Ушбу мақолада рақамли божхона хизматлари кўрсатилишини йўлга қўйишда божхона менежментини ташкил этишнинг муаммолари ўрганилган. Божхона органлари фаолиятини рақамлаштиришдан кўзланган асосий мақсадлар сифатида бизнес жараёнларини оптималлаштириш, божхона тўловлари ундирувчанлигини ошириш, яширин иқтисодиётга қарши курашиш ва хавфларни минималлаштириш бўйича қабул қилинган норматив ҳужжатлар тавсифланган. Божхона органлари фаолиятини рақамлаштиришга таъсир кўрсатувчи омиллар ва рақамлаштирилганлик даражаси кўриб чиқилган. Шунингдек, рақамли божхона хизматларини кўрсатилишини йўлга қўйишда божхона менежментини ташкил этишдаги муаммоларни бартараф этиш бўйича илмий-амалий таклиф ва тавсиялар ишлаб чиқилган.
Мақола молиявий рисклар, уларни таснифлаш ва бошқариш усулларини ўрганишга бағишланган. Кредит, валюта ва фоиз ставкаси каби рискларнинг асосий турлари ва уларнинг молиявий фаолиятга таъсири кўриб чиқилган. Рискларни бошқариш усуллари, жумладан, диверсификация қилиш, хеджирлаш, суғурталаш ва захираларни яратиш ёритилган. Ноаниқлик ва ўзгарувчан ташқи муҳит шароитида рискларни камайтириш ва бизнеснинг барқарорлигини оширишга ёрдам берадиган блокчейн ва сунъий интеллект каби замонавий технологияларга эътибор қаратилган.
Ushbu maqolada huquqiy, moliyaviy va operatsion jihatlar koʻrsatilib, aksiyadorlik jamiyatlarida huquqni tekshirishning roli, ahamiyati va metodologiyasi koʻrib chiqiladi. U tegishli tekshirish qanday xavflarni kamaytirishi, korporativ boshqaruvni yaxshilashi va meʼyoriy-huquqiy bazaga rioya etilishini taʼminlashini oʻrganadi. Tadqiqot shuningdek, samarali tekshiruvni oʻtkazishdagi qiyinchiliklarni muhokama qiladi va uning samaradorligini oshirish uchun eng yaxshi amaliyotlarni taklif qiladi. Maqolada amaliy tadqiqotlar va tahlillar orqali aksiyadorlar manfaatlarini himoya qilish va korporativ barqarorlikni taʼminlashda sinchkovlik bilan tekshirish muhimligini taʼkidlaydi.
Ushbu tadqiqot Oʻzbekistonda strategik turizmni rivojlantirish omili sifatida gastronomik turizmning oʻrnini oʻrganadi. Unda umumiy ovqatlanish xizmatlari kabi turizm sanoatining resurs salohiyatini qoʻllash va uning iqtisodiy oʻsishga taʼsiri muhokama qilinadi. Tadqiqotlar shuni koʻrsatadiki, aholining madaniy xabardorligi va xarid qobiliyati ortib borayotgani, xorijlik sayyohlar soni ortib borayotgani gastronomik turizmni rivojlantirish uchun qulay shart-sharoit yaratgan. Sotsiologik soʻrovlar va iqtisodiy tahlillar kabi sifat va miqdoriy tadqiqotlardan foydalangan holda, tadqiqot shuni koʻrsatadiki, oziq-ovqat madaniyati anʼanalari, inson kapitali va yangi texnologiyalar turizm biznesida raqobatbardoshlikning asosiy omillari hisoblanadi. Restoran biznesi ham xizmat koʻrsatish korxonalari, ham madaniyat elchilari boʻlishga koʻproq moyil boʻlib, bu manzilning obroʻsini oshiradi. Tadqiqot natijalariga koʻra, yoʻnaltirilgan investitsiyalar va innovatsion rivojlanish bilan Oʻzbekiston Ipak yoʻli boʻylab dunyodagi yetakchi gastronomik turizm markazlaridan biriga aylanishi mumkin.
Ушбу мақолада туризм инфратузилмасининг Ўзбекистон иқтисодиётига таъсири унинг мазмуни, моҳияти ва алоҳида кўрсаткичлари билан бирга кўриб чиқилади. Қиёсий таҳлил усулидан фойдаланган ҳолда мақола Ўзбекистон туризм инфратузилмасини Жанубий Корея каби ривожланган давлат билан таққослаб баҳоланган. Ушбу мақола орқали, Ўзбекистон туризм инфратузилмасини янгилаш, рақамли инновацияларни жорий этиш ва сармоявий муҳитни яхшилаш бугунги кун тартибидаги масаладир.
Ushbu maqolada turistik rekreatsion zonalarning turizm va xizmat ko‘rsatish sohasidagi o‘rni va ahamiyati yoritib berildi va o‘rganildi. Tanlangan mavzuni chuqurroq o‘rganish maqsadida yurtimizning yalpi ichki mahsulotida xizmatlar sohasini ko‘rib chiqamiz. Maqolaning xulosa va takliflar qismida esa turistik-rekreatsion zonalar istiqboli va takliflari keltirib o‘tilgan.
Ушбу мақолада меҳнатга ҳақ тўлаш ва иш ҳақи фонди тушунчалари назарий, услубий ва ҳуқуқий жиҳатдан ўрганилган. Ўрганишлар асосида меҳнатга ҳақ тўлаш фонди ҳамда иш ҳақи фонди тушунчаларига муаллифлик таърифи шакллантирилиб, унинг таркиби таклиф этилган. Мазкур таркиб корхоналарда меҳнатга ҳақ тўлаш молиявий ҳисобда ҳам солиқ солиш мақсадида турли имтиёзларни қўллаш учун асос бўлиши мумкинлиги келтирилган.
Ушбу мақолада тижорат банкларининг ликвидлилик кўрсаткичларини мустаҳкамлаш механизмини такомиллаштиришнинг хориж тажрибаси асосида хизмат кўрсатиш самарадорлигини ошириш йўллари, банк ликвидлигининг моҳияти, ривожланиш тарихи ҳамда банк ликвидлигини ривожлантириш истиқболларини такомиллаштириш ҳақида cўз боради. Хусусан, мақолада тижорат банклари ликвидлилик кўрсаткичларини мустаҳкамлаш механизмларининг хориж тажрибасини жорий этиш асосида банклар фаолияти самарадорлигини оширишдаги мавжуд муаммолар ҳамда уларни бартараф этиш бўйича муаллиф тавсиявий ёндашувлари ва таклифлари келтирилган.
Mazkur maqolada tijorat banklari faoliyati barqarorligini mustahkamlashda reyting tizimi asosida baholashning nazariy va amaliy asoslari keng yoritilgan. Bank nazoratining xalqaro tajribalari, reyting baholash usullari hamda CAMELS tizimi asosida baholash yondashuvlari tahlil qilinadi. Reyting tizimlarida foydalanilayotgan baholash mezonlari, shkalalar va metodik yondashuvlar, xususan raqamli va alifbo asosidagi reyting ifodalari batafsil ko‘rib chiqiladi. Shuningdek, kompleks va ekspert baholash uslublarining afzalliklari, cheklovlari, ulardan foydalanish shart-sharoitlari hamda baholash modelining mezon tanlashdagi muhim jihatlari asoslanadi. Maqolada reyting tizimining samaradorligini oshirish uchun sifatli axborotlarni to‘plash, matematik-statistik modellarni qo‘llash va baholash parametrlarini to‘g‘ri tanlash zarurligi ta’kidlanadi. Banklarning moliyaviy holatini obyektiv baholash orqali ularning ishonchliligi va barqarorligini oshirishda reyting tizimi muhim vosita sifatida e’tirof etiladi.
Мақолада таълим соҳасидаги инновациялар, уларнинг ўқув жараёнига таъсири, шунингдек, АКТ ва фаол ўқитиш усулларининг ўрни кўриб чиқилади. Болада ишончни ривожлантириш ва авторитар педагогикадан ҳамкорлик моделига ўтиш зарурлиги таъкидланади. Ахборотни идрок этишга таъсир қилувчи медиа эффектлари назариялари кўриб чиқилади.
Тўқимачилик саноати корхоналари билан молиявий секторнинг ўзаро биргаликдаги интеграцион фаолиятининг иқтисодий барқарорликни таъминлашдаги аҳамияти мақолада ёритилган. Банклар ва ишлаб чиқариш корхоналари ўртасидаги ҳамкорликнинг назарий асослари, халқаро тажрибалари ва маҳаллий амалиёти таҳлил қилинган. Шу билан бирга, молиявий ресурсларни жалб этиш, инвестиция жараёнларини рағбатлантириш, инновацияларни қўллаб-қувватлаш ҳамда ишлаб чиқариш самарадорлигини оширишда тармоқлараро интеграциянинг ўрни алоҳида кўрсатиб берилган.
Mazkur maqolada O‘zbekiston iqtisodiyoti islohotlari sharoitida davlat ulushiga ega korxonalarda moliyaviy resurslarni boshqarish va nazorat qilishning dolzarb masalalari ko‘rib chiqilgan. Germaniya, Koreya, Xitoy va Polsha kabi davlatlar tajribasi hamda mamlakatning metallurgiya sohasidagi holatini tahlil qilish asosida raqamli vositalarni joriy etish, institutsional nazoratni kuchaytirish va moliyaviy jarayonlarning shaffofligini oshirish bo‘yicha takliflar ishlab chiqildi. Maqolaning ilmiy yangiligi xorijiy boshqaruv modellarini milliy va tarmoq xususiyatlarini hisobga olgan holda moslashtirishdadir
Maqolada art turizm madaniyat, kreativ industriyalar va mehmon tajribasi kesishmasidagi yangi yo‘nalish sifatida yoritiladi. Xalqaro va mahalliy adabiyotlar (MacCannell, Bourdieu, Florida, Richards) hamda O‘zbekiston qonunchiligi (2024-yilgi “Kreativ iqtisodiyot to‘g‘risida”gi Qonun) asosida to‘rt blokli model ishlab chiqildi: (1) nazariy-huquqiy asoslar; (2) amaliy formatlar; (3) hududiy-urbanistik kontekstlar; (4) psixologik-ijtimoiy funksiyalar. Modelning besh xususiyati aniqlandi: estetik tajriba markaziyligi, faol ishtirok, rassom–auditoriya muloqoti, kreativ iqtisodiyotga integratsiya va qiymatlar uyg‘unligi. O‘zbekiston misollari yo‘nalishning shakllanayotganini ko‘rsatadi. Tadqiqot xizmat sifatini baholashni estetik va interaktiv ko‘rsatkichlar bilan to‘ldirish zarurligini asoslaydi.
Mazkur maqolada JPMorgan Chase va Wells Fargo kabi yirik xorijiy tijorat banklari misolida resurs bazasi tarkibi hamda kapital yetarliligini ta’minlash mexanizmlari o‘rganilgan. Tahlillar shuni ko‘rsatadiki, banklarning asosiy resurs manbai sifatida depozitlar salmog‘i yuqori bo‘lib, uzoq muddatli qarz majburiyatlari va aksiyadorlik kapitali moliyaviy barqarorlikni mustahkamlashda muhim o‘rin tutadi. Bazel qo‘mitasining kapital yetarliligi bo‘yicha belgilangan me’yorlari tijorat banklari uchun muhim standart bo‘lib, ularning risklarni qoplash qobiliyatini oshiradi. Olingan xulosalar O‘zbekiston bank tizimi uchun resurs bazasini diversifikatsiya qilish, kapitalni optimallashtirish va likvidlikni boshqarish bo‘yicha amaliy ahamiyat kasb etadi.
Mazkur tadqiqotda O‘zbekiston Respublikasi sanoat korxonalarida innovatsion loyihalarni boshqarish amaliyotining joriy holati tahlil qilinadi. Ish davomida yirik sanoat subyektlari UzAuto Motors, Almalyk KMK, Navoiy KMK, O‘zbekneftgaz va Uzkimyosanoat misolida texnologik yangilanish jarayonlari, innovatsion boshqaruv tizimlari hamda ularning samaradorlik omillari o‘rganildi. Tadqiqotda statistik, taqqoslama va kontent tahlil usullari qo‘llanilib, korxonalar darajasida innovatsion boshqaruv mexanizmlarini takomillashtirish bo‘yicha amaliy takliflar ishlab chiqilgan
Maqolada O‘zbekiston turizm xizmatlari bozorining hozirgi holati va uning iqtisodiyotdagi o‘rni tahlil etiladi. Tadqiqotda sohaning o‘sish tendensiyalari, infratuzilma rivoji, raqamli transformatsiya jarayonlari hamda xizmatlar sektorining iqtisodiy samaradorlikdagi ahamiyati yoritilgan. Natijalar turizm sohasining pandemiyadan keyingi davrda barqaror o‘sish bosqichiga chiqqanini va mamlakat iqtisodiyotining raqobatbardosh yo‘nalishlaridan biriga aylanganini ko‘rsatadi. Shu asosda, sohaning kompleks rivojlanishini ta’minlash uchun tizimli yondashuv va innovatsion boshqaruv mexanizmlarini kuchaytirish zarurligi ta’kidlanadi
Mazkur maqolada innovatsiyani strategik boshqarishning nazariy asoslari, konseptual yondashuvlari hamda uning zamonaviy iqtisodiy tizimdagi o‘rni tahlil etilgan. Innovatsiya tushunchasining mohiyati, mazmuni va unga doir ilmiy yondashuvlar tizimlashtirilib, “innovatsiya”ni jarayon, natija, tizim, vosita va o‘zgarish sifatida talqin etuvchi ilmiy qarashlar solishtirilgan. Shuningdek, innovatsiyalarni tadbirkorlik subyektlarida strategik boshqarishning o‘ziga xos jihatlari, innovatsion salohiyatni shakllantirishda muhim omillar va me’yoriy-huquqiy asoslar o‘rganilgan. Maqolada xorijiy va mahalliy olimlarning (Komarov, Komkov, Asimova, Glazyev, OECD/Eurostat va boshqalar) qarashlari tahlil qilinib, innovatsiyalarni boshqarishda tizimli va evolyutsion yondashuvlarning ahamiyati asoslab berilgan
Ushbu maqolada tijorat banklarida blokcheyn texnologiyalarini to‘lov tizimlariga joriy etish jarayonlari, ularning operatsion samaradorlikka, xavfsizlik darajasiga va tranzaksiyalar tezligiga ta’siri tahlil qilinadi. Tadqiqotda blokcheynning texnologik tarkibi, to‘lov jarayonlari bilan integratsiyasi va uning iqtisodiy afzalliklari tizimli, solishtirma va empirik yondashuvlar asosida baholandi. Natijalar blokcheyn asosidagi mexanizmlar to‘lovlar narxini kamaytirishi, firibgarlik xavfini pasaytirishi va banklararo hisob-kitoblarni avtomatlashtirishga xizmat qilishini ko‘rsatdi.
Ushbu maqolada bank tizimida raqamli madaniyatni shakllantirish va kadrlar salohiyatini oshirish orqali raqobatbardoshlikni kuchaytirish masalalari tahlil qilindi. Tadqiqot davomida xorijiy tajribalar Singapur, Buyuk Britaniya va Janubiy Koreya bank tizimlari bilan O‘zbekiston amaliyoti solishtirildi. Natijalar shuni ko‘rsatdiki, raqamli madaniyat va inson kapitali uyg‘unligi bank xizmatlari samaradorligini oshirish hamda raqobatbardoshlikni ta’minlashning muhim omilidir.
Ushbu maqolada yuqori daromadga ega jismoniy shaxslarni soliqqa tortish ma’muriyatchiligini takomillashtirish masalalari yoritilgan. Maqolada xalqaro tajribalar asosida soliqqa tortish tizimining samaradorligini oshirish yo‘llari tahlil qilingan hamda O‘zbekiston sharoitida qo‘llash mumkin bo‘lgan mexanizmlar o‘rganilgan. Tadqiqotda quyidagi masalalarga e’tibor qaratilgan: yuqori daromadli jismoniy shaxslar uchun soliq stavkalarini belgilash tamoyillari, soliqqa tortishda shaffoflik va adolatni ta’minlash, soliq ma’muriyatchiligida raqamlashtirish va elektron tizimlardan foydalanish, shuningdek, soliqni yashirish va chet elga kapital chiqib ketishining oldini olish mexanizmlari. O‘zbekiston uchun yuqori daromadga ega jismoniy shaxslarni soliqqa tortish ma’muriyatchiligini takomillashtirish bo‘yicha aniq taklif va tavsiyalar ishlab chiqilgan.
Ushbu maqоlada mehnat migratsiyasining zamоnaviy ilmiy tadqiqоtlardagi оʻrni, unga berilgan asоsiy taʼriflar va uning ijtimоiy-iqtisоdiy rivоjlanishga kоʻrsatadigan kоʻp qirrali taʼsiri tahlil qilinadi. Tadqiqоtda migratsiyani shakllantiruvchi оmillar tizimlashtirilib, mehnat bоzоridagi tengsizlik mavjudligi aniqlangan, migratsiya jarayоnlarining uzluksizligi amalga оshishiga tоʻxtalinib, migratsiyani tartibga sоlish chоra-tadbirlarni amalga оshirish bоʻyicha takliflar ishlab chiqilgan
Маҳаллий маданият ва рақамли иқтисодиёт бир вақтда ривожланаётган шарт-шароитда касбий тест синови воситаларини электрон тижорат платформаси мантиғи билан уйғунлаштириш касб танлашга кўмаклашиш ва «инсон – иш ўрни» мослигини таъминлаш хизматларини яхшилашнинг муҳим йўналишларидан бирига айланмоқда. Ушбу мақолада дизайнга асосланган илмий тадқиқот (design science research) ёндашуви қўлланилади ва тадқиқот объекти сифатида WeChat мини-дастурига асосланган интеллектуал касбий таҳлил электрон тижорат платформаси танланган. Муаллиф талаб сценарийларидан бошланиб, тизим архитектурасига ва прототипни синовдан ўтказиш босқичигача уч бўғинли амалий чизмани таклиф этади. Аввало, интервью ва майдон тадқиқотларига таянилган ҳолда платформадан фойдаланиш эҳтиёжлари учта намоён бўлган сценарийга ўқиш траекториясини режалаштириш, касбни ўзгартириш ва муассаса лойиҳаларига гуруҳланади ва ҳар бирига мос тест маҳсулотлари ҳамда сервис пакетлари ишлаб чиқилади. Кейин, «таҳлил тизими + буюртма тизими + канал тизими» тамойили асосида онлайн тест, автоматик ҳисобот яратиш, QR-код орқали фаоллаштириш, ташкилотлар учун орқа офис ва асосий канал аналитикасини бирлаштирган минимал, лекин тўлиқ прототип яратилади. Учинчи босқичда икки ўқув муассасаси ва бир касбий таълим ташкилоти иштирокида ўтказилган кичик пилот лойиҳалар (ҳар бири 80 иштирокчидан кам) маълумотлари асосида фаоллаштириш, якунига етказиш, тўланган конверсия каби асосий кўрсаткичлар ва қарор аниқлиги бўйича ўз-ўзини баҳолаш ҳисоблаб чиқилади ва платформадан фойдаланишнинг оддий, лекин ҳаётий мисоллари қисқача ёритилади. Натижалар платформанинг техник жиҳатдан амалга оширилиши, фойдаланувчи ўзини англашини чуқурлаштириш, хизмат кўрсатиш самарадорлиги ва канал конверсиясини оширишдаги амалиётдаги қийматини кўрсатади, шу билан бирга ҳисобот тили, фойдаланувчи саёҳати ва иштирокчилар рағбатлантириш тизимини такомиллаштириш зарур бўлган йўналишларни очиб беради.
Mazkur maqolada turizm xizmatlari samaradorligini oshirishda klasterlash yondashuvining roli, uning iqtisodiy mexanizmlari hamda amaliy qo‘llanish imkoniyatlari tahlil qilingan. Tadqiqotning amaliy qismi sifatida Samarqand shahrining turizm hududlari geografik-klasterlik nuqtayi nazaridan o‘rganilib, shahar hududida shakllangan tarixiy, transport, ilmiy-madaniy, zamonaviy dam olish va aeroport klasterlarining fazoviy tuzilishi aniqlangan. Xaritaga asoslangan tahlil turizm oqimining asosiy markazlari va ularga xizmat ko‘rsatuvchi infratuzilmaning o‘zaro integratsiyalashganligini ko‘rsatadi. Shuningdek, turizm klasterlari tizimining iqtisodiy samaradorlikka ta’siri, tashkiliy-iqtisodiy mexanizmlar orqali tarmoq ishtirokchilarining o‘zaro manfaatli hamkorligini kuchaytirish yo‘llari haqida takliflar berilgan.
