qarorlar qabul qilishda chiziqli dasturlashning amaliy qo‘llanishi va uning cheklovlarini ochib beradi.

26-34 45 24
INVESTITSIYA LOYIHALARINING SAMARADORLIGINI TA’MINLASH BO‘YICHA NAZARIY YONDASHUVLAR VA ULARNING IQTISODIY MAZMUNI
Shoxrux Mirzayev

Mazkur maqolada investitsiya loyihalarining samaradorligini ta’minlash bo‘yicha nazariy yondashuvlar va ularning iqtisodiy mazmuni kompleks tarzda tahlil qilinadi. Tadqiqotda investitsiya loyihalarini baholashning zamonaviy usullari, moliyaviy va iqtisodiy samaradorlik ko‘rsatkichlari, risklarni boshqarish mexanizmlari hamda loyihalarni moliyalashtirishning institutsional jihatlari o‘rganilgan. Shuningdek, investitsiya loyihalari samaradorligini oshirishda ESG tamoyillari, innovatsion texnologiyalar va strategik boshqaruvning o‘rni ilmiy asosda yoritilgan.

35-41 45 17
O‘TISH IQTISODIYOTI SHAROITIDA DAVLAT OLIY TA’LIM MUASSASALARINI DASTURIY-MAQSADLI (NATIJAGA YO‘NALTIRILGAN) BUDJETLASHTIRISH: BOSQICHLI IQTISODIY MODEL
Sanjar Murtozayev

Maqolada o‘tish iqtisodiyoti sharoitida davlat oliy ta’lim muassasalarini natijaga yo‘naltirilgan (performance-based) byudjetlashtirish tizimiga o‘tkazishning iqtisodiy modeli ishlab chiqilgan. Tadqiqotda muallif tomonidan moliyalashtirishning iqtisodiy-matematik modeli taklif etilib, unda ajratiladigan mablag‘ bazaviy normativ va integral natijadorlik indeksiga bog‘langan natijadorlik komponentidan iborat bo‘ladi. Tizimni joriy etishning to‘rt bosqichli modeli asoslangan bo‘lib, unda natijadorlik ulushi bosqichma-bosqich oshib boradi. Xalqaro tajriba qiyosiy tahlil qilinib, model o‘tish iqtisodiyotining o‘ziga xosligiga moslashtirilgan. Tadqiqot natijalari davlat asignatsiyalarini ta’lim sifati va natijadorligi bilan bog‘lash, moliyaviy risklarni minimallashtirish hamda resurslardan foydalanish samaradorligini oshirish imkonini beradigan tizimli yondashuvni taklif etadi.

42-46 36 15
O‘ZBEKISTON SOLIQ TIZIMIDA SOLIQ RISKLARINING VUJUDGA KELISHI HAMDA UNI TAKOMILLASHTIRISH YO‘LLARI
Ravshanjon Nasimov

Mazkur maqolada soliq ma’muriyatchiligini raqamlashtirish va inson omilini kamaytirish sharoitida soliq xavflarini oldindan aniqlash va baholash tizimi ustuvor vazifa hisoblanadi. Ayniqsa, «yashirin iqtisodiyot»ga qarshi kurashishda soliq to‘lovchilarni xavf darajasiga ko‘ra segmentatsiya qilish va soliq uzilishi (tax gap) koeffitsientini minimallashtirish mexanizmlarini takomillashtirish zarurati mavzuning dolzarbligini belgilaydi. Maqola doirasida soliq risklarini aniqlash mezonlari va ularni miqdoriy baholash modellari ko‘rib chiqilgan hamda O‘zbekiston soliq tizimida risklarni boshqarish samaradorligini oshirish bo‘yicha takliflar ilgari surilgan.

47-56 38 32
MOLIYAVIY TARTIBGA SOLISH EKOTIZIMIDA REGTECH VA SUPTECH JORIY ETILISHI: INTEGRATSIYALASHGAN KONSEPTUAL MODEL
Nozima Maxmudova , Muzaffar Makhmudov , Arun Bajracharya

Moliyaviy tartibga solishning raqamlashtirilishi Regulatory Technology (RegTech) va Supervisory Technology (SupTech) texnologiyalarining joriy etilishini jadallashtirdi. Biroq, mavjud tadqiqotlarda ushbu texnologiyalar odatda alohida o‘rganilib, ularning moliyaviy tartibga solish ekotizimidagi o‘zaro bog‘liqligiga yetarli e’tibor qaratilmagan. Ushbu tadqiqot mavjud adabiyotlarni tahlil qilish va umumlashtirish asosida RegTech va SupTech joriy etilishiga ta’sir etuvchi umumiy rag‘batlantiruvchi hamda cheklovchi omillarni aniqlovchi integratsiyalashgan konseptual modelni ishlab chiqadi. Model tijorat banklari va markaziy banklar o‘rtasidagi o‘zaro munosabatlarni yoritib, texnologiyalarni joriy etish tartibga solish ekotizimida amal qiluvchi rag‘batlantiruvchi va cheklovchi omillar muvozanati bilan belgilanishini ko‘rsatadi. Taklif etilgan model kelgusidagi empirik tadqiqotlar va siyosatni ishlab chiqish uchun nazariy asos bo‘lib xizmat qiladi.

57-65 37 21
O‘ZBEKISTONDA RAQAMLI TO‘LOVLARNING RIVOJLANISH DINAMIKASI VA MOLIYAVIY INKLYUZIVLIKKA TA’SIRI
Nurbek Nuraliyev

Maqolada O‘zbekistonda raqamli to‘lovlar tizimining rivojlanish dinamikasi, uning iqtisodiyotga va moliyaviy inklyuzivlikka ta’siri o‘rganiladi. Mahalliy to‘lov tizimlari (Uzcard, Humo, Payme, Click va boshqalar) faoliyatini tahlil qilib, raqamli to‘lovlar hajmining yillik o‘sish ko‘rsatkichlari, naqd pulsiz hisob-kitoblarning ulushi va davlat tomonidan amalga oshirilayotgan ‘Raqamli O‘zbekiston-2030’ strategiyasi doirasidagi islohotlar yoritiladi. Tadqiqot mamlakatda raqamli to‘lov infratuzilmasini yanada takomillashtirish va moliyaviy xizmatlarni aholining barcha qatlamlariga yetkazish bo‘yicha ilmiy asoslangan taklif va tavsiyalar bilan yakunlanadi.

66-71 35 15
QASHQADARYO VILOYATIDA KICHIK BIZNESNING IQTISODIY TA’MINOTINI RIVOJLANTIRISH YO‘LLARI
Rustam Omanov , Sardor Rahimov

Ushbu maqolada kichik biznesning moliyaviy ehtiyojlarini qondirishning iqtisodiy mexanizmini fazoviy va mintaqaviy iqtisodiyot nuqtai nazaridan optimallashtirishning nazariy, metodologik va amaliy jihatlari ko‘rib chiqiladi. Qashqadaryo viloyati va O‘zbekiston Respublikasi bo‘yicha 2022–2024 yillardagi rasmiy statistik ma'lumotlardan foydalangan holda, kichik biznesning bandlik dinamikasi va uning umumiy mintaqaviy bandlik tuzilmasidagi ulushi chuqur qiyosiy tahlil qilindi. Ekonometrik juft chiziqli regressiya modeli aniqlandi va tasdiqlandi, bu sektorning inson resurslari salohiyatining kengayishi va uning mahalliy mehnat bozoridagi tarkibiy ustunligi o‘rtasidagi muhim bog‘liqlikni ko‘rsatadi (R^2 = 0.934). Mintaqaviy bandlikda kichik biznesning juda yuqori ulushi (78,7% gacha) keng kreditlash usullaridan progressiv moliyaviy muhandislikka o‘tishni talab qilishi asoslanadi. Kichik biznes uchun mezo darajasida moliyaviy va kredit yordamini rivojlantirish uchun kontseptual asos taklif qilingan, jumladan, kafolat fondlari, sindikatlashtirilgan mikromoliyalashtirish va davlat-xususiy investitsiya hamkorligi mexanizmlari.

72-76 45 18
SOLIQNI OPTIMALLASHTIRISH VA SOLIQDAN QOCHISHNING HUQUQIY-IQTISODIY CHEGARALARI: NAZARIY VA AMALIY TAHLIL
Gulinur Oymatova

Mazkur maqolada soliqni optimallashtirish va soliqdan qochish tushunchalarining nazariy-huquqiy mohiyati tadqiq etilgan, ularning o‘zaro farqlari ilmiy manbalar va amaliy yondashuvlar asosida tahlil qilingan. Tadqiqot davomida ushbu ikki tushunchani bir-biridan ajratishga xizmat qiluvchi asosiy mezonlar va farqli jihatlar umumlashtirilib, ularning amaliyotdagi namoyon bo‘lish xususiyatlari tahlil qilingan. Shuningdek, mazkur mezonlarning amaliy qo‘llanilishi misollar orqali yoritilib, soliq nizolarining oldini olish hamda soliq ma’murchiligi samaradorligini oshirish bo‘yicha tavsiyalar ishlab chiqilgan.

77-83 41 14
QASHQADARYO VILOYATIDAGI NODAVLAT OLIY TA’LIM MUASSASALARINI QO‘LLAB-QUVVATLASHNING MOLIYAVIY-IQTISODIY JIHATLARI
Sardor Rahimov

Maqolada O‘zbekiston Respublikasi Qashqadaryo viloyati misolida nodavlat oliy ta’lim muassasalari faoliyati va rivojlanishining moliyaviy-iqtisodiy jihatlari ko‘rib chiqiladi. 2022-yil oxiridan 2025-yil oxirigacha bo‘lgan davrdagi dinamik choraklik ma’lumotlar asosida o‘quvchilar soni va o‘z mablag‘lari hajmining ta’lim tashkilotlarining yalpi daromadiga ta’sirining kompleks statistik va ekonometrik tahlili o‘tkazildi. Chiziqli regressiya modeli qurildi, institutsional tarkibiy o‘zgarishlar belgilandi, xususiy oliy ta’lim sektorining uzoq muddatli moliyaviy barqarorligini ta’minlash uchun davlat tomonidan kompleks mintaqaviy qo‘llab-quvvatlash mexanizmlarini shakllantirish zarurati asoslandi.

84-88 40 19
MINTAQADA TABIIY KAPITALNING IQTISODIY BAHOSI VA UNING KAPITAL SHAKLLARI TIZIMIDAGI OʻRNI (XORAZM VILOYATI MISOLIDA)
Faxriddin Raximov

Mazkur maqolada mintaqada tabiiy kapitalning iqtisodiy bahosi hamda uning iqtisodiy, inson va ekologik kapital bilan oʻzaro nisbati Xorazm viloyati misolida tahlil qilingan. 2010–2024-yillarda tabiiy kapitalning pulda ifodalangan dinamikasi oʻrganilib, statistik tahlil asosida kapitalning toʻrt shakli oʻrtasidagi tarkibiy oʻzgarishlar baholangan. Natijalar tabiiy kapital iqtisodiy qiymatining sezilarli oʻsganini, biroq ekologik kapital oʻsish surʼati boshqa kapital shakllaridan ortda qolayotganini koʻrsatadi. Bu iqtisodiy oʻsishni ekologik barqarorlik bilan muvozanatlashtirish zaruratini dolzarblashtiradi.

89-94 68 15
INVESTITSION JOZIBADORLIK VA DIVIDEND SIYOSATI: TRANSPORT SOHASIDAGI AKSIYADORLIK JAMIYATLARI MISOLIDA
Nasiba Sherkuziyeva

Mazkur maqolada aksiyadorlik jamiyatlari investitsion jozibadorligining joriy holati transport sohasidagi aksiyadorlik jamiyatlari misolida o‘rganilgan. “O‘zparavtotrans” AJ, “Boshtransloyiha” AJ kabi transport sohasidagi aksiyadorlik jamiyatlarida aksiyalar bozor qiymati va dividend to‘lovlari joriy holati tahlil qilingan va xulosalar shakllantirilgan.

95-101 44 17
OʻZBEKISTON SOʻMINI ARIMA–GARCH–MONTE-KARLO MODELLARI ASOSIDA PROGNOZ QILISH
Fazliddin Sindarov

Valyuta kursini aniq prognoz qilish rivojlanayotgan va chegaraviy bozorlar uchun muhim amaliy ahamiyatga ega. Chunki bunday bozorlarda valyuta kurslari tez oʻzgaruvchan boʻlib, devalvatsiya bosimlari, tashqi iqtisodiy shoklar, inflyatsiya tafovutlari va moliya bozoridagi noaniqliklar taʼsirida keskin tebranishi mumkin. Ushbu maqolada AQSh dollarining Oʻzbekiston soʻmiga nisbatan kursini prognozlash uchun ARIMA–eGARCH–Monte-Karlo modellari qoʻllanildi. Tadqiqot 2018-yil yanvardan 2026-yil aprelgacha boʻlgan kunlik USD/UZS kursi maʼlumotlariga asoslandi. Dastlab valyuta kursining logarifmik daromadlari hisoblanib, ularning statsionarligi ADF, Phillips–Perron va KPSS testlari yordamida tekshirildi. Shundan soʻng kurs daromadlarining oʻrtacha dinamikasini baholash uchun ARIMA modeli, oʻzgaruvchanlikning klasterlanishi va asimmetrik shoklarni baholash uchun esa GARCH oilasiga mansub   eGARCH, eGARCH va GARCH modellari natijalari taqqoslandi. Model natijalariga koʻra, eGARCH (1,1) modeli eng maqbul model sifatida tanlandi. Keyingi bosqichda ushbu model asosida 252 savdo kuni uchun Monte-Karlo simulyatsiyasi usulidan foydalanib 50 000 ta ssenariy asosida prognoz qiymatlari ishlab chiqildi. Natijalar USD/UZS kursining kelgusi bir yillik ehtimollik ssenariylarini shakllantirish imkonini berdi. Bazaviy median prognoz bir AQSh dollari uchun 12 518 soʻmni tashkil etdi, 90 foizlik ehtimollik oraligʻi esa 11 621 soʻmdan 13 218 soʻmgacha boʻlgan diapazonni qamrab oldi. Tadqiqot natijalari USD/UZS kursida devalvatsiya shoklari oʻxgarishiga sezilarli taʼsir koʻrsatishini va valyuta kursini baholashda oddiy nuqtali prognozdan koʻra ehtimollik asosidagi stsenariylar samaraliroq ekanligini koʻrsatadi. Ushbu yondashuv markaziy bank, tijorat banklari, eksport-import korxonalari va risk-menejerlar uchun valyuta risklarini baholash va stress-testlashda amaliy ahamiyatga ega.

102-119 33 20
XORIJIY DAVLATLAR ISLOM DARCHALARI MOLIYAVIY SAMARADORLIGI TAHLILI
Shukrullo Sirojiddinov

Ushbu maqolada islom moliyasi yaxshi rivojlangan, islom banklari va islom darchalari faoliyat yuritayotgan turli mamlakatlarning 2014-2024-yillardagi moliyaviy koʻrsatkichlari empirik tahlil qilingan. Tadqiqot natijalari islom darchalarining mavjud infratuzilmadan foydalanish hisobiga yuqori operatsion samaradorlik va rentabellikka ega ekanligini koʻrsatgan. Bu natijalari orqali esa hozirgi Oʻzbekiston sharoitida qaysi islom bankchiligi ustuvor tanlovga mosligi aniqlangan. Xalqaro tajriba asosida Oʻzbekiston bank tizimida islom darchalarini joriy etish uchun maqbul benchmark koʻrsatkichlari va strategik tavsiyalar ishlab chiqilgan.

120-130 37 14
O‘ZBEKISTONDA GENDER TENGLIGINI TA’MINLASH VA KADRLAR SIYOSATINI TARTIBGA SOLUVCHI NORMATIV-HUQUQIY ASOSLAR
Aktam Xolov , Feruzabonu Abdurakhmonova

Mazkur maqolada O‘zbekistonda gender tengligini ta’minlash va kadrlar siyosatini tartibga soluvchi normativ–huquqiy asoslar tahlil qilinadi.Tadqiqotda xalqaro standartlar, milliy qonunchilik, davlat fuqarolik xizmati islohotlari, gender–huquqiy ekspertiza, gender auditi, kadrlar zaxirasi va rahbarlik lavozimlarida teng imkoniyatlarni ta’minlash masalalari kompleks o‘rganildi hamda O‘zbekiston Respublikasining O‘RQ–562–son, O‘RQ–561–son, O‘RQ–788–son Qonunlari, 2030–yilgacha gender tenglikka erishish strategiyasi, O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 19-iyun 2025-yildagi PF–95–son Farmoni hamda Jahon bankining “Women, Business and the Law 2024” va “Uzbekistan Country Gender Assessment” hisobotlari asosida gender tenglikning davlat boshqaruvi va kadrlar siyosatidagi amaliy ahamiyati ochib berildi, shuningdek, John Rawls, Max Weber, Amartya Sen, Martha Nussbaum, Anne Phillips va Sylvia Walby qarashlari, Shvetsiya, Fransiya, Germaniya va Kanada tajribasi tahlil qilindi, natijada gender tenglikni faqat huquqiy kafolatlar darajasida emas, balki ochiq tanlov, meritokratiya, natijadorlik, rahbar kadrlar zaxirasi, xavfsiz mehnat muhiti va institutsional monitoring bilan bog‘liq boshqaruv mexanizmi sifatida rivojlantirish zarurligi asoslandi.

131-141 33 25
XALQARO RAQAMLI TAʼLIM STANDARTLARI ASOSIDA OʻZBEKISTONDA MASOFAVIY TAʼLIM SIFATINI BAHOLASH VA METODIK BOSHQARUV MEXANIZMLARINI TAKOMILLASHTIRISH
Rustam Yaxshiboyev

Soʻnggi yillarda masofaviy taʼlim Oʻzbekiston taʼlim tizimining ajralmas qismiga aylandi, biroq uning sifatini xalqaro meʼyorlar asosida baholashning yagona metodik tizimi hali shakllanmagan. Maqolada xalqaro raqamli taʼlim standartlari (ISO/IEC 40180, ISO 21001, IMS Global/1EdTech, SCORM va xAPI, Quality Matters, OpenupEd hamda Yevropa sifat kafolati standartlari — ESG) asosida masofaviy taʼlim sifatini baholashning analitik modeli taklif etiladi. Model oltita oʻlchovni — kontent va oʻquv dasturi sifati, pedagogik dizayn, texnologik infratuzilma va oʻzaro moslik, talabalarni qoʻllab-quvvatlash va jalb qilish, baholash va oʻquv natijalari hamda sifat menejmenti — birlashtiruvchi integral sifat indeksi (SI) koʻrinishida ifodalanadi. Tadqiqot adabiyotlarning tizimli tahlili, xalqaro standartlarning qiyosiy tahlili va ikkilamchi maʼlumotlarga tayanadi. Tahlil shuni koʻrsatadiki, milliy masofaviy taʼlim platformalari (EDUUZ, IT-Park University raqamli resurslari) kontent va texnologiya boʻyicha tez rivojlanmoqda, biroq pedagogik dizayn, oʻquv analitikasi va uzluksiz sifat boshqaruvi boʻyicha xalqaro meʼyorlardan ortda qolmoqda. Maqolada sifatni baholashni metodik boshqaruv bilan bogʻlovchi uzluksiz takomillashtirish mexanizmi taklif etiladi. Natijalar taʼlim muassasalari, akkreditatsiya organlari va sohani tartibga soluvchilar uchun amaliy ahamiyatga ega.

142-148 46 17
КИЧИК БИЗНЕС КОРХОНАЛАРИДА МЕҲНАТ УНУМДОРЛИГИ ЗАХИРАЛАРИНИ АНИҚЛАШ ВА САМАРАЛИ ФОЙДАЛАНИШ МЕХАНИЗМЛАРИ
Абдулазиз Абдураимов

Меҳнат унумдорлиги корхона рақобатбардошлигининг энг ишончли кўрсаткичларидан бири бўлиб қолмоқда, бироқ кичик бизнес корхоналари ўз меҳнат салоҳиятининг фақат бир қисмидан фойдаланади. Мазкур мақолада кичик корхоналар меҳнат унумдорлигининг яширин захираларини аниқлаш ва уларни амалий, ўлчаниши мумкин бўлган натижага айлантириш механизмлари тадқиқ этилади. Тадқиқот адабиётларнинг тизимли таҳлили, бошқарув амалиётининг қиёсий таҳлили ва иккиламчи статистик маълумотларга таянади. Ишда захираларни аниқлашга хизмат қилувчи ташхис механизмлари — иш вақтини таҳлил қилиш, омилли декомпозиция, бенчмаркинг ва асосий кўрсаткичлар тизими — ҳамда уларни сафарбар этувчи механизмлар — рағбатлантириш тизимини лойиҳалаш, лин ва узлуксиз такомиллаштириш усуллари, малака ва кўп функциялиликка сармоя, танлаб рақамлаштириш ҳамда меҳнатни қайта ташкил этиш — ажратиб кўрсатилади. Таҳлил шуни кўрсатадики, йирик корхоналардан фарқли ўлароқ, кичик корхоналар захиралари капитал талаб қилувчи технологик ўзгаришларда эмас, балки меҳнатни ташкил этиш, мотивация ва бошқарув эътиборининг сифатида жамланган. Мақолада захираларни аниқлаш ва сафарбар этишни ягона, узлуксиз бошқарув жараёни сифатида кўрувчи интеграллашган стратегик цикл таклиф этилади. Натижалар кичик бизнес соҳасида меҳнат унумдорлигини оширишга интилаётган тадбиркорлар, маслаҳат институтлари ва сиёсат ишлаб чиқувчилар учун, айниқса бу сектор бандликнинг ортиб бораётган улушини ўз зиммасига олаётган ривожланаётган иқтисодиётларда, фойдали бўлиши мумкин.

149-157 41 19
ҚАШҚАДАРЁ ВИЛОЯТИДА АҲОЛИНИНГ ТАКРОР БАРПО БЎЛИШ ЖАРАЁНЛАРИНИНГ МЕҲНАТ РЕСУРСЛАРИ ШАКЛЛАНИШИГА ТАЪСИРИНИ БАҲОЛАШ (СОЦИОЛОГИК ТАДҚИҚОТ АСОСИДА)
Муаззам Баҳриддинова

Мазкур мақолада Қашқадарё вилоятида аҳолининг такрор барпо бўлиш жараёнларининг меҳнат ресурслари шаклланишига таъсири социологик тадқиқотлар асосида баҳоланган. Тадқиқот доирасида ҳудуд аҳолиси ўртасида ўтказилган сўровнома натижалари таҳлил қилиниб, туғилиш даражаси, оилаларда фарзандлар сони, никоҳ ёши, миграция жараёнлари, турмуш шароити ва аҳоли саломатлиги каби омилларнинг меҳнат ресурслари шаклланишига таъсири аниқланган. Таҳлил натижаларига кўра, ҳудудда демографик жараёнларнинг барқарорлиги ва юқори туғилиш майли меҳнат ресурслари ўсиши учун асос яратаётгани, бироқ миграция ва ижтимоий инфратузилма билан боғлиқ айрим муаммолар мавжудлиги қайд этилган. Тадқиқот натижалари асосида меҳнат ресурсларидан самарали фойдаланиш ва демографик жараёнларни тартибга солиш бўйича амалий таклифлар ишлаб чиқилган.

158-168 34 13
O‘ZBEKISTON ENERGETIKA SEKTORINI KAM UGLERODLI RIVOJLANISH ASOSIDA TRANSFORMATSIYA QILISH
Jamshidbek Rasulqulov

Maqolada O‘zbekiston Respublikasi energetika sektorini kam uglerodli rivojlanish tamoyillari asosida transformatsiya qilishning asosiy yo‘nalishlari tadqiq etilgan. Qayta tiklanuvchi energiya manbalarini kengaytirish, energiya samaradorligini oshirish, energetika infratuzilmasini modernizatsiya qilish hamda yashil investitsiyalarni jalb etishning iqtisodiy va institutsional shart-sharoitlari yoritilgan. Quyosh, shamol va gidroenergetika ishlab chiqarishining zamonaviy holati, “yashil” iqtisodiyotga o‘tish sohasidagi davlat siyosati hamda energetik transformatsiyaning milliy iqtisodiyot barqarorligiga ta’siri tahlil qilingan. Energetika loyihalariga xos iqlimiy, texnologik, investitsiyaviy va infratuzilmaviy risklarni boshqarishda sug‘urta bozorining o‘rniga alohida e’tibor qaratilgan.

169-177 37 17
ХИЗМАТ КЎРСАТИШ ТАРМОҚЛАРИ КОРХОНАЛАРИ ҚИЙМАТИНИ БАҲОЛАШ ВА БОШҚАРИШ ХУСУСИЯТЛАРИ
Акбарали Уралов

Ушбу мақолада корхоналар қийматини баҳолаш ва бошқариш концепциясининг назарий асослари, хизмат кўрсатиш тармоқларида фаолият юритаётган корхоналар қийматини баҳолаш ва бошқариш хусусиятлари ҳамда хизмат кўрсатиш корхоналари қийматини бошқариш самарадорлигини белгиловчи омиллар ёритиб берилган. Мамлакатимиз иқтисодиётида хизмат кўрсатиш тармоғи ўрни ва аҳамиятининг ошиб бориш шароитларида хизмат кўрсатиш тармоқларида фаолият юритаётган корхоналарда корхона қийматини бошқариш самарадорлигини ошириш бўйича таклифлар келтирилган.

178-186 35 16
BARQAROR TRANSPORT: STRATEGIYALAR, TEXNOLOGIYALAR VA JAHON TAJRIBASI
Elbek Khodjaniyozov

Maqolada barqaror transportning kontseptual asoslari, uning asosiy tarkibiy qismlari va xalqaro amalga oshirish tajribasi ko‘rib chiqiladi. Iqlimning global oʿzgarishi sharoitida transport tizimlarini o‘zgartirishning ekologik, iqtisodiy va ijtimoiy jihatlari tahlil qilinadi. Elektromobilizatsiya, jamoat transportini rivojlantirish, motorlashtirилmagan harakatlanish turlari va aqlli transport tizimlariga alohida e’tibor qaratiladi. Statistik ma’lumotlar, diagrammalar va eng yaxshi jahon amaliyotlarining qiyosiy tahlili keltirilgan.

187-194 38 15
ЁШЛАР УЧУН РАҚАМЛИ БАНДЛИК ИМКОНИЯТЛАРИ ЁШЛАР БАНДЛИГИНИ ТАЪМИНЛАШНИНГ САМАРАЛИ ЕЧИМИ СИФАТИДА
Муҳаббат Асқарова

Мазкур мақолада рақамли иқтисодиёт шароитида ёшлар бандлигини таъминлашнинг замонавий тенденциялари ва рақамли бандлик имкониятларининг аҳамияти тадқиқ этилган. Рақамли трансформация жараёнларининг меҳнат бозорига таъсири, рақамли кўникмаларга бўлган талабнинг ортиши ҳамда ёшларнинг рақамли иқтисодиёт талабларига мослашуви масалалари таҳлил қилинган. Халқаро тажриба, жумладан Греция ва Қирғизистон мисолида рақамли кўникмаларни ривожлантириш ва ёшлар бандлигини таъминлаш механизмлари ўрганилган. Тадқиқот натижалари асосида ёшларни рақамли иқтисодиёт талабларига мос тайёрлаш, таълим тизимини такомиллаштириш, давлат ва хусусий сектор ҳамкорлигини кучайтириш, рақамли тадбиркорликни ривожлантириш ҳамда рақамли инклюзияни таъминлаш бўйича илмий таклиф ва тавсиялар ишлаб чиқилган.

194-200 36 13
ЎЗБЕКИСТОН БАНКЛАРИДА БАНК ЭКОТИЗИМИ: МУАММО ВА ЕЧИМЛАР
Сардор Шамшиев

Ушбу мақолада банк экотизимларини Ўзбекистон Республикаси миллий банк-молия соҳаларида жорий қилишнинг назарий-услубий жиҳатлари таҳлил қилинган, шунингдек, банк бизнесида рақамли технологияларни ривожлантириш масалалари кўриб ўтилган. Шу билан бирга банк фаолиятида рақамли технологияларни ривожлантириш муаммолари аниқланган ва уларни бартараф этиш бўйича таклифлар келтирилган.

201-208 72 16
Barcha nashrlarni ko'rish