MINTAQAVIY IQTISODIY O‘SISH ENDOGENLIGINI ANIQLASHDA NEYRO-RAVSHAN YONDASHUVI: USULLAR VA MODELLAR
DOI:
https://doi.org/10.60078/3060-4842-2025-vol2-iss6-pp319-324Annotasiya
Ushbu tadqiqotda Qashqadaryo viloyati misolida 2010–2025 yillar oralig‘idagi statistik ma’lumotlar asosida iqtisodiy o‘sishning endogen omillari neyro-fuzzy (ANFIS) va ko‘p qatlamli sun’iy neyron tarmoq (MLP) modellarida baholandi. Aholi daromadlari, an’anaviy va raqamli infratuzilma asosiy omillar sifatida tanlandi. ANFIS modeli yuqori aniqlikka (R² = 0.977; RMSE = 0.40; MAPE = 7.8%) erishib, iqtisodiy o‘sishdagi murakkab nochiziqli bog‘liqliklarni samarali aks ettirdi. Raqamli infratuzilma va daromadlar o‘rtasidagi kuchli sinergiya 3D sirt grafigi orqali tasdiqlandi. MLP modelining natijalari esa nisbatan pastroq bo‘ldi. Tadqiqot raqamli infratuzilmani kengaytirish va endogen tahlil yondashuvlarini strategik rejalashtirishda qo‘llash muhimligini ko‘rsatadi
Kalit so‘zlar:
ANFIS MLP mintaqaviy iqtisodiy o‘sish raqamli infratuzilma aholi daromadlari fuzzy mantiqBibliografik manbalar
Alkire, S., Foster, J. (2011) Counting and Multidimensional Poverty Measurement // Journal of Public Economics. Vol. 95(7–8) – P. 476–487.
Chakravarty, S. R. (2006) A New Index of Poverty // Mathematical Social Sciences. Vol. 52(1) – P. 43–59.
Douglass North and Masahiko Aoki (2011) New institutional economics: September.
International Telecommunication Union (ITU) (2024). Global ICT Indicators Database 2010–2024. Geneva: ITU, URL: https://www.itu.int
Jang, J.-S. (1993) R. ANFIS: Adaptive-Network-Based Fuzzy Inference System // IEEE Transactions on Systems, Man, and Cybernetics. Vol. 23(3) – P. 665–685.
Jo’rayev, O. K. (2022). Mintaqaviy iqtisodiyotda infratuzilma omilining roli. Iqtisodiyot va innovatsion texnologiyalar, (6), 45–50.
Marshall vs. Walras (2006) on Equilibrium and Disequilibrium January History of Economics Review 48(1037).
Martinetti, E.C. (1994) A Multidimensional Assessment of Well-being Based on Sen’s Functioning Approach // Rivista Internazionale di Scienze Sociali. Vol. 102 – P. 207–239.
Qashqadaryo viloyati statistika boshqarmasi. (2024) Rasmiy statistik axborotlar va hisobotlar, 2010–2024. Qarshi: Qashstat, URL: https://qashstat.uz.
United Nations Development Programme (UNDP). (2024) Human Development Report 2023/2024: Breaking the Gridlock. New York: UNDP, – 412 p.
World Bank. (2024) World Development Indicators: Digital Development Dataset 2010–2024. Washington, DC: World Bank, URL: https://data.worldbank.org.
Yuklashlar
Nashr qilingan
Qanday qilib iqtibos keltirish kerak
Nashr
Bo'lim
Litsenziya
Ushbu ish Creative Commons Attribution 4.0 Worldwide.
