Mazkur maqolada sanoat korxonalari raqobatbardoshligining iqtisodiy mazmuni va unga ta’sir etuvchi omillar tizimli tahlil qilingan. Xorijlik olimlarning zamonaviy ilmiy yondashuvlari umumlashtirilgan hamda raqobatbardoshlik tushunchasining mikro-, mezo- va makrodarajalardagi xususiyatlari yoritilgan. O‘zbekiston sanoatining rasmiy statistik ma’lumotlari asosida mamlakatimiz sanoat korxonalari raqobatbardoshligining hozirgi holati baholangan va unga ta’sir etuvchi ichki hamda tashqi omillar guruhlashtirilgan holda o‘rganilgan. Tadqiqot natijasida sanoat korxonalari raqobatbardoshligini oshirishga oid ilmiy-amaliy takliflar ishlab chiqilgan

Maqolada O‘zbekistonda iqlim o‘zgarishi bilan bog‘liq moliyaviy xatarlarni modellashtirish masalalari tadqiq etilgan. Jahon banki, Osiyo taraqqiyot banki (ADB), BMT Taraqqiyot dasturi (BMTTD) va O‘zbekiston Respublikasi Markaziy bankining rasmiy hisobotlari asosida mamlakatning iqlim o‘zgarishiga ta’sirchanlik darajasi aniqlangan va bank sektorida iqlim xatarlarini boshqarishning joriy holati baholangan. Iqlim xatarlarining jismoniy va o‘tish komponentlari, ularni stresstestlash va iqlimiy VaR uslublari orqali modellashtirishning amaliy imkoniyatlari o‘rganilgan. Tadqiqot natijalari asosida O‘zbekiston moliya tizimiga iqlim xatarlarini integratsiya qilish va yashil moliyani rivojlantirish bo‘yicha ilmiy xulosa va amaliy tavsiyalar ishlab chiqilgan

Ushbu maqola kommunal xizmatlar boshqaruvini rivojlantirishning  afzalliklari, kommunal xizmatlar sifatini oshirishning aholi farovonligini ta’minlash, turmush darajasini yaxshilash darajasi va sifatli tashkil qilishdagi ahamiyatli jihatlariga alohida e’tibor qaratilgan. Avvalo, kommunal xizmatlar sohasi davlat tomonidan tartibga solinishi, bu borada O‘zbekiston Respublikasining qonunlari, Prezident Farmonlari va hukumat qarorlari muhim ahamiyatga egaligi, ular orqali suv ta’minoti, issiqlik ta’minoti, gaz va elektr energiyasi yetkazib berish, chiqindilarni boshqarish kabi xizmatlarning huquqiy asoslari belgilanishi misollar yordamida  yoritib berilgan

Mazkur maqolada turizm turlarini diversifikatsiyalashni boshqarishning nazariy va metodologik asoslari kompleks tarzda tahlil qilingan. Tadqiqotda diversifikatsiya tushunchasining iqtisodiy mazmuni, uning turizm tizimidagi o‘rni va strategik ahamiyati ilmiy jihatdan asoslab berilgan. Turizmni tizimli, strategik va barqaror rivojlanish tamoyillari asosida boshqarish zarurati ko‘rsatilgan. Tadqiqot davomida turizm turlarini diversifikatsiyalashni boshqarishning konseptual modeli taklif etilgan bo‘lib, u resurs salohiyatini baholash, bozor segmentatsiyasi, turizm mahsuloti portfelini shakllantirish, institutsional mexanizmlarni takomillashtirish va monitoring tizimini joriy etish bosqichlarini o‘z ichiga oladi. Shuningdek, diversifikatsiyaning iqtisodiy barqarorlikni ta’minlash, mavsumiylikni kamaytirish, hududiy rivojlanishni rag‘batlantirish va qo‘shimcha qiymat yaratish, turizm sohasida strategik qarorlar qabul qilish, sohani raqobatbardosh va barqaror rivojlantirish bo‘yicha ilmiy tavlif va tavsiyalar ishlab chiqilgan

Mazkur ilmiy maqolada atom elektr stansiyalaridan foydalanishning iqtisodiy afzalliklari va ularni nazorat qilish holati kompleks tahlil qilingan. Tadqiqotda atom energetikasining uzoq muddatli investitsiya xususiyati, kapital xarajatlar tuzilmasi, ekspluatatsiya samaradorligi va yuklama koeffitsientining iqtisodiy natijalarga ta’siri o‘rganilgan. Shuningdek, atom elektr stansiyalarida xavfsizlik va nazorat tizimlarining iqtisodiy barqarorlikka ta’siri, xalqaro standartlar va milliy tartibga solish mexanizmlarining ahamiyati yoritilgan. Atom energetikasining iqtisodiy samaradorligi faqat tannarx ko‘rsatkichi bilan emas, balki hayotiy sikl xarajatlari, xavfsizlik omillari va energiya xavfsizligi nuqtai nazaridan baholanishi lozimligi bo‘yicha ilmiy va amaliy takliflar ishlab chiqilgan.

Mazkur maqolada 2020-2024-yillar davomida gidroelektrostansiyalar tomonidan elektr energiya ishlab chiqarish holati kompleks tahlil qilingan. Tadqiqotda gidroenergetikaning milliy energetika tizimidagi o‘rni, ishlab chiqarish dinamikasi, o‘rnatilgan quvvat o‘zgarishi va quvvatdan foydalanish samaradorligi ko‘rsatkichlari o‘rganildi. Shuningdek, gidroenergetikaning elektr tarmog‘i barqarorligini ta’minlashdagi roli, uning qayta tiklanuvchi energiya manbalari orasidagi yetakchi o‘rni hamda suv resurslarining mavsumiy o‘zgaruvchanligi bilan bog‘liq xavf omillari yoritildi. Gidroenergetika sohasini barqaror rivojlantirish, energiya xavfsizligini ta’minlash va ekologik toza energiya manbalari ulushini oshirishga qaratilgan ilmiy-amaliy takliflarni ishlab chiqildi

Moliyaviy hisobot xalqaro standartlari bugungi kunda global iqtisodiyotning ajralmas qismiga aylandi. Ularning asosiy maqsadi moliyaviy hisobotlarni tuzishda yagona yondashuvni ta’minlash, ularning xalqaro miqyosda taqqoslanishini osonlashtirish hamda investorlar uchun shaffoflikni oshirishdan iborat. Moliyaviy hisobot xalqaro standartlari ko‘plab mamlakatlarda qabul qilingan bo‘lib, bu biznes jarayonlarini muvofiqlashtirish, kompaniyalar faoliyati samaradorligini baholash va moliyaviy axborotni standartlashtirishda muhim ahamiyat kasb etadi. Shu bilan birga, hisob tizimini xalqaro standartlarga moslashtirish nafaqat huquqiy talablarni bajarish, balki biznes jarayonlarida raqobatbardoshlikni oshirish nuqtai nazaridan ham muhimdir

Мазкур мақолада туристик-рекреацион хизматларнинг иқтисодий моҳияти, таркибий хусусиятлари, миллий иқтисодиёт тизимидаги ўрни илмий жиҳатдан таҳлил қилинган ҳамда шу билан биргаликда туристик салоҳиятнинг юқори кўрсаткичларига қарамасдан  мамлакатнинг иқтисодий  ривожланишига унинг таъсири анча паст эканлигига алоҳида эътибор қаратилган. Ўзбекистон туристик-рекреацион салоҳиятини миллий ҳисоботлар тизимининг меъёрларида тармоқлараро ва халқаро таққослаш имконини берадиган  баҳолаш методларини амалга ошириш туризм соҳасида долзарб масала эканлиги бўйича таклиф ва мулоҳазалар берилган

Maqolada xorijiy investor ishtirokidagi qo‘shma korxonalarda buxgalteriya hisobini tashkil etish, uning tashkiliy jihatlari bo‘yicha tarkibiy tuzilishi, ustavini tashkil qilish, faoliyat yuritish sohalarini belgilash, aksiyadorlik jamiyati sifatida tashkil qilinishi, xalqaro standartlar asosida buxgalteriya hisobini yuritish hamda moliyaviy hisobotlarini o‘z veb saytlarida joylashtirilishi asoslab berilgan

Maqolada qurilish xizmatlarini mustaqil xizmatlar segmenti sifatida rivojlantirishning iqtisodiy mexanizmini shakllantirishga doir nazariy-metodologik yondashuvlar asoslab beriladi. Tizimli va institutsional yondashuvlar asosida mexanizmning mohiyati hamda tuzilmasi aniqlashtirilib, uning asosiy bloklari va instrumentlari ajratib ko‘rsatiladi, shuningdek qurilish xizmatlarining hududiy rivojlanishdagi multiplikativ ta’siri yoritiladi. O‘zbekistonda real sektorni jadallashtirish va infratuzilmani modernizatsiya qilishga qaratilgan normativ-huquqiy baza mexanizmning institutsional ta’minoti sifatida talqin qilinadi. Keyingi empirik tadqiqotlar uchun samaradorlikni baholashning metodologik qoidalari taklif etiladi.

Mazkur maqolada 2024-2025 yillarda O‘zbekiston hududlarida innovatsion tadbirkorlikning rivojlanish darajasi kompleks tahlil qilinadi. Tadqiqotning dolzarbligi hududlar o‘rtasida innovatsion faollik va investitsion salohiyat ko‘rsatkichlaridagi nomutanosiblik bilan asoslanadi. Tadqiqot metodologiyasi sifatida kontent-tahlil, solishtirma tahlil hamda induksiya va mantiqiy umumlashtirish usullari qo‘llanildi. Muallif tomonidan Hududiy innovatsion tadbirkorlik indeksi (HITI) ishlab chiqilib, rasmiy statistik ma’lumotlar asosida hisob-kitoblar amalga oshirildi. Natijalar hududlar o‘rtasida sezilarli differensial rivojlanish mavjudligini ko‘rsatdi. Yuqori indeksga ega hududlarda innovatsion infratuzilma va investitsiya konsentratsiyasi yuqori bo‘lsa, past indeksli hududlarda institutsional va moliyaviy cheklovlar mavjud. Maqolada innovatsion siyosatni hududiy differensial yondashuv asosida takomillashtirish bo‘yicha strategik takliflar ishlab chiqildi

Mazkur maqola O‘zbekiston soliq ma’muriyatchiligida elektron hisob-fakturalar (EHF) tizimining rolini va soliq xavfini aniqlash mexanizmlarini o‘rganishga bag‘ishlangan. Tadqiqotda EHF orqali to‘plangan raqamli ma’lumotlar tahlili, risk indikatorlari asosida soliq to‘lovchilarning xavf darajasini aniqlash, viloyatlar kesimida tovar aylanmasi va yirik soliq to‘lovchilar faoliyatini kuzatish amaliyoti tahlil qilingan. Natijalar shuni ko‘rsatadiki, EHF tizimi soliq auditi samaradorligini oshirish, soliqqa rioya etish darajasini yaxshilash va soliq ma’muriyatchiligini optimallashtirish uchun muhim vosita hisoblanadi. Tadqiqot shuningdek, EHF tizimining soliq to‘lovchilar uchun afzalliklarini, jumladan moddiy va inson resurslarini tejash, QQS hisoblashdagi xatolarni kamaytirish va hisobotlarni avtomatlashtirish imkoniyatlarini ta’kidlaydi.

Maqolada ijtimoiy xizmatlar tushunchasining mohiyati va iqtisodiy kategoriya sifatidagi o‘rni turli nazariy yondashuvlar asosida tahlil qilingan. Institutsional nazariya, jamoat va merit tovarlari nazariyasi, farovonlik davlati konsepsiyasi hamda inson kapitali nazariyasi doirasida ijtimoiy xizmatlarga berilgan ilmiy ta’riflar tizimlashtirilgan. Ijtimoiy xizmatlarning ijtimoiy adolat, ijtimoiy barqarorlik va inson kapitalidan foydalanish samaradorligini oshirishdagi roli asoslab berilgan. Xorijiy va milliy olimlar yondashuvlari, shuningdek, O‘zbekiston Respublikasi qonunchiligida ijtimoiy xizmatlarga berilgan ta’riflar tahlil qilingan. Mualliflik yondashuvi asosida ijtimoiy xizmatlar o‘tish iqtisodiyoti sharoitida iqtisodiy o‘sish va barqaror rivojlanishga ta’sir ko‘rsatuvchi investitsion va institutsional mexanizm sifatida talqin qilingan.

Ушбу мақола савдо хизматлари тизимини ривожлантиришнинг  моҳияти ва зарурияти, савдо хизматларини ривожлантиришнинг ташкилий-иқтисодий механизмларини такомиллаштириш, савдо корхоналарининг стратегик рақобатбардошлигини таъминлаш ва рақобат стратегияларини шакллантиришнинг назарий ва услубий жиҳатларини ишлаб чиқиш, савдода хизмат кўрсатиш соҳасини яхшилаш йўлларини таклиф қилиш ва   хизматлар соҳасининг хусусиятларини ҳисобга олиш масалаларига бағишланган

Ushbu maqola o‘spirinlik davrida axborot texnologiyalarining shaxs rivojlanishidagi didaktik ahamiyati va pedagogik muammolarini keng qamrovda tahlil qiladi. Maqolada axborot texnologiyalarining o‘quv jarayoniga integratsiyasi orqali o‘spirinlarning kognitiv, ijtimoiy va emotsional rivojlanishiga qanday ta'sir ko‘rsatishi ko‘rib chiqiladi. Ushbu maqolaning kirish qismida o‘spirinlik davrining xususiyatlari va zamonaviy texnologiyalar kontekstida yuzaga kelayotgan yangi pedagogik talablar bayon etilgan. Adabiyotlar tahlilida nazariy va empirik tadqiqotlar asosida axborot texnologiyalari pedagogik samaradorligi va xavf-xatarlarini ko‘rib chiquvchi manbalar muhokama qilingan. Asosiy qismda axborot texnologiyalarining o‘quv-didaktik jarayonlarda qo‘llanilish usullari, o‘qituvchi hamda muhitning roli, o‘spirinlarning individual o‘ziga xosliklarini inobatga olgan differensiyalashgan yondashuvlar va baholash tizimlari taklif etiladi.

Ushbu maqolada tashqi iqtisodiy faoliyat bo‘yicha hisoblashuvlar turli mamlakatlar hududida joylashgan davlatlar, fuqarolar o‘rtasida tashqi iqtisodiy faoliyatni amalga oshirishda vujudga keladigan moliya talabnomalari va majburiyatlari bo‘yicha to‘lovlarni tashkil etish va nazorat qilish tizimidan foydalanish jarayonlariga alohida e’tibor qaratilgan

Ushbu maqolada sferik to‘siqni o‘z ichiga olgan g‘ovak-elastik muhitda statsionar bo‘lmagan ko‘ndalang to‘lqin jarayonlarini matematik va sonli modellashtirish metodologiyasi taqdim etilgan. Sodda va ikki tomonlama bog‘langan domenlar ko‘rib chiqiladi, bu domenning ichki tuzilishining to‘lqin tarqalishi va yoyilishiga ta’sirini hisobga oladi. Tadqiqot Biotning g‘ovak-elastiklikning chiziqli nazariyasiga asoslangan. Harakat tenglamalari uchun chegara qiymati va boshlang‘ich chegara qiymati masalalari tuzilgan, sharsimon to‘siq chegarasida konjugatsiya shartlari shakllantirilgan va ularning sonli yechimi uchun samarali usullar taklif qilingan. Olingan natijalar geofizika, g‘ovak muhit akustikasi va muhandislik mexanikasidagi muammolar uchun amaliy ahamiyatga ega

Maqolada pedagogika texnikumlarida o‘quv-bilish faoliyatini amaliyotga yaqinlashtirish maqsadida “Teaching Factory” elementlarini joriy etish tajribasi tahlil qilindi. Tadqiqot 5 texnikumda 12 hafta davomida olib borilib, 60 nafar o‘quvchi ishtirok etdi. Eksperimental guruhda mini-loyiha, demo-dars, real buyurtmaga asoslangan topshiriqlar va portfel baholash kabi komponentlar joriy qilindi. Natijalar kreativ fikrlash, muammoni hal qilish, jamoaviy hamkorlik, raqamli savodxonlik va refleksiya kompetensiyalarida 24–31 foiz o‘sishni ko‘rsatdi. SPSS tahlilida p<0.001 va Cohen’s d yuqori qiymatlar modelning ta’sirchanligini tasdiqladi. Olinan xulosalar Teaching Factory modelini pedagogika texnikumlari uchun samarali o‘quv texnologiyasi sifatida joriy etish zarurligini ko‘rsatadi.

Ushbu ilmiy maqola milliy iqtisodiyotning turli sohalarida blokcheyn texnologiyasining qo‘llanilishini tahlil qiladi. Maqolada blokcheynning iqtisodiyotdagi afzalliklari, markazlashmagan boshqaruv tizimi, xavfsizlik va shaffoflik imkoniyatlari yoritilgan. Shuningdek, texnologiyaning moliya, sanoat, qishloq xo‘jaligi, sog‘liqni saqlash, ta’lim va boshqa sohalarda qo‘llanilishi hamda O‘zbekiston tajribasi ko‘rib chiqilgan. Tadqiqotning dolzarbligi shundaki, blokcheyn texnologiyasi milliy iqtisodiyotning samaradorligini oshirish va raqamli transformatsiyani rag‘batlantirish imkonini beradi

Ушбу мақолада харажатлар ва уларнинг туркумланишига алоҳида эътибор қаратилган. Бу бошқарув ҳисобининг асосий вазифасини бажаришга имкон беради. Харажатлар уларнинг пайдо бўлиш жойлари ва жавобгарлик  хўжалик марказлари буйича ҳисобга олиш энг муҳим бошқарув қарорларини қабул қилишга имкон яратиши мисоллар ёрдамида асосланган

Mazkur maqolada bank tizimida muammoli kreditlar (NPL), ularning xususiyatlari, hisob va statistikasining yuritilishi, ular bo‘yicha zaxiralarning to‘g‘ri hisoblanishi, Germaniya Deutsche bankida kreditlar bo‘yicha ehtimoliy yo‘qotishlarga qarshi yaratilgan zaxiralar holati va  bank kredit portfelini sog‘lomlashtirish bo‘yicha taklif va tavsiyalar ishlab chiqilgan.

Bugungi globallashuv sharoitida iqtisodiy tizimda daromadlarning miqdori mamlakat iqtisodiy o‘sishini belgilab beruvchi asosiy omillardan biri hisoblanadi. Bundan tashqari daromadlar aholining turmush faravonligiga, ishlab chiqarish samaradorligi hamda mehnat unumdorligiga bevosita ta’sir ko‘rsatadi. Maqolada daromadlar o‘sishini baholashning nazariy asoslari va turli xil  usullari tahlil qilinadi va asosiy makroiqtisiy ko‘rsatkichlar orqali daromadlarning so‘nggi yillardagi o‘sish tendensiyasi ko‘rib chiqiladi

Ushbu maqolada xo‘jalik yurituvchi subyektlarda joriy aktivlar hisobini yuritish jarayonida xalqaro moliyaviy hisobot standartlari (XMHS) talablarini joriy etish bo‘yicha mavjud muammolar, ularning kelib chiqish sabablari hamda takomillashtirish yo‘nalishlari o‘rganilgan. Amaldagi me’yoriy tartibotlar, hisob siyosati, baholash usullari va xalqaro standartlar talablari solishtirildi. Tadqiqot natijasida joriy aktivlar hisobi shaffofligini oshirish, baholashning aniq va ishonchli usullaridan foydalanish hamda moliyaviy natijalarning haqqoniy aks ettirilishini ta’minlash bo‘yicha takliflar ishlab chiqildi

Ушбу мақолада аҳоли турмуш даражасини ошириш масаласига алоҳида эътибор қаратилган. Аҳолини давлат томонидан ижтимоий ҳимоя тадбирларини амалга ошириш учун олдиндан тезкор чоралар кўриш заруриятини ҳисобга  олган ҳолда ҳозирги замон илмий техникасида яратилган автоматлаштирилган бошқарув  тизимларидан  фойдаланиб,  аҳоли турмуш даражасини  ривожлантириш жараёнлари моделини ишлаб чиқиш ҳамда ушбу моделнинг аҳоли турмуш даражасининг тўғри тақсимотини яратишдаги ўрни бўйича таклиф ва тавсиялар берилган

Mazkur maqolada global ekologik muammolar kuchaygan davrda yashil iqtisodiyotni qo‘llash orqali barqaror o‘sishga erish bo‘yicha xorijiy mamlakatlarning ilg‘or tajribalari tahlil qilingan va ularning tajribasidan O‘zbekiston sharoitida foydalanishning ustuvor yo‘nalishlari va imkoniyatlari tadqiq qilingan. Shuningdek, mamlakatimizda ushbu soha bo‘yicha kadrlar tayyorlash, investitsion muhit yaratish va ekologik xavfni oldini olishga qaratilgan ilmiy asoslangan xulosa va takliflar keltirilgan