XALQARO RAQAMLI TAʼLIM STANDARTLARI ASOSIDA OʻZBEKISTONDA MASOFAVIY TAʼLIM SIFATINI BAHOLASH VA METODIK BOSHQARUV MEXANIZMLARINI TAKOMILLASHTIRISH
DOI:
https://doi.org/10.60078/2992-877X-2026-vol4-iss6-pp142-148Annotasiya
Soʻnggi yillarda masofaviy taʼlim Oʻzbekiston taʼlim tizimining ajralmas qismiga aylandi, biroq uning sifatini xalqaro meʼyorlar asosida baholashning yagona metodik tizimi hali shakllanmagan. Maqolada xalqaro raqamli taʼlim standartlari (ISO/IEC 40180, ISO 21001, IMS Global/1EdTech, SCORM va xAPI, Quality Matters, OpenupEd hamda Yevropa sifat kafolati standartlari — ESG) asosida masofaviy taʼlim sifatini baholashning analitik modeli taklif etiladi. Model oltita oʻlchovni — kontent va oʻquv dasturi sifati, pedagogik dizayn, texnologik infratuzilma va oʻzaro moslik, talabalarni qoʻllab-quvvatlash va jalb qilish, baholash va oʻquv natijalari hamda sifat menejmenti — birlashtiruvchi integral sifat indeksi (SI) koʻrinishida ifodalanadi. Tadqiqot adabiyotlarning tizimli tahlili, xalqaro standartlarning qiyosiy tahlili va ikkilamchi maʼlumotlarga tayanadi. Tahlil shuni koʻrsatadiki, milliy masofaviy taʼlim platformalari (EDUUZ, IT-Park University raqamli resurslari) kontent va texnologiya boʻyicha tez rivojlanmoqda, biroq pedagogik dizayn, oʻquv analitikasi va uzluksiz sifat boshqaruvi boʻyicha xalqaro meʼyorlardan ortda qolmoqda. Maqolada sifatni baholashni metodik boshqaruv bilan bogʻlovchi uzluksiz takomillashtirish mexanizmi taklif etiladi. Natijalar taʼlim muassasalari, akkreditatsiya organlari va sohani tartibga soluvchilar uchun amaliy ahamiyatga ega.
Kalit so‘zlar:
masofaviy taʼlim, taʼlim sifati xalqaro raqamli standartlar sifat menejmenti metodik boshqaruv oʻquv analitikasi ISO/IEC 40180 OʻzbekistonBibliografik manbalar
Bates A.W. (2015). Teaching in a Digital Age: Guidelines for Designing Teaching and Learning. – Vancouver: Tony Bates Associates.
EADTU (2016). OpenupEd Quality Label for MOOCs. – Maastricht: European Association of Distance Teaching Universities.
ENQA (2015). Standards and Guidelines for Quality Assurance in the European Higher Education Area (ESG). – Brussels.
IMS Global Learning Consortium (2021). Caliper Analytics Specification, v1.2. – Lake Mary, FL: 1EdTech.
ISO (2018). ISO 21001:2018. Educational organizations — Management systems for educational organizations — Requirements with guidance for use. – Geneva: International Organization for Standardization.
ISO/IEC (2017). ISO/IEC 40180:2017. Information technology — Quality for learning, education and training — Fundamentals and reference framework. – Geneva: ISO/IEC.
OECD (2021). OECD Digital Education Outlook 2021. – Paris: OECD Publishing.
Patrinos H.A., Iqbal S.A. (2025). Learning during the pandemic: Evidence from Uzbekistan. // Prospects, World Bank Education Working Paper.
Quality Matters (2023). Higher Education Course Design Rubric, 7th ed. – Annapolis, MD: Quality Matters.
Sharif Nia H., Marôco J., She L. et al. (2023). Student satisfaction and academic efficacy during online learning with the mediating effect of student engagement: A multi-country study. // PLOS ONE, 18(10), e0285315.
UNESCO (2023). Global Education Monitoring Report : Technology in education. – Paris: UNESCO.
World Bank (2024). Uzbekistan: Human Capital and Digital Education Review. – Washington, DC: World Bank.
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 5-oktabrdagi PF-6079-son Farmoni «Raqamli Oʻzbekiston — 2030» strategiyasi toʻgʻrisida.
Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2022-yil 3-oktabrdagi 559-son qarori «Oliy taʼlim muassasalarida masofaviy taʼlimni tashkil etish tartibi toʻgʻrisida».
ADL Initiative (2017). xAPI (Experience API) Specification, v1.0.3. – Alexandria, VA: Advanced Distributed Learning.
ADL Initiative (2009). SCORM 2004, 4th Edition. – Alexandria, VA: Advanced Distributed Learning.
