ISLOMIY MOLIYADA AUDIT STANDARTLASHTIRISH: AAOIFI VA IAASB DOIRALARINING QIYOSIY TAHLILI

Mualliflar

DOI:

https://doi.org/10.60078/3060-4842-2026-vol3-iss3-pp262-269

Annotasiya

Hozirgi kunda aktivlari 4,5 trillion AQSh dollaridan oshadigan global islom moliya sanoati qiyosiy tartibga solish fanida yetarlicha o‘rganilmagan noyob audit boshqaruvi doirasida faoliyat yuritadi. Ushbu tadqiqot Xalqaro buxgalterlar federatsiyasi (IFAC) Xalqaro audit va ishonch standartlari kengashi (IAASB) fonida Islom moliya institutlari (XMO) da auditni standartlashtirish traektoriyasini o‘rganadi. Maqolada adabiyotlar sharhi, tartibga solish sharhi va tuzilgan qiyosiy metodologiyadan foydalangan holda, Islom moliya institutlari uchun amaldagi AAOIFI audit standartlari (ASIFI) taklif qilingan Audit standarti (SOA) 1, Audit asoslari bilan birga tanqidiy baholanadi. Asosiy topilmalar AAOIFI doirasidagi muhim tarkibiy bo‘shliqlarni, jumladan, IAASBning Xalqaro ishonch asoslariga o‘xshash kontseptual ishonch asoslarining yo‘qligini, yigirma yildan ortiq vaqt davomida o‘zgarishsiz qolgan eskirgan standartlarni va amaliyotchilarning tushunishiga to‘sqinlik qilishi mumkin bo‘lgan haddan tashqari konsolidatsiyalangan standart loyihasini aniqlaydi. Tadqiqot AAOIFIni isloh qilish bo‘yicha bir qator amaliy tavsiyalarni, jumladan, alohida "AAOIFI ishonch asoslarini" ishlab chiqish, ASIFI 1-3 va ASIFI 5 ni shoshilinch ko‘rib chiqish va IAASB asos konventsiyalarini qabul qilishni taklif etadi. Ushbu topilmalar Rossiya, Malayziya, Bahrayn va Fors ko‘rfazi hamkorlik kengashi (GCC) mamlakatlari kabi Islom moliyasini tartibga solish muhitini faol rivojlantirayotgan yurisdiktsiyalar uchun alohida ahamiyatga ega

Kalit so‘zlar:

islomiy moliya auditni standartlashtirish AAOIFI IAASB Shariatga muvofiqlik moliyaviy tartibga solish audit standartlari hamkorlarni moliyalashtirish

Bibliografik manbalar

AAOIFI. (2023). Draft Standard on Auditing (SOA 1): Fundamentals of Auditing. Accounting and Auditing Organization for Islamic Financial Institutions.

AAOIFI. (2024). Auditing Standards for Islamic Financial Institutions (ASIFIs 1–6). Accounting and Auditing Organization for Islamic Financial Institutions.

Abdul Rahman, A. R. (2011). An introduction to Islamic accounting theory and practice. CERT Publications.

Grassa, R., & Matoussi, H. (2014). Corporate governance of Islamic banks: A comparative study between GCC and Southeast Asia countries. International Journal of Islamic and Middle Eastern Finance and Management, 7(3), 346–362.

Haniffa, R., & Hudaib, M. (2007). Locating audit expectations gap within a cultural context: The case of Saudi Arabia. Journal of International Accounting, Auditing and Taxation, 16(2), 179–206.

IAASB. (2015). International Framework for Assurance Engagements. International Federation of Accountants.

IAASB. (2024). International Standards on Auditing: ISA 200, ISA 240, ISA 700, ISA 701, ISA 705, ISA 706. International Federation of Accountants.

IFSB. (2023). Islamic Financial Services Industry Stability Report 2023. Islamic Financial Services Board.

Kamla, R., & Hussain, S. (2013). Social reporting by Islamic banks: Does social justice matter? Accounting, Auditing and Accountability Journal, 26(6), 911–945.

Karim, R. A. A. (2010). International accounting harmonization, banking regulation, and Islamic banks. International Journal of Accounting, 36(2), 169–193.

Ministry of Finance of the Russian Federation. (2017). Order No. 523n on the adoption of International Standards on Auditing for mandatory application in the Russian Federation. Moscow.

Norhashim, N., Ibrahim, M. A., & Hamid, A. (2019). Shariah audit in Islamic banks: A structured review of literature. Journal of Islamic Accounting and Business Research, 10(1), 33–48.

State Duma of the Russian Federation. (2023). Federal Law on partner (Islamic) financing: Pilot project framework (Tatarstan, Dagestan, Bashkortostan, Chechen Republic). Moscow.

Vinnicombe, T. (2012). AAOIFI reporting standards: Measuring compliance. Advances in Accounting, 28(1), 55–67.

Yuklashlar

Nashr qilingan

Qanday qilib iqtibos keltirish kerak

Umarov , X. (2026). ISLOMIY MOLIYADA AUDIT STANDARTLASHTIRISH: AAOIFI VA IAASB DOIRALARINING QIYOSIY TAHLILI. Ilgʻor Iqtisodiyot Va Pedagogik Texnologiyalar, 3(3), 262-269. https://doi.org/10.60078/3060-4842-2026-vol3-iss3-pp262-269