Mazkur maqolada sirkulyar iqtisodiyotning muhim nazariy asoslaridan biri bo‘lgan “beshikdan beshikkacha” (Cradle to Cradle) konsepsiyasining mohiyati va amaliy ahamiyati yoritiladi. Ushbu konsepsiya mahsulot va resurslarning hayotiy siklini yopiq tizimda tashkil etishni, ya’ni chiqindilarni resursga aylantirish orqali ekologik barqarorlikni ta’minlashni nazarda tutadi. Tadqiqotda konsepsiyaning an’anaviy “beshikdan qabrgacha” yondashuvidan farqli jihatlari, ekologik, iqtisodiy va ijtimoiy ustunliklari tahlil qilinadi. Shuningdek, ushbu yondashuvning sirkulyar iqtisodiyot rivojidagi o‘rni va barqaror rivojlanish maqsadlariga qo‘shadigan hissasi asoslab beriladi.
Ushbu ilmiy ishda marketing konsepsiyasining nazariy asoslari, uning shakllanish bosqichlari hamda turizm sohasida qo‘llanilishining amaliy xususiyatlari o‘rganiladi. Marketing konsepsiyasi bugungi kunda nafaqat mahsulot yoki xizmatni sotishga yo‘naltirilgan strategik yondashuv, balki mijoz ehtiyojlariga chuqur e’tibor qaratishga asoslangan boshqaruv falsafasi sifatida qaralmoqda. Tadqiqotda turizmning o‘ziga xos xususiyatlari – mavsumiylik, bevosita mijoz bilan aloqa, xizmat sifatining muhimligi – kontekstida marketing vositalarining o‘rni tahlil qilinadi.
Ushbu maqolada zamonaviy tashkilotlarda strategik marketing boshqaruviga raqamlashtirish va sun'iy intellekt (SI) texnologiyalarining ta’siri tahlil qilinadi. Unda raqamli marketing transformatsiyasining asosiy yo‘nalishlari, uning afzalliklari va xavflari, shuningdek, SIning marketing strategiyalari samaradorligiga ta’siri o‘rganiladi. Marketingda SIdan foydalanish darajasini va uning kompaniya raqobatbardoshligiga ta’sirini aks ettiruvchi statistik ma’lumotlarga alohida e’tibor qaratiladi. Tadqiqotning maqsadi raqamli texnologiyalar va SI asosida strategik marketing boshqaruvini takomillashtirish mexanizmlarini aniqlash va korxonalar uchun amaliy tavsiyalarni bayon qilish hisoblanadi.
Мақолада республикамизда автотранспорт хизматлари бозоридаги, жумладан, транспорт – экспедиция хизматларида учрайдиган муаммолар тахлил этилиб, уларни хал этиш учун ушбу бозорнинг самарали фаолиятини ташкил этиш концепциясини ишлаб чиқишга эътибор қаратилган. Транспорт – экспедиция хизматларига бўлган муносабатни ўзгартириш учун таклиф этилаётган концепцияда хам назарий, хам амалий таклифлар ишлаб чиқилган.
Mazkur maqolada temir yo‘l transport tizimining iqtisodiy samaradorligi tushunchasi va uning nazariy asoslari batafsil yoritilgan. Transport xizmatlarining iqtisodiy samaradorligi transport resurslaridan oqilona foydalanish va milliy iqtisodiy o‘sishga ijobiy ta’sir ko‘rsatish qobiliyatini ifodalaydi. Ushbu maqolada xalqaro va mahalliy tajribalarning muhim jihatlari ko‘rib chiqilgan. Shuningdek, iqtisodiy samaradorlikni baholash uchun qo‘llaniladigan asosiy ko‘rsatkichlar va mezonlar aniqlangan. Tadqiqot natijalari temir yo‘l transport tizimini rivojlantirishga qaratilgan strategiyalarni ishlab chiqishda muhim ilmiy asos bo‘lib xizmat qiladi. Maqolada iqtisodiy samaradorlik tushunchasi va uni baholashning zamonaviy yondashuvlari tahlil qilingan.
Maqolada zamonaviy korxonalarda risk-menejment strategiyasini ishlab chiqish uchun ilmiy farazlar va g‘oyalar, qonunlar, maqsad va vazifalar, boshqaruv tamoyillari va funksiyalarini, boshqaruvli ta’sir ko‘rsatish usullari hamda metodologiyasiga oid nazariy va uslubiy masalalarni yaxlit ifodalashga qaratilgan tijorat risklarini boshqarish konsepsiyasini ishlab chiqish yoritilgan. Taklif etilayotgan risk-menejment konsepsiyasi asosida zamonaviy tijorat, tijorat menejmenti, strategik menejment va risk-menejment tushunchalarining asosiy qoidalariga asoslangan holda ularni boshqarish mohiyatini falsafiy va konseptual anglashga, tijorat risklarining vujudga kelishi mumkin bo‘lgan manbalariga aniqlik kiritishga, risk-menejmentga doir ilmiy bilimlar majmuining menejment fanining turli sohalari bilan aloqadorligini, tijorat risklarini boshqarishga doir muhim g‘oyalar va maqsadlarni aniqlashtirishga imkon beradigan konseptual model taklif qilingan.
"Инклюзив туризм" замонавий мунозараларда асосий тушунчадир, лекин у кўпинча етарлича аниқ талқин қилинмайди, хусусан, бу соҳадаги турли хил атамалар билан боғлиқлиги сабабли. Инклюзив туризм концепцияси ўзининг кўп қирралилиги туфайли универсал сайёҳлик маҳсулотлари, хизматлари ва саёҳат тажрибасида иштирок этиш муҳитини тақдим этиш орқали туризм саноатининг ўзини ва унинг саёҳат тажрибасига таъсирини яхшилашга қаратилган бир-бирига ўхшаш тушунчалар доирасида юзага келади. Бироқ, ушбу истиқболга қарамай, атаманинг концептуализацияси ноаниқ бўлиб қолмоқда. "Инклюзив туризм" атамасининг аниқ таърифи йўқлиги муаммоси қисман туризм соҳасидаги синоним атамаларни бир-бирининг ўрнини босувчи деб ҳисоблаш тенденцияси билан боғлиқ бўлиб, ногиронлиги бўлган шаҳслар туризм маҳсулотлари ва хизматларидан фойдаланишини таъминлашга қаратилган.
Ijtimoiy va axloqiy marketing konseptsiyasining asosiy yondashuvi maqsadli bozorlarning ehtiyojlari, istaklari va manfaatlarini aniqlash, isteʼmolchi va butun jamiyat farovonligini saqlab qolish hamda oshirishga qaratilgan samarali usullar bilan kerakli darajada qoniqishni taʼminlashdir. Ijtimoiy va axloqiy marketing konseptsiyasini amalga oshirish uchta omilning muvozanatini talab qiladi: ishlab chiqaruvchi tashkilotning foydasi (sanoat, davlat), sotib olish ehtiyojlari va jamiyat manfaatlari. Shuningdek, axloqiy marketing beshta asosiy tamoyili mavjud. Axloqiy marketing boʻyicha keltirib oʻtilgan asosiy prinsiplarga moslik holatini barcha korxonalar amaliyotida foydalanish holatini tahlil qilish uchun baholash metrikalarini tuzish talab etiladi.
This article is devoted to consideration of the issues of formation of accounting policies in the organization of accounting for agricultural activities. In particular, the article presents opinions, approaches and proposals on the concept of accounting policy, its structure, the procedure for reflecting agricultural activities in accounting policies. Relevant conclusions have been formulated in reliance upon the results of the study.
Mazkur maqolada raqamli texnologiyalar tushunchasining umumiy nazariy talqinlari hamda ularning turizm sohasidagi xususiy mazmuni kompleks ilmiy yondashuv asosida tadqiq etilgan. Tadqiqot doirasida raqamli texnologiya tushunchasining klassik va zamonaviy ta’riflari tizimlashtirilib, ularning iqtisodiy va ijtimoiy jarayonlarga ta’siri tahlil qilingan. Shuningdek, turizmda raqamli texnologiyalar bo‘yicha xalqaro ilmiy konsepsiyalar va UNWTO yondashuvlari o‘rganilib, ushbu tushunchaning sohaga xos jihatlari asoslab berilgan. Maqolada muallif tomonidan turizm sohasida raqamli texnologiyalarga oid yangi, integrallashgan ta’rif taklif etilib, uning ilmiy yangiligi asoslanadi. Tadqiqot natijalari turizm iqtisodiyoti nazariyasini rivojlantirish va PhD darajasidagi ilmiy izlanishlar uchun konseptual asos bo‘lib xizmat qiladi.
Ushbu maqolada sirkulyar iqtisodiyotning muhim tarkibiy qismi bo‘lgan kengaytirilgan ishlab chiqaruvchi mas’uliyati (EPR) konsepsiyasining nazariy asoslari va amaliy ahamiyati tahlil qilingan. Tadqiqotda EPR siyosatining chiqindilarni kamaytirish, resurslardan samarali foydalanish va ekologik barqaror ishlab chiqarishni shakllantirishdagi o‘rni yoritilgan. O‘zbekiston sharoitida ushbu konsepsiyani joriy etish sirkulyar iqtisodiyot modeliga o‘tishda, chiqindilarni qayta ishlash infratuzilmasini rivojlantirishda hamda ishlab chiqaruvchilar ekologik mas’uliyatini oshirishda muhim ahamiyat kasb etishi asoslab berilgan.
Ushbu maqolada soliq qarzdorligini undirish, qarzdorlikni bartaraf etish, qay holatlarda qarzdorlik vujudga kelishini o‘rganish, soliq to‘lash vaqtlari haqida ma’lumotlar keltirilgan. Soliq tushunchasi, qay holatda soliqlar o‘z vaqtida to‘lanishi haqida tushunchalar yuritiladi va ularni bartaraf etish yo‘llari izlanadi. Yuridik shaxslar va yakka tartibdagi tadbirkorlarning, shu jumladan, jismoniy shaxslarning soliq qarzlari tahlil qilingan.
Maqolada «investitsiya jarayonlari» tushunchasi haqida fikr yuritiladi. «Investitsiya jarayonlari» tushunchasiga shu sohadagi yetakchi olimlarning ta’riflari va fikr mulohazalari keltirilgan. Bu yerda investitsiya jarayonlari bilan investitsiya faoliyati o‘rtasidagi farq ochib berilgan. Investitsiya jarayonlarining asosiy tarkibiy qismlari va ularning mazmuni ifoda etilgan. Shuningdek, maqolada jahon amaliyotiga ko‘ra, davlatlarning iqtisodiy rivojlanish tajribasiga asosan investitsiya jarayonlarining bir nechta modellari tahlil qilingan. Yuqoridagi tahlillar asosida tegishli xulosa va takliflar shakllantirilgan
Maqolada ichki turizmni rivojlantirishda tabiiy resurslar salohiyati tushunchasiga toʻxtalib oʻtilgan hamda uning iqtisodiy tizimini rivojlantirishdagi oʻrni yoritilgan.
Yoqilg‘i-energetika kompleksi (YEK) global iqtisodiy barqarorlik va o‘sishda muhim rol o‘ynaydi. Ushbu maqolada YEK korxonalarining innovatsion salohiyatini oshirish uchun maqsadli strategiyalar orqali konsepsiya ko‘rib chiqiladi va mavjud tendentsiyalar hamda natijalarni aks ettiruvchi statistik ma’lumotlar bilan qo‘llab-quvvatlanadi.
Baholash faoliyatini takomillashtirish va rivojlantirishda marketing strategiyasi masalalari ko'rib chiqiladi. Baholash xizmatlari bozorida marketingning mohiyati ochib berilgan. Baholash faoliyatini rivojlantirish marketing strategiyasining asosiy vazifasi baholash xizmatlari bozorini rivojlantirish uchun zamonaviy marketing kontseptsiyasining tarkibiy qismlarini maksimal darajada qondirish uchun tuzilgan. Baholash faoliyatini takomillashtirishning asosiy omillari shakllantirildi. Aktivlarni sotuvchilardan xaridorlarga rag'batlantirishning asosiy tarkibiy qismlari va ularning baholash xizmatlari bilan aloqasi ko'rsatilgan. Baholash xizmatlari bozorida reklama faoliyatini takomillashtirish yo'llari ko'rsatilgan.
Мақола хўжалик юритувчи субъектларда бухгалтерия ҳисобинини юритишнинг тушунчалари ва моҳиятининг концептуал ёндошувлари ёритилган. Бухгалтерия ҳисоби хўжалик юритувчи субъектларнинг фаолиятини барқарорлигини таъминлаши ва унинг ривожланишини белгиловчи муҳим омил эканлиги очиқланган. Бухгалтерия ҳисоби хўжалик юритувчи субъектлар фаолияти натижаларининг прогноз қилинишини оширади, бу уларнинг инқирозларини олдиндан кўриш ва олдини олишга ҳамда молиявий ҳисоботлардан фойдаланиш иқтисодий циклларни камайтиришга имкон беради.
Ushbu maqola strategik menejment evolyutsiyasi konsepsiyaning kelib chiqishidan biznes va ilmiy faoliyatda tarqalishigacha bo‘lgan nazariya o‘rganilgan. Maqolada, shuningdek, strategik menejmentning o'nlab yillardagi evolyutsiyasi ko'rib chiqilib, uning texnologiya, barqarorlik va globallashuvdagi o'zgarishlarga moslashuvi qayd etilgan. U strategik menejmentning raqobatdosh ustunlikka erishish, ichki va tashqi o‘zgarishlarga moslashishdagi ahamiyatini ta’kidlab yakunlanadi.
Mazkur maqolada raqamli iqtisodiyot sharoitida muhimlilik tushunchasining mazmun-mohiyati va uni xalqaro amaliyotdan kelib chiqqan holda mamlakatimiz buxgalteriya hisobi va audit tizimida qo’llash bo’yicha taklif va tavsiyalar berib o’tilgan.
Мазкур мақолада тўловга қобилиятсизлик(банкротлик) тушунчаси ва унинг мазмуни, турли илмий нашрларда тушунчага берилган таърифлар, тўловга қобилиятсизликни таҳлил этиш методикаси, мавзунинг долзарблиги келтирилган. Ўзбекистон Республикасининг “Банкротлик тўғрисида”ги Қонуни бекор қилиниб, Ўзбекистон Республикасининг “Тўловга қобилиятсизлик тўғрисида”ги қонуни қабул қилинганлиги, унинг аҳамияти талқин қилинган. Ушбу Қонун 2020 йилга мўлжалланган Давлат дастурининг 155-бандига мувофиқ ишлаб чиқилган. Мақолада тўловга қобилиятсизлик(банкротлик)ни башоратлашнинг хориж моделлари ва уларда қўлланиладиган кўрсаткичлар талқин қилинган. Тадқиқотлар натижасида тўловга қобилиятсизлик(банкротлик)ни олдини олиш бўйича муаллиф ёндошуви шакллантирилган ҳамда тавсиялар ишлаб чиқилган.
Tadqiqot raqamli bank xizmatlarining jadal rivojlanishi sharoitida O‘zbekiston bank tizimining kiberxavfsizligi va barqaror faoliyatini taʼminlash muammolarini oʻrganishga bagʻishlangan. Bank sektorining raqamlashtirilishi raqamli banklar va ekotizimlar kabi yangi mahsulot va servislarning paydo boʻlishiga olib kelib, milliy moliyaviy hamda kiberxavfsizlik masalalarining dolzarbligini oshirmoqda. Tadqiqotning maqsadi bank xizmatlarining raqamli transformatsiyasining asosiy yoʻnalishlarini kiberxavfsizlik kontekstida tavsiflashdan iborat. Maqolada bank xizmatlarining raqamli transformatsiyasi tushunchasiga doir yondashuvlar tizimlashtirilgan, jahon tajribasi asosida komparativ tahlil oʻtkazilgan, O‘zbekiston bank tizimidagi kiberxatarlar dinamikasi va ularning obyektlari tahlil qilingan hamda kiberxavfsizlikni kuchaytirishga doir takliflar ishlab chiqilgan. Tadqiqot natijalari bank sektorini davlat tomonidan tartibga solish va barqaror rivojlanish strategiyalarini ishlab chiqishda amaliy ahamiyatga ega.
Maqolada investitsion muhit tushunchasining mazmun-mohiyati, tarkibiy elementlari hamda unga ta’sir etuvchi ichki va tashqi omillar, investitsion muhit jozibadorligini ta’minlashning obyektiv zarurligi ilmiy asosda yoritib beriladi. Investitsion jozibadorlikni oshirishda makroiqtisodiy muvozanat va institutsional islohotlarni amalga oshirish, xorijiy va mahalliy investorlar uchun qulay biznes muhiti yaratishning iqtisodiy o‘sishning barqaror sur’atlarini ta’minlashdagi o‘rni alohida ta’kidlanadi. Investitsion muhitni baholash mezonlari hamda xalqaro reyting va indekslarning mamlakat imijiga ta’siri tahlil etiladi. Shu bilan birga, investitsion muhit jozibadorligini oshirishning ijtimoiy-iqtisodiy barqarorlikni mustahkamlashdagi roli ilmiy xulosalar asosida tahlil qilinadi.
Ushbu maqolada Janubiy Koreya tajribasida ko‘rsatilgan turizm sohasida barqaror boshqaruv tizimini yaratish va takomillashtirishdagi qiyinchiliklar ko‘rib chiqiladi. Tadqiqotda barqaror rivojlanish g‘oyalarini turizm siyosati, davlat-xususiy sheriklik, raqamli boshqaruv strategiyalari va ekologik javobgarlikni oshirishga mo‘ljallangan usullarga kiritish tizimli ravishda o‘rganiladi. Janubiy Koreyada yangi texnologiyalar, “aqlli turizm” tushunchasi va turizmni boshqarishda mahalliy jamoalarning manfaatlarini hisobga oladigan tizimli boshqaruv yondashuvi ishlab chiqilganligi ta’kidlanadi. Tadqiqot natijalari O‘zbekiston turizm sohasida barqaror boshqaruv tizimini joriy etishda xalqaro eng yaxshi amaliyotlarni qo‘llash imkoniyatlarini ochib beradi.
