O‘ZBEKISTONDA IQLIM O‘ZGARISHI BILAN BOG‘LIQ MOLIYAVIY XATARLARNI MODELLASHTIRISH: MUAMMOLAR VA YECHIMLAR
DOI:
https://doi.org/10.60078/3060-4842-2026-vol3-iss2-pp400-407Annotasiya
Maqolada O‘zbekistonda iqlim o‘zgarishi bilan bog‘liq moliyaviy xatarlarni modellashtirish masalalari tadqiq etilgan. Jahon banki, Osiyo taraqqiyot banki (ADB), BMT Taraqqiyot dasturi (BMTTD) va O‘zbekiston Respublikasi Markaziy bankining rasmiy hisobotlari asosida mamlakatning iqlim o‘zgarishiga ta’sirchanlik darajasi aniqlangan va bank sektorida iqlim xatarlarini boshqarishning joriy holati baholangan. Iqlim xatarlarining jismoniy va o‘tish komponentlari, ularni stresstestlash va iqlimiy VaR uslublari orqali modellashtirishning amaliy imkoniyatlari o‘rganilgan. Tadqiqot natijalari asosida O‘zbekiston moliya tizimiga iqlim xatarlarini integratsiya qilish va yashil moliyani rivojlantirish bo‘yicha ilmiy xulosa va amaliy tavsiyalar ishlab chiqilgan
Kalit so‘zlar:
iqlim xatarlari moliyaviy risk-menejment yashil moliya stress test iqlimiy VaR o‘tish xatarlari bank sektori ESG barqaror rivojlanishBibliografik manbalar
Ahmedov K. (2025) Green Financing and Financial Stability: Exploring the Effects of Green Credit, Monetary Policy and Corporate Governance on Commercial Banks in Uzbekistan. — Global Research Network. URL: globalresearchnetwork.us/index.php/ajebm/article/download/4328.
Basel Committee on Banking Supervision (BCBS) (2021). Climate-related Financial Risks — Measurement Methodologies. — Bank for International Settlements (BIS), April. — 58 p. URL: www.bis.org/bcbs/publ/d518.htm.
Global Green Growth Institute (GGGI). GGGI in Uzbekistan: Programme Overview 2020–2024. — Seoul: GGGI, 2024. URL: gggi.org/country/uzbekistan.
Network for Greening the Financial System (NGFS) (2023). NGFS Climate Scenarios for Central Banks and Supervisors — 2023 Vintage. — Paris: NGFS. URL: www.ngfs.net/en/ngfs-climate-scenarios-central-banks-and-supervisors-november-2023.
O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki. (2024) Moliyaviy barqarorlik hisoboti: 2024-yil 1-yarim yilligi. –T.: O‘zR MB, URL: cbu.uz/en/press_center/releases/1914854.
OECD. (2023) Green Finance and Investment: Financing Uzbekistan's Green Transition. — Paris: OECD Publishing, December. URL: www.oecd.org/content/dam/oecd/en/publications/reports/2023/12/financing-uzbekistan-s-green-transition.
Task Force on Climate-related Financial Disclosures (TCFD) (2017). Recommendations of the Task Force on Climate-related Financial Disclosures: Final Report. — Financial Stability Board (FSB), - 74 p. URL: www.fsb-tcfd.org
UNDP Uzbekistan. (2023) Climate Public Expenditure and Institutional Review: Uzbekistan (CPEIR). — Tashkent: UNDP, URL: www.undp.org/sites/g/files/zskgke326/files/2024-01/cpeir_uzbekistan_2023_eng.pdf.
World Bank & Asian Development Bank. (2021) Climate Risk Country Profile: Uzbekistan. — Washington D.C. & Manila: World Bank / ADB, — 32 p. URL: www.adb.org/publications/climate-risk-country-profile-uzbekistan.
World Bank & National Bureau of Statistics of Uzbekistan. (2023) Green Growth and Climate Change in Uzbekistan: Policy Dialogue Series. — Washington D.C.: World Bank, URL: documents1.worldbank.org/curated/en/099240007072223752.
World Bank / International Monetary Fund. (2025) Republic of Uzbekistan — Financial Sector Assessment Program (FSAP): Technical Note. — Washington D.C.: World Bank / IMF, URL: documents1.worldbank.org/curated/en/099081925064533229
World Bank. (2022) Toward a Prosperous and Inclusive Future: The Second Systematic Country Diagnostic for Uzbekistan. — Washington D.C.: World Bank. URL: documents1.worldbank.org/curated/en/933471650320792872.
World Bank. (2022) Uzbekistan Country Economic Memorandum: Assessing Uzbekistan's Transition. — Washington D.C.: World Bank, URL: documents1.worldbank.org/curated/en/099235005262218526.
World Bank. (2023) Uzbekistan Country Climate and Development Report (CCDR). — Washington D.C.: World Bank Group, November. — 180 p. URL: www.worldbank.org/en/country/uzbekistan/publication/ccdr.
World Bank. (2025) Prime Picks for a Green Pivot: Uzbekistan State Funds for Climate Action. — Washington D.C.: World Bank, February. URL: www.worldbank.org/en/country/uzbekistan/publication/state-funds-for-climate-action.






