IMPLITSIT KOMPETENSIYALAR TUSHUNCHASINING ILMIY-NAZARIY ASOSLARI
DOI:
https://doi.org/10.60078/3060-4842-2026-vol3-iss4-pp103-107Annotasiya
Maqolada zamonaviy pedagogika va psixologiya fanida tobora dolzarblashib borayotgan “implitsit (yashirin) kompetensiya” tushunchasining ilmiy-nazariy asoslari tahlil qilinadi. Kompetensiya va kompetentlik tushunchalarining evolyutsiyasi (R. Uayt, N. Xomskiy), M. Polanyining implitsit bilim (tacit knowledge) nazariyasi, A. Reberning ongsiz (implitsit) o‘rganish konsepsiyasi, K. Dvekning implitsit nazariyalar (mindset) yondashuvi hamda X. va S. Dreyfuslarning mahoratni bosqichma-bosqich egallash modeli tizimli tarzda yoritiladi. Zamonaviy xorijiy va milliy ilmiy adabiyotlar tahliliga tayangan holda implitsit kompetensiyalarning tarkibiy tuzilishi, ularning eksplitsit (ochiq ifodalangan) kompetensiyalardan farqi hamda ta‘lim jarayonida ularni shakllantirish mexanizmlari asoslab beriladi.
Kalit so‘zlar:
kompetensiya kompetentlik implitsit kompetensiya eksplitsit bilim yashirin (tatsit) bilim ongsiz o‘rganish implitsit nazariyalar kasbiy mahorat kompetensiyaviy yondashuvBibliografik manbalar
Chomsky N. (1965) Aspects of the Theory of Syntax. – Cambridge, MA: MIT Press.
Dreyfus H.L., Dreyfus S.E. (1980) A Five-Stage Model of the Mental Activities Involved in Directed Skill Acquisition. — Berkeley: University of California.
Dweck C.S. (2006) Mindset: The New Psychology of Success. — New York: Random House.
Papadimos T.J., Hsu J., Pappada S.M. (2026) Insights From Michael Polanyi: Tacit Knowledge and Its Critical Importance in Medical Education // Cureus.
Polanyi M. (1958) Personal Knowledge: Towards a Post-Critical Philosophy. – Chicago: University of Chicago Press.
Polanyi M. (1966) The Tacit Dimension. — Chicago: University of Chicago Press.
Reber A.S. (1993) Implicit Learning and Tacit Knowledge: An Essay on the Cognitive Unconscious. — Oxford: Oxford University Press.
Tojiboeva G.R., Pulatova D.T. (2020) Pedagogik kompetentlik: nazariya va amaliyot // Academic Research in Educational Sciences. — T. 1, № 3. — B. 214.
White R.W. (1959) Motivation reconsidered: The concept of competence // Psychological Review. Vol. 66, No. 5. — P. 297–333.
Wieser C. The Development of Pedagogical Competence in Tacit Knowing: Towards a Polanyian Framework for the Empirical Analysis of Competence Development // Tradition & Discovery: The Journal of the Polanyi Society. — Vol. 48, No. 2. — P. 22–35.






