SANOAT KORXONALARI RIVOJLANISHINING ATROF-MUHITGA TA’SIRI
DOI:
https://doi.org/10.60078/2992-877X-2025-vol3-iss12-pp99-109Annotasiya
Ushbu maqola sanoat korxonalarining atrof-muhitga ta’sirini baholash bo‘yicha xorijiy tajribalarni o‘rganish, turli metodologiyalar, me’yoriy-huquqiy bazalar va global miqyosda qo‘llaniladigan ilg‘or tajribalarni tahlil qilgan holda sanoat korxonalari rivojlanishining atrof-muhitga ta’sirini baholashning innovatsion usullarini ishlab chiqish bo‘yicha tavsiyalar beradi. Shuningdek Jahon bo‘yicha sanoat va chiqindilarni boshqarish bo‘yicha muhim ko‘rsatkichlar hamda O‘zbekistonda sanoat korxonalaridan atmosferaga chiqarilgan ifloslantiruvchi moddalarning yillar kesimida statistik ma’lumotlari tahlil qilingan. O‘zbekistondagi sanoat korxonalarining ekologik ta’sirini kamaytirish jarayonida bir qator tizimli muammolar va ularni bartaraf etish bo‘yicha tavsiyalar keltirilgan.
Kalit so‘zlar:
sirkulyar iqtisodiyot degradatsiya atrof-muhit IoT sensorlar onlayn nazorat tizimlari resurs tejamkorligi chiqindisiz ishlab chiqarish chiqindi karbon iziBibliografik manbalar
Ellen MacArthur Foundation. (2014). Towards the circular economy: Accelerating the scale-up across global supply chains. World Economic Forum. http://www3.weforum.org/docs/WEF_ENV_TowardsCircularEconomy_Report_2014.pdf
Geetha, R. (2025). Circular economy through integrated industrial ecology: Innovations in resource recovery and process re-design. Biotechnology Notes, 6, 245–259. https://doi.org/10.1016/j.biotno.2025.10.005
Goswami, P. (2021). Impact of industrialization on environment. RK University. https://www.studocu.com/in/document/cooch-behar-panchanan-barma-university/environmental-issues-in-india/impactofindustrializationonenvironment/79829909
Guryeva, M. A., & Butko, V. V. (2019). Praktika realizatsii modeli tsirkulyarnoy ekonomiki. Ekonomicheskie otnosheniya, 9(4), 2367–2384. https://doi.org/10.18334/eo.9.4.40991
Gutberlet, J. (1996). Impacts of industrial development in Brazil. In Encyclopedia of life support systems (pp. 1–9). University of Victoria. https://www.juttagutberlet.com/publications/
Il’ina, E. A. (2022). Tsirkulyarnaya ekonomika: Kontseptualnye podkhody i mekhanizmy ikh realizatsii. Organizator proizvodstva, 30(3), 21–30. https://cyberleninka.ru/ article/n/tsirkulyarnaya-ekonomika-kontseptualnye-podhody-i-mehanizmy-ih-realizatsii
International Energy Agency. (2022). Global energy review: CO₂ emissions in 2021. https://ieaghg.org/news/iea-flagship-report-global-energy-review-co2-emissions-in-2021/
Jumashev, R., & Ktaybekov, A. (2024). O‘zbekistonning yashil iqtisodiyotga o‘tishi: Muammo va yechimlar. In Green economy – the economy of the future: Innovations, investments and prospects (pp. 141–144). https://ilmiyanjumanlar.uz/uploads/conferences /0024/1.10%20Jumashev%20R.pdf
Lifset, R., & Anex, R. (2009). The indirect effects of industrial ecology. Journal of Industrial Ecology, 13, 347–349. https://doi.org/10.24891/ni.14.8.1415
Mirzayev, K., & Usmonov, M. (2025). Yashil iqtisodiyot – innovatsion rivojlanishning kaliti. Yashil iqtisodiyot va taraqqiyot jurnali, 3, 90–92.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti. (2019, October 30). 2030-yilgacha bo‘lgan davrda O‘zbekiston Respublikasining atrof-muhitni muhofaza qilish konsepsiyasini tasdiqlash to‘g‘risida Farmon (PF-5863). https://lex.uz/docs/-4574008
O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti. (2022, December 2). 2030 yilgacha O‘zbekiston Respublikasining “yashil” iqtisodiyotga o‘tishiga qaratilgan islohotlar samaradorligini oshirish bo‘yicha chora-tadbirlar to‘g‘risida qaror (PQ-436). https://lex.uz/docs/-6303230
O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti. (2024, September 26). Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish sohalarida ochiqlikni ta’minlash hamda boshqarish tizimini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida Farmon (PF-149). https://lex.uz/docs/-128153
O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti. (2025, January 30). “O‘zbekiston – 2030” strategiyasini “Atrof-muhitni asrash va “yashil iqtisodiyot” yilida amalga oshirishga oid davlat dasturi to‘g‘risida”gi Farmon (PF-16). https://lex.uz/uz/docs/-7369703
O‘zbekiston Respublikasi Statistika agentligi. (n.d.). SDMX ma’lumotlari. https://api.siat.stat.uz/media/uploads/sdmx/sdmx_data_1569.pdf
OECD. (2019). Global material resources outlook to 2060. https://www.oecd.org/content/dam/oecd/en/publications/support-materials/2019/02/global-material-resources-outlook-to-2060_g1g98d7d.pdf
OECD. (2022). Global plastics outlook: Policy scenarios to 2060. https://www.oecd.org/content/dam/oecd/en/publications/support-materials/2022/02/global-plastics-outlook_a653d1c9/Global%20plastics%20outlook%20-%20policy%20scenarios.pdf
OECD. (2024). Roadmap for sustainable investment policy reforms in Uzbekistan. https://www.oecd.org/en/publications/roadmap-for-sustainable-investment-policy-reforms-in-uzbekistan_20865f29-en
Sputnik Uzbekistan. (2024, October 21). O‘zbekistonda yiliga 14 mln tonna chiqindi hosil bo‘lmoqda. https://oz.sputniknews.uz/20241021/uzbekistan-14-mln-tonna-chiqindi-46233734.html
Turayeva, S. T., Abduraxmonova, I. N., & Sulaymonova, Z. S. (2023). O‘zbekiston “yashil” iqtisodiyotga o‘tish istiqbollari. Ekonomika i sotsium, 6(109-1), 469–472. https://cyberleninka.ru/article/n/o-zbekiston-yashil-iqtisodiyotga-o-tish-istiqbollari
Turg‘unov, J. A. (2023). Sanoat korxonalari rivojlanishining atrof-muhitga ta’sirini baholash. In Yoshlar va tadbirkorlikni qo‘llab-quvvatlash (pp. 935–939). Kokand University. https://scholar.kokanduni.uz/index.php/rb/article/view/262
UNIDO. (2024). Industrial development report 2024: Turning challenges into sustainable solutions. Vienna. https://www.unido.org/sites/default/files/unido-publications/2024-06/Industrial%20Development%20Report%202024.pdf
Vaxabov, A. V., & Xajibakiyev, Sh. X. (2021). Yashil iqtisodiyot (2-nashr). ZEBO PRINT. https://uniwork.buxdu.uz/resurs/13838_1_34CFEECA6852CA11F41D62364CD3CD27A9A787B3.pdf
World Bank. (2018). What a waste 2.0. https://openknowledge.worldbank.org/bitstreams/df788c58-3c21-52a2-a224-1445f0a1850b /download
World Bank. (2018). What a waste 2.0: A global snapshot of solid waste management to 2050. https://espas.secure.europarl.europa.eu/orbis/system/files/generated/document/en/ 211329ov.pdf
World Bank. (2021). More growth, less garbage. https://documents1.worldbank.org/curated/en/152661626328620526/pdf/More-Growth-Less-Garbage.pdf
World Bank. (2024). Putting waste to work in a circular economy. https://thedocs.worldbank.org/en/doc/f0ccf3267e94d9be1789dba8d7d01eab
Yuldashev, Sh. G. (2025). Kontseptsii tsirkulyarnoy ekonomiki i mekhanizmy ikh realizatsii. Iqtisodiyot va turizm xalqaro ilmiy va innovatsion jurnali, 1(21).
Yuklashlar
Nashr qilingan
Qanday qilib iqtibos keltirish kerak
Nashr
Bo'lim
Litsenziya

Ushbu ish Creative Commons Attribution 4.0 Worldwide.









