Ushbu maqola Yangi O‘zbekistonni xorij mamlakatlari va mintaqalararo xalqaro miqyosda rivojlantirishning zamonaviy tendensiyalari, davlatlar iqtisodiy aloqalarni mustahkamlashga qaratilgan strategiyalar va amaliyotlari haqida yoritib berilgan. O‘zbekiston Markaziy Osiyoda strategik ahamiyatga ega bo‘lib, Xitoy, Rossiya, AQSh va Yevropa Ittifoqi kabi yirik davlatlar va tashkilotlar bilan keng ko‘lamli hamkorlik aloqalarini rivojlantirib kelmoqda. Maqolada mamlakatimizning jahon iqtisodiyotidagi hissasi, import va eksport ulushi hamda xalqaro munosabatlarda tutgan o‘rni haqida batafsil ma’lumotlar berilgan.

Hozirgi kunda aktivlari 4,5 trillion AQSh dollaridan oshadigan global islom moliya sanoati qiyosiy tartibga solish fanida yetarlicha o‘rganilmagan noyob audit boshqaruvi doirasida faoliyat yuritadi. Ushbu tadqiqot Xalqaro buxgalterlar federatsiyasi (IFAC) Xalqaro audit va ishonch standartlari kengashi (IAASB) fonida Islom moliya institutlari (XMO) da auditni standartlashtirish traektoriyasini o‘rganadi. Maqolada adabiyotlar sharhi, tartibga solish sharhi va tuzilgan qiyosiy metodologiyadan foydalangan holda, Islom moliya institutlari uchun amaldagi AAOIFI audit standartlari (ASIFI) taklif qilingan Audit standarti (SOA) 1, Audit asoslari bilan birga tanqidiy baholanadi. Asosiy topilmalar AAOIFI doirasidagi muhim tarkibiy bo‘shliqlarni, jumladan, IAASBning Xalqaro ishonch asoslariga o‘xshash kontseptual ishonch asoslarining yo‘qligini, yigirma yildan ortiq vaqt davomida o‘zgarishsiz qolgan eskirgan standartlarni va amaliyotchilarning tushunishiga to‘sqinlik qilishi mumkin bo‘lgan haddan tashqari konsolidatsiyalangan standart loyihasini aniqlaydi. Tadqiqot AAOIFIni isloh qilish bo‘yicha bir qator amaliy tavsiyalarni, jumladan, alohida "AAOIFI ishonch asoslarini" ishlab chiqish, ASIFI 1-3 va ASIFI 5 ni shoshilinch ko‘rib chiqish va IAASB asos konventsiyalarini qabul qilishni taklif etadi. Ushbu topilmalar Rossiya, Malayziya, Bahrayn va Fors ko‘rfazi hamkorlik kengashi (GCC) mamlakatlari kabi Islom moliyasini tartibga solish muhitini faol rivojlantirayotgan yurisdiktsiyalar uchun alohida ahamiyatga ega

Ushbu maqola Fransiya misolida soliqdan boʻyin tovlashga qarshi kurash mexanizmlarini tashkil etishda ilgʻor xorijiy tajribani tahlil qilishga bagʻishlangan. Unda Fransiya soliq nazorat tizimining asosiy jihatlari, jumladan raqamlashtirish, xalqaro hamkorlik, riskka asoslangan yondashuv va javobgarlik choralari koʻrib chiqiladi. Fiskal siyosat samaradorligini oshirish maqsadida ushbu tajribani milliy soliq tizimlariga tatbiq etish istiqbollari oʻrganiladi.

Ushbu maqolada turizm sohasida xalqaro hamkorlikni kengaytirish, taʼlimda til koʻnikmalari va texnologiyalarni integratsiya qilishga keng eʼtibor qaratilgan. Fransiya, Birlashgan Qirollik, Germaniya, Shveysariya, Italiya va Avstraliya kabi turizm sohasi rivojlangan mamlakatlar bilan taʼlim sohasida hamkorlik qilish, kadrlar almashish va qoʻshma ilmiy tadqiqotlar olib borish orqali turizm va mehmonxona sohasida sifatli kadrlar tayyorlash mumkinligi boʻyicha taklif va tavsiyalar berilgan.

Ushbu maqolada zamonaviy moliyaviy texnologiyalar – fintex xizmatlarining xalqaro bozorlardagi o‘rni va rivojlanish tendensiyalari tahlil etilgan. Muallif raqamli iqtisodiyot sharoitida fintex texnologiyalarining vujudga kelishi, ularning global miqyosda tarqalish sabablari va moliyaviy xizmatlar sohasiga ko‘rsatgan ta’sirini yoritadi. Maqolada turli mintaqalarda (Shimoliy Amerika, Yevropa, Osiyo-Tinch okeani, LAMEA) fintex xizmatlarining rivojlanish xususiyatlari hududiy tahlil asosida ko‘rib chiqilgan. PayPal, Stripe, Revolut, Ant Group kabi yirik fintex kompaniyalari faoliyati misolida raqamli to‘lovlar, ochiq bank tizimlari, blokcheyn texnologiyalari va sun’iy intellekt asosidagi xizmatlarning kengayib borayotganligi ta’kidlanadi. Statistik ma’lumotlar va xalqaro tajribalar asosida fintex xizmatlarining asosiy afzalliklari sifatida tezkorlik, xarajatlarning kamayishi, moliyaviy inklyuziya va innovatsion mahsulotlar taklifi ajratib ko‘rsatiladi. Xulosasida fintex sohasining kelajakdagi istiqbollari, uni rivojlantirishda texnologik innovatsiyalar va davlat regulyatorlari o‘rtasidagi hamkorlik zarurligi ta’kidlanadi. Ushbu maqola bank sektori, moliyaviy xizmatlar bozori va iqtisodiy raqamlashtirish jarayonlarida ishtirok etayotganlar uchun amaliy va nazariy jihatdan foydali hisoblanadi.

Ushbu maqola infratuzilmaning iqtisodiy o‘sishga ta’sirini tahlil qiladi va standartlashtirish orqali samaradorlikni oshirish imkoniyatlarini o‘rganadi. Infratuzilma, davlatning iqtisodiy rivojlanishiga, barqaror o‘sish va raqobatbardoshlikni oshirishga muhim ta’sir ko‘rsatadi. Maqolada, infratuzilmaning turli sohalariga – transport, energetika, kommunikatsiya va sanoat infratuzilmasiga oid davlat siyosatlari va joriy etilgan standartlarning samaradorligi ko‘rib chiqiladi. Standartlashtirish jarayoni, resurslarni samarali boshqarish, texnologik yangiliklarni joriy etish, hamda sifatni oshirish orqali iqtisodiy o‘sishning barqarorligini ta’minlaydi. O‘zbekistonda infratuzilmaning modernizatsiyasi va shu orqali iqtisodiy barqarorlikka erishishning amaliy yondashuvlariga alohida e’tibor qaratiladi. Shuningdek, maqolada davlatning infratuzilma loyihalariga bo‘lgan investitsiyaviy yondashuvlarining iqtisodiy foydalari, shu jumladan, ish o‘rinlari yaratish va turli sohalarda raqobatni kuchaytirishdagi roli tahlil qilinadi. Maqola infratuzilma va standartlashtirishning iqtisodiyotga ijobiy ta’sirini ko‘rsatish bilan birga, bunday siyosatlarning kelajakdagi istiqbollarini ham baholaydi.

Mazkur maqolada iqtisodiyotda tabiiy resurslardan samarali foydalanish va ularni boshqarishning asosiy yoʻnalishlari tahlil qilingan. Ilmiy tahlillar asosida resurslardan oqilona foydalanishning iqtisodiy va ekologik ahamiyati, shuningdek, xalqaro tajribalardan kelib chiqqan holda samarali boshqaruv mexanizmlari oʻrganiladi. Amaliyotda resurs tejovchi texnologiyalarni joriy etish, qayta tiklanadigan energiya manbalarini kengaytirish, ekologik siyosatni kuchaytirish va xalqaro hamkorlikni rivojlantirish boʻyicha amaliy tavsiyalar berilgan. Iqtisodiyotda tabiiy resurslardan foydalanishni boshqarishda innovatsion yondashuvlar va davlat siyosatining ahamiyati ilmiy asosda yoritilgan.

Ushbu maqola Iqtisodiy hamkorlik va taraqqiyot tashkiloti (IHTT) mamlakatlarida dasturiy-maqsadli va natijaviy byudjetlashtirish amaliyotini o‘rganishga bag‘ishlangan. Turli davlatlar tomonidan byudjet jarayonining samaradorligi va shaffofligini oshirish uchun qo‘llanilayotgan yondashuvlar ko‘rib chiqiladi. Davlat dasturlarini shakllantirish, natijalarni baholash tizimi va boshqaruv qarorlarini qabul qilish o‘rtasidagi o‘zaro bog‘liqlikka alohida e’tibor qaratilgan. Mazkur mexanizmlarni amalga oshirishning ijobiy tajribalari va mavjud cheklovlar tahlil qilinadi. O‘tish davridagi iqtisodiyotga ega mamlakatlarda byudjet tizimini modernizatsiya qilish doirasida xorijiy tajribani moslashtirish muhimligi ta’kidlanadi

Ushbu maqola Jahon bankining Business Ready (B-READY) doirasi asosida biznes to‘lovga qodir emaslik sohasidagi mamlakatlararо farqlarni tahlil etadi. Tadqiqot O‘zbekistonning OECD iqtisodiyotlari va Shanxay Hamkorlik Tashkiloti (SHT) a’zolari orasidagi o‘rnini alohida ko‘rib chiqadi. Natijalar shuni ko‘rsatadiki, to‘lovga qodir emaslik bo‘yicha ko‘rsatkichlar birinchi navbatda to‘lovga qodir emaslikka oid qonunchilik bazasining mavjudligi va mustahkamligi bilan emas, balki institusional infratuzilma, raqamlashtirish va restrukturizatsiyaga yo‘naltirilganlik bilan belgilanadi. Olingan xulosalar samarali to‘lovga qodir emaslik tizimlarining qonunchilik yutuqlari emas, balki institusional yutuqlar ekanligini empirik tarzda isbotlash orqali qiyosiy to‘lovga qodir emaslik nazariyasiga muhim hissa qo‘shadi

Geosiyosiy o‘zgarishlar sharoitida Global Janub mamlakatlariga yo‘naltirilgan turizm investitsiyalari ko‘lamni kengaytirish modelidan risklarga asoslangan qaror qabul qilish mantiqiga o‘tmoqda. Ushbu maqolada ushbu transformatsiyani tahlil qilish uchun institutsional nazariya, resurslarga asoslangan yondashuv (RBV) va faoliyat uchun ijtimoiy litsenziya (SLO) konsepsiyalari umumlashtiriladi. Jahon banki ma’lumotlar bazasidan olingan 18 ta “Bir makon, bir yo‘l” mamlakatlari (2019–2024 yillar) bo‘yicha panel ma’lumotlariga tayanib, uchta o‘lchov bo‘yicha risklarni baholash tizimi ishlab chiqildi: institutsional sifat, makroiqtisodiy barqarorlik va rivojlanish darajasi. Entropiya usuli yordamida risklarning aniq gradienti aniqlandi: eng yuqori risk intensivligi Afrikada kuzatiladi, undan keyin Markaziy Osiyo va Markaziy-Sharqiy Yevropa turadi, Janubi-Sharqiy Osiyo esa eng barqaror mintaqa hisoblanadi. Valyuta kursi o‘zgaruvchanligi va siyosiy beqarorlik asosiy tizimli drayverlar sifatida namoyon bo‘ladi. Yakuniy qismda Global Janubning o‘zgarib borayotgan investitsiya muhitida investitsiyalarni taqsimlashning tabaqalashtirilgan mintaqaviy strategiyalarini shakllantirish imkonini beruvchi “risk–salohiyat–strategiya” adaptiv asosi taklif etilgan

Mazkur maqolada O‘zbekiston Respublikasida tadbirkorlik sohasida innovatsiyalarni rivojlantirishning strategik yo‘nalishlari tahlil qilinadi. Xususan, innovatsion iqtisodiyotga o‘tish jarayonida tadbirkorlik subyektlarini qo‘llab-quvvatlash mexanizmlari, raqamli texnologiyalarni joriy etish, startap loyihalarni rivojlantirish, investitsiyalarni jalb qilish hamda davlat va xususiy sektor o‘rtasidagi hamkorlik masalalari yoritilgan. Shuningdek, mamlakatda innovatsion faoliyatni rag‘batlantirishga qaratilgan institutsional islohotlar, ilmiy-tadqiqot natijalarini ishlab chiqarishga joriy etish va raqobatbardosh tadbirkorlik muhitini shakllantirishning ustuvor yo‘nalishlari tahlil qilinadi. Tadqiqot natijalari O‘zbekistonda innovatsion tadbirkorlikni rivojlantirish va iqtisodiy o‘sishni ta’minlashda muhim ahamiyatga ega.

Mazkur maqolada iqtisodiy diplomatiya mamlakatning rivojlanish darajasiga qarab o‘zgarishiga alohida e’tibor qaratilgan. Buning sababi shundaki, rivojlangan va rivojlanayotgan mamlakatlar nafaqat iqtisodiy taraqqiyotning turli bosqichlarida, balki jahon iqtisodiy va siyosiy maydonida ham turli maqsadlarni ko‘zlaydilar. Boshqacha aytganda, bir maqsad doirasidagi turli vazifalar (jahon bozorida raqobatbardoshlikni oshirish) turli diplomatik vositalardan foydalanishni taqozo etishi bo‘yicha taklif va tavsiyalar berilgan.