Raqamli texnologiyalarning jadal rivojlanishi ma’lumotlarni yig‘ish, saqlash va tahlil qilish usullarini o‘zgartirdi. Katta hajmdagi ma’lumotlar (Big Data) ekonometrik tadqiqotlar uchun yangi imkoniyatlar va muammolarni keltirib chiqardi. Ushbu maqolada ekonometrik usullarning katta hajmdagi ma’lumotlar tahlili bilan integratsiyalashuvi, zarur bo‘lgan metodologik yangiliklar va empirik iqtisodiy tadqiqotlarning natijalari muhokama qilinadi. Tadqiqot shuningdek, ekonometriya mutaxassislariga modelning aniqligi va talqin qilinishini saqlab qolgan holda katta hajmdagi ma’lumotlar to‘plamining murakkabligi va ko‘lamini boshqarishga yordam beradigan zamonaviy vositalar va fikrlarga urg‘u beradi. Bundan tashqari, u an’anaviy ekonometrik fikrlash va hisoblash usullarining kombinatsiyasi zamonaviy raqamli iqtisodiyotda iqtisodiy tahlil sifati va ko‘lamini qanday oshirishiga urg‘u beradi

Ushbu maqolada O‘zbekiston Respublikasi kimyo sanoatining rivojlanish tendensiyalari, ishlab chiqarish hajmi dinamikasi va ushbu jarayonni modellashtirish imkoniyatlari tahlil qilingan. Tadqiqotda Cobb–Douglas ishlab chiqarish funksiyasi asosida ishlab chiqarish hajmining investitsiyalar va bandlik darajasiga nisbatan elastikligi empirik jihatdan baholandi. 2010–2023 yillar oralig‘idagi statistik ma’lumotlar asosida klassik chiziqli regressiya modeli tuzilib, Stata dasturida tahlillar o‘tkazildi. Regressiya natijalari asosida ishlab chiqarish hajmining o‘sishi ko‘proq mehnat resurslarining oshishiga bog‘liqligi aniqlandi. Bundan tashqari, AR modeli yordamida 2024–2028 yillarga mo‘ljallangan prognoz qiymatlari hisoblandi va kimyo mahsulotlari ishlab chiqarish hajmining barqaror o‘sishi ko‘rsatildi. Tadqiqot natijalari kimyo sanoatini strategik boshqarishda hamda investitsiya siyosatini shakllantirishda muhim amaliy ahamiyatga ega.

Maqolada ijtimoiy xizmatlarning aholi farovonligini ta’minlashdagi rolining nazariy hamda amaliy jihatlari yoritib berilgan. Ma’lumotlar muallifning kuzatuvlari va adabiyotlar tahlili asosida tuzildi.

Mazkur maqolada O‘zbekiston Respublikasida Turizmni qo‘llab-quvvatlash jamg‘armasi faoliyatining samaradorligi tahlil qilinib, uning iqtisodiy o‘sish va daromadlar tengsizligiga ta’siri empirik asosda baholangan. 2017–2023-yillar uchun rasmiy statistik ma’lumotlar asosida regressiya tahlili va Kuznets gipotezasi modeli qo‘llanilgan. Tadqiqot natijalari TQJ faoliyatining turizm infratuzilmasini rivojlantirish, mintaqaviy tenglikni ta’minlash va bandlikni oshirishdagi ahamiyatini ko‘rsatadi. Xalqaro tajriba asosida jamg‘arma faoliyatini takomillashtirish bo‘yicha amaliy tavsiyalar ishlab chiqilgan.

Ushbu tadqiqot Pokistondagi islom banklarida moliyaviy ko‘rsatkichlar, xususan, aktivlar rentabelligi (ROA) va kapital rentabelligi (ROE) ning aksiyalar qiymatiga ta’sirini o‘rganadi. Pokistonda islomiy banklar faoliyatida ROA va ROE kabi moliyaviy ko‘rsatkichlarning aksiyalar qiymatiga qanday ta’sir qilishi bo‘yicha empirik tadqiqotlar yetishmaydi, bu esa investorlar uchun muhim bo‘lgan samaradorlik mezonlarini tushunishda bo‘shliqni yuzaga keltiradi. Tadqiqotda miqdoriy yondashuv qo‘llanilgan bo‘lib, 2016–2022 yillar davridagi ikkilamchi statistik ma’lumotlar Pokiston Fond birjasi va Meezan Bank veb-saytlaridan olingan. ROA, ROE va bank aksiyalari narxi o‘rtasidagi bog‘liqlikni baholash uchun EViews dasturida chiziqli regressiya tahlili amalga oshirilgan. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, aksiyalar narxiga rentabellik va kapital ijobiy ta’sir ko‘rsatadi, biroq ROA ko‘rsatkichining ta’siri 10 foizlik ishonch oralig‘ida statistik jihatdan ahamiyatli hisoblanadi. Tadqiqot faqat Pokiston Islom Banki (PSB) va Meezan Bank (IMBS) ma’lumotlariga asoslangan bo‘lib, natijalarni boshqa banklar yoki bozorlarga umumlashtirish imkoniyati cheklangan. Tadqiqot xulosasiga ko‘ra, investorlar islomiy banklar aksiyalarini baholashda ROA va ROE ko‘rsatkichlariga alohida e’tibor qaratishlari lozim, chunki bu ko‘rsatkichlar bankning moliyaviy samaradorligini tushunish va asosli investitsiya qarorlari qabul qilishda muhim ahamiyatga ega.

Ushbu maqolada O‘zbekiston Respublikasida, xususan, Sirdaryo viloyatida baliqchilik sohasining rivojlanish holati ekonometrik usullar asosida tahlil qilingan. Baliq mahsulotlarining oziq-ovqat xavfsizligi va aholi salomatligidagi o‘rni, iqtisodiyotni diversifikatsiya qilishdagi roli yoritilgan. Tahlil jarayonida 2010–2023 yillar oralig‘idagi statistik ma’lumotlar asosida avtokorrelyatsion va Durbin-Watson testi yordamida baholangan. So‘nggi 5 yil bo‘yicha prognoz qiymatlar ishlab chiqilib, baliqchilik tarmog‘ini yanada rivojlantirishga oid amaliy xulosalar keltirilgan.

Mazkur ilmiy izlanishda O‘zbekiston Respublikasida erkin iqtisodiy zonalarni (EIZ) boshqarish samaradorligiga ta’sir etuvchi omillar chuqur tahlil qilinib, ularning iqtisodiy-ijtimoiy rivojlanishga qo‘shayotgan hissasi matematik modellar asosida baholangan. Jizzax erkin iqtisodiy zonasi misolida olib borilgan tadqiqotda 2015–2024 yillar oralig‘idagi real statistik ma’lumotlar asosida ishlab chiqarish hajmiga ta’sir etuvchi asosiy omillar – xorijiy investitsiyalar va bandlik darajasi – identifikatsiya qilindi. Tadqiqotda Kobb-Duglas ishlab chiqarish funksiyasi asosida klassik chiziqli regressiya modeli, AR (autoregressiv) modeli, korrelyatsion-regression tahlillar, Fisher mezoni, Student testi va Durbin-Uotson mezonlari yordamida baholash ishlari olib borildi.

Ushbu maqolada Markaziy Osiyo mamlakatlarida qishloq xo‘jaligining tarmoq tarkibi, uning tarixiy shakllanish omillari hamda zamonaviy rivojlanish yo‘nalishlari tahlil qilingan. Tadqiqotda O‘zbekiston, Qozog‘iston, Qirg‘iziston, Tojikiston va Turkmaniston misolida agrar sohaning o‘simlikchilik va chorvachilik yo‘nalishlari o‘rganilgan. Statistik ma’lumotlar asosida ekinlar, chorvachilik mahsulotlari, baliqchilik va o‘rmon xo‘jaligining iqtisodiy samaradorligi baholangan. Xususan, suv resurslari tanqisligi, iqlim o‘zgarishi, institutsional muammolar agrar sektor barqarorligiga ta’siri chuqur ko‘rib chiqilgan. Natijada mintaqa davlatlari uchun diversifikatsiya, innovatsion agrotexnologiyalar va hududiy ixtisoslashuv bo‘yicha takliflar ishlab chiqilgan.

Mintaqa iqtisodiyotining barqaror va inklyuziv rivojlanishini taʼminlash zamonaviy makro va mikrosiyosatning markaziy masalalaridan biridir. Ushbu maqolada mintaqaviy rivojlanishni iqtisodiy, ijtimoiy va institutsional omillar nuqtai nazaridan tushunish hamda ularni ekonometrik modellashtirishning nazariy asoslari sistematik tahlil qilinadi. Tadqiqotning asosiy vazifasi hududiy darajadagi rivojlanish jarayonlarini izohlovchi hamda prognozlovchi matematik-iqtisodiy modellarni tanlash va ularni nazariy jihatdan asoslashdan iborat. Ilmiy-tadqiqot ishida iqtisodiy o‘sishni belgilovchi endogen va ekzogen ko‘rsatkichlar (YAIM/GRDP, sanoat va xizmatlar hajmi, investitsiyalar, bandlik, daromadlar, infratuzilma va institutsional indikatorlar) tavsiflanadi va ularning o‘zaro bog‘liqligi nazariy platformada (neoklassik, institutsional va evolyutsion iqtisodiyot yondashuvlari) joylashtiriladi.

Ushbu maqolada O‘zbekiston KO‘B sektorida xodimlarni motivatsiya qilish tizimining hozirgi holati empirik ma’lumotlar asosida tahlil qilingan. 100 dan oshiq korxona va 1500 nafardan ortiq xodim ishtirokida olib borilgan tadqiqot moddiy rag‘batlantirish usullarining ustunligini (64,8%) va nomoddiy motivatsiya vositalarining kam qo‘llanilishini (o‘rtacha 35%) aniqlagan. Korrelyatsion tahlil motivatsiya va mehnat unumdorligi o‘rtasida kuchli musbat bog‘liqlik (r = 0,78, p < 0,001) mavjudligini ko‘rsatadi. Tadqiqot natijalariga ko‘ra, kompleks motivatsiya tizimini qo‘llaydigan korxonalarda xodimlar qoniqishi 74,8%, rotatsiya esa 14,8% ni tashkil etgan. Maqolada tadqiqot natijalaridan kelib chiqib, KO‘B sektorida motivatsion tizimni yanada takomillashtirish hamda uning samaradorligini oshirish bo‘yicha ilmiy takliflar berilgan.

So‘nggi yillarda O‘zbekistonda davlat boshqaruvi tizimida raqamli texnologiyalarni keng joriy etish natijasida elektron hukumat infratuzilmasi bosqichma-bosqich shakllanmoqda. Tadqiqotning maqsadi davlat xizmatlarida raqamli transformatsiyaning samaradorlik omillarini aniqlash va uning iqtisodiy hamda tashkiliy ta’sirini baholashdan iborat. Metodologiyada tizimli, solishtirma va trend tahlil yondashuvlari qo‘llanilib, 2017-2024-yillar oralig‘idagi ochiq ma’lumotlar asosida O‘zbekistonning raqamli rivojlanish ko‘rsatkichlari tahlil qilindi. Natijalar shuni ko‘rsatadiki, elektron xizmatlar hajmining oshishi boshqaruv shaffofligini va xizmatlar qulayligini kuchaytirgan bo‘lsa-da, hududlar kesimidagi raqamli tengsizlik va kadrlar yetishmovchiligi samaradorlikni cheklab qolmoqda. Tadqiqotda Koreya, Daniya va Finlyandiya tajribalari asosida O‘zbekiston uchun mos innovatsion boshqaruv yondashuvlari tavsiya etilgan.