Maqolada past uglerodli energetikaga o‘tish O‘zbekiston Respublikasi milliy iqtisodiyotining barqaror rivojlanishini ta’minlovchi muhim shartlardan biri sifatida tadqiq etilgan. Energetik transformatsiyaning nazariy yondashuvlari, qayta tiklanuvchi energiya manbalarini rivojlantirish bo‘yicha xalqaro tendensiyalar hamda O‘zbekistonning dekarbonizatsiya sohasidagi davlat siyosatining o‘ziga xos xususiyatlari ko‘rib chiqilgan. Rasmiy statistik ma’lumotlar asosida elektr energiyasi ishlab chiqarish dinamikasi, yashil energiyaning ulushi, investitsiya jarayonlari va energetika bozorining institutsional cheklovlari tahlil qilingan. Tadqiqot natijalariga ko‘ra, 2020–2024-yillarda O‘zbekistonda yashil energiyaning elektr energiyasi ishlab chiqarishdagi ulushi 7,5 foizdan 15,7 foizgacha oshgan, past uglerodli generatsiyaning hisoblangan hajmi esa 2,5 baravardan ko‘proqqa ko‘paygan

Ҳозирги вақтда мамлакат иқтисодиётини барқарор ривожлантириш,  унигг бугунги ўзгариб бораётган иқтисодий тизимлар шароитига мос раившда иқтисодий сиёсат дастурларини белгилаш асосий вазифалар сирасига кириб бормоқда. Мақола жаҳоннинг бозор муносабатлари ривожланган мамлакатларида таркибий ўзгаришларнинг барқарор иқтисодий ўсиш ва ривожланишга таъсири, юқори технологияли хизмат кўрсатиш соҳаларининг жадал ўсиши, жумладан, миллий иқтисодиёт таркибини диверсификациялаш, давлатнинг иқтисодиётга аралашувини қисқартириш, инвестиция лойиҳаларини амалга ошириш билан боғлиқ бир қатор ижтимоий-иқтисодий муаммоларнинг илмий ечимини таъминлаш, таркибий сиёсатнинг самарадорлигини ошириш, иқтисодий ривожланиш тамойиллари ва имкониятларини белгилаш каби йўналишларга бағишланган

Ushbu maqolada qishloq xoʻjaligini mexanizatsiyalashtirish ta’lim yo‘nalishi talabalarida “Tannarx muhandisligi” fani doirasida ma’lumotlarga asoslangan (data-driven) tahliliy-boshqaruv kompetensiyalarini shakllantirishning nazariy-metodologik asoslari tadqiq etilgan. Mazkur maqolada  mavjud  malaka talablari va o‘quv fan dasturlari kontent-tahlil qilinib, bo‘lajak muhandislarning iqtisodiy-tahliliy ko‘nikmalarini rivojlantirishdagi nazariy va amaliy bo‘shliqlar aniqlangan. Maqolada pedagogik hamda tarkibiy-mantiqiy modellashtirish prinsiplari asosida bo‘lajak muhandislarning boshqaruvchanlik salohiyatini oshirish metodologiyasi ochib berilgan. Aniqlangan qonuniyatlar asosida oliy ta’lim tizimi uchun konseptual pedagogik tavsiyalar majmuasi ishlab chiqilgan

Mazkur maqolada soliq ma’muriyatchiligini raqamlashtirish va inson omilini kamaytirish sharoitida soliq xavflarini oldindan aniqlash va baholash tizimi ustuvor vazifa hisoblanadi. Ayniqsa, “yashirin iqtisodiyot”ga qarshi kurashishda soliq to‘lovchilarni xavf darajasiga ko‘ra segmentatsiya qilish va soliq uzilishi (tax gap) koeffitsiyentini minimallashtirish mexanizmlarini takomillashtirish zarurati mavzuning dolzarbligini belgilaydi. Maqola doirasida soliq risklarini aniqlash mezonlari va ularni miqdoriy baholash modellari ko‘rib chiqilgan hamda O‘zbekiston soliq tizimida risklarni boshqarish samaradorligini oshirish bo‘yicha takliflar ilgari surilgan

Мақолада электрон пул эволюцияси ва финтех экотизимининг ривожланиши банклар интеграцияси нуқтаи назаридан таҳлил қилинган. Тадқиқотда рақамли тўлов тизимлари ва молиявий инклюзиянинг аҳамияти, хавфсизлик ва ҳуқуқий тартибга солиш муаммолари ёритилган. UzCard, Humo, Payme, Click платформаларининг аҳоли ва бизнес учун яратган қулайликлари таҳлил этилган. Методологик асос сифатида қиёсий таҳлил ва амалиёт мисоллари қўлланилган. Натижада блокчейн ва сунъий интеллект технологияларини жорий этиш, инновацион бизнес моделлар ва стратегик трансформация йўналишлари бўйича амалий тавсиялар ишлаб чиқилган

Maqolada raqamli to‘lov tizimida bank va mobil aloqa operatorlari (MNO) o‘rtasidagi hamkorlikning asosiy kombinatsion modellari nazariy va amaliy jihatdan tahlil qilinadi. MNO-yetakchi, bank-yetakchi, qo‘shma korxona va platforma ekotizimi modellari mukammal o‘rganiladi. O‘zbekiston misolida Beeline, Ucell, Uzmobile, Mobiuz kabi aloqa operatorlari va Uzum Bank, Payme, Click kabi fintech platformalarining hamkorlik tajribasi yoritiladi. Tadqiqot mamlakatda bank-MNO hamkorligi samaradorligini oshirish va raqamli moliyaviy inklyuzivlikni kengaytirish bo‘yicha tavsiyalar bilan yakunlanadi

Ushbu ilmiy maqolada mahalliy darajada soliq maʼmurchiligi metodologiyasini takomillashtirishning dolzarb masalalari tahlil qilingan. Tadqiqotning asosiy maqsadi soliq risklarini tahlil qilish va zamonaviy soliq nazorati tizimlarini (raqamli texnologiyalar, transfert narxlarni shakllantirish va elektron hisobvaraq-fakturalar maʼlumotlari bazasini) integratsiyalash orqali hududlarda soliq bazasini kengaytirish va soliq majburiyatlarini bajarish samaradorligini oshirish yuzasidan ilmiy-amaliy takliflar ishlab chiqishdan iborat. Maqolada mahalliy ijro hokimiyati va soliq organlari oʻrtasidagi axborot almashinuvi mexanizmlari baholanib, soliq solishdan boʻyin tovlash xavfi yuqori boʻlgan sohalarni aniqlashda risk-tahlil modellarining roli ochib berilgan. Tadqiqot natijasida hududiy darajada soliq nazoratini raqamlashtirish va soliq risklarini barvaqt aniqlash tizimini rivojlantirish boʻyicha mualliflik metodologiyasi taklif etilgan boʻlib, u mahalliy budjet daromadlarining barqarorligini taʼminlash va yashirin iqtisodiyot ulushini kamaytirishga xizmat qiladi

Barqaror iqtisodiy o‘sishga erishishda sun’iy intellekt tizimlarini qo‘llash metodologiyasi zamonaviy raqamli iqtisodiyotning ajralmas qismi hisoblanadi. Maqolada sun’iy intellekt texnologiyalarining iqtisodiy jarayonlarga ta’siri, ularni boshqaruv, ishlab chiqarish, moliyaviy va soliq tizimlarida samarali joriy etish metodologik asoslari tahlil qilingan. Shuningdek, sun’iy intellekt yordamida iqtisodiy resurslardan oqilona foydalanish, mehnat unumdorligini oshirish va raqobatbardoshlikni kuchaytirish imkoniyatlari yoritilgan. Xorijiy mamlakatlar tajribasi hamda O‘zbekiston iqtisodiyoti sharoitida SI tizimlarini tatbiq etishning afzalliklari va muammolari tahlil qilingan. Tadqiqot natijalari sun’iy intellektga asoslangan boshqaruv yondashuvlari barqaror iqtisodiy o‘sish va samaradorlikni oshirishda muhim omil ekanligini ko‘rsatadi

Ushbu maqolada mintaqa tarmoqlarini innovatsion rivojlantirishning nazariy va amaliy jihatlari tahlil qilingan. Tadqiqot davomida hududiy iqtisodiyotda innovatsion texnologiyalarni joriy etish, ishlab chiqarish samaradorligini oshirish hamda raqobatbardoshlikni kuchaytirish masalalari o‘rganildi. Maqolada mintaqa tarmoqlarining rivojlanishiga ta’sir etuvchi omillar, zamonaviy innovatsion yondashuvlar va xorijiy tajribalar asosida istiqbolli yo‘nalishlar yoritilgan. Tadqiqot natijasida hududlarda innovatsion faoliyatni qo‘llab-quvvatlash, investitsion muhitni yaxshilash va raqamli texnologiyalarni keng joriy etish bo‘yicha taklif va tavsiyalar ishlab chiqilgan. Mazkur maqola mintaqaviy iqtisodiyotni modernizatsiya qilish va barqaror rivojlantirishga xizmat qiladi

Mazkur maqolada elektron tijorat tizimini intervalli ma’lumotlar asosida iqtisodiy-matematik modellashtirishning nazariy va amaliy jihatlari tadqiq etilgan. Tadqiqotda elektron tijorat ko‘rsatkichlarini baholashda intervalli ma’lumotlardan foydalanishning afzalliklari, noaniqlik sharoitida iqtisodiy jarayonlarni modellashtirish imkoniyatlari hamda raqamli iqtisodiyotda elektron tijorat samaradorligini prognozlash mexanizmlari tahlil qilingan. Shuningdek, elektron tijoratni rivojlantirish bo‘yicha O‘zbekiston Respublikasida qabul qilingan farmon va qarorlarning iqtisodiy ahamiyati yoritilgan. Tadqiqot natijalariga ko‘ra, intervalli modellashtirish usullari elektron tijorat tizimida risklarni kamaytirish, prognozlarning aniqligini oshirish va boshqaruv qarorlarini optimallashtirishga xizmat qilishi asoslab berilgan

Ushbu maqolada o‘zini o‘zi band qilgan shaxslar faoliyatidan olinadigan daromadlarni soliqqa tortishning budjet daromadlarini shakllantirishdagi ahamiyati ilmiy jihatdan yoritilgan. Xususan, o‘zini o‘zi band qilgan shaxslar tomonidan tovarlar va xizmatlarni realizatsiya qilish jarayonida xaridorlarga hisobvaraq-faktura rasmiylashtirish majburiyatini joriy etish orqali daromadlar hisobini shaffoflashtirish, yashirin aylanmalarni qisqartirish hamda soliq bazasini kengaytirish masalalari asoslangan. Maqolada ushbu mexanizm soliq ma’murchiligi samaradorligini oshirish, budjet tushumlari barqarorligini ta’minlash va norasmiy iqtisodiyot ulushini kamaytirishga xizmat qilishi ko‘rsatib berilgan. Shuningdek, o‘zini o‘zi band qilgan shaxslar faoliyatida raqamli hisob yuritish va elektron hujjatlashtirish amaliyotini kengaytirish bo‘yicha ilmiy-amaliy takliflar ishlab chiqilgan

Ushbu maqola raqamli iqtisodiyotning zamonaviy umumiqtisodiy taraqqiyotdagi rolini nazariy va empirik jihatdan tahlil qiladi. Maqolada raqamli texnologiyalar, platformalar, elektron savdo va moliyaviy texnologiyalarning iqtisodiy o‘sish, investitsiya jarayonlari, bandlik va barqaror rivojlanishga ta’siri ko‘rib chiqilgan. Tadqiqot natijalari raqamli iqtisodiyotning iqtisodiy samaradorlik, innovatsiya va inson kapitalini rivojlantirishdagi strategik ahamiyatini tasdiqlaydi hamda raqamli infratuzilma va institutsional mexanizmlarni rivojlantirish bo‘yicha amaliy tavsiyalarni taqdim etadi

Ushbu maqolada yashil iqtisodiyot sharoitida iqtisodiy o‘sish va ekologik barqarorlik o‘rtasidagi bog‘liqlik tahlil qilinadi. Tadqiqotda iqtisodiy kengayish va ekologik muvozanat bir-biriga zid jarayonlar emas, balki uzoq muddatli raqobatbardoshlikni ta’minlovchi o‘zaro bog‘liq rivojlanish omillari sifatida baholanadi. Maqolada qiyosiy tahlil, statistik kuzatuv va kichik tanlanmaga asoslangan OLS regressiya modeli qo‘llanilib, O‘zbekistonda YAIM o‘sishi, aholi jon boshiga CO₂ emissiyasi va qayta tiklanuvchi energiya ko‘rsatkichlari o‘rtasidagi munosabat o‘rganiladi. Natijalar shuni ko‘rsatadiki, institutsional, texnologik va moliyaviy yashillashtirish mexanizmlari yetarlicha rivojlanmaganda iqtisodiy o‘sish ekologik bosim bilan bog‘liq bo‘lib qoladi. Shu bilan birga, qayta tiklanuvchi energiya quvvatlarining kengayishi va ESG tamoyillarining kuchayishi ushbu bog‘liqlikni bosqichma-bosqich kamaytirish imkonini beradi

Mazkur maqolada O‘zbekiston sharoitida iqtisodiy retsessiya davrida yashil moliyalashtirish mexanizmlarini rivojlantirish masalalari ilmiy jihatdan tahlil qilingan. Tadqiqot davomida mamlakatning makroiqtisodiy ko‘rsatkichlari, yashil moliya instrumentlari va ularning iqtisodiy barqarorlikka ta’siri o‘rganildi. Shuningdek, xorijiy va mahalliy olimlarning ilmiy ishlari asosida yashil moliyaning nazariy asoslari yoritildi hamda amaliy holati baholandi. Tahlillar natijasida yashil moliyalashtirish mexanizmlarining investitsion faollikni oshirish, energiya samaradorligini ta’minlash va iqtisodiy risklarni kamaytirishdagi ahamiyati asoslab berildi. Shu bilan birga, ushbu sohada mavjud muammolar aniqlanib, ularni bartaraf etish bo‘yicha ilmiy asoslangan taklif va tavsiyalar ishlab chiqildi

Maqolada mintaqaviy innovatsiyalar samaradorligini oshirishda uchlik spiral modelining o‘rni ko‘rib chiqiladi. Innovatsion jarayonning uchta asosiy ishtirokchisi: universitetlar, biznes va davlatning o‘zaro hamkorligiga alohida e’tibor qaratiladi. Ilmiy nashrlarni tahlil qilish asosida mintaqaviy rivojlanish, texnologik tadbirkorlik va innovatsion iqtisodiyotni shakllantirishda uch karra spiral modelini qo‘llashning asosiy yondashuvlari ochib berilgan. Muallifning xulosasiga ko‘ra, mintaqaviy innovatsion tizimning samaradorligi nafaqat ilmiy tashkilotlar, korxonalar va davlat institutlarining mavjudligiga, balki ularning o‘zaro hamkorligi sifatiga, ilmiy ishlanmalarni tijoratlashtirish darajasiga, innovatsion infratuzilmani rivojlantirishga va mintaqaning bilimlarni iqtisodiy natijaga aylantirish qobiliyatiga ham bog‘liq

Ushbu maqolada iqtisodiyotni raqamlashtirish sharoi tida elektron tijoratni boshqarish zarurati va uning zamonaviy iqtisodiyotdagi o‘rni tahlil qilinadi. Raqamli texnologiyalarning jadal rivojlanishi natijasida elektron tijorat tizimlari biznes jarayonlarining ajralmas qismiga aylangani asoslab beriladi. Maqolada elektron tijoratni samarali boshqarishning asosiy yo‘nalishlari, jumladan, raqamli infratuzilma, logistika, to‘lov tizimlari va mijozlar bilan ishlash mexanizmlari ko‘rib chiqiladi. Shuningdek, raqamlashtirish jarayonida yuzaga keladigan muammolar va ularni hal etish yo‘llari ilmiy jihatdan tahlil etiladi. Tadqiqot natijalari elektron tijoratni boshqarish tizimini takomillashtirish va uning samaradorligini oshirishga qaratilgan amaliy tavsiyalar ishlab chiqishga xizmat qiladi

Ushbu maqolada O‘zbekistonda aholini innovatsion ish bilan bandligiga ko‘maklashish mexanizmlarini takomillashtirish masalalari ilmiy-tahliliy jihatdan o‘rganilgan. Tadqiqot davomida texnopark ekotizimlari, raqamli ish o‘rinlari, start-up qo‘llab-quvvatlash dasturlari va davlat-xususiy sheriklik mexanizmlari kompleks tahlil qilingan. Xalqaro tajriba (Janubiy Koreya, Finlandiya, Qozog‘iston) bilan qiyosiy o‘rganish o‘tkazilgan. Uch ta murakkab jadval asosida empirik tahlil amalga oshirilgan va tizimli tavsiyalar ishlab chiqilgan

Maqolada telekommunikatsiya infratuzilmasini rivojlantirishda investitsiyalarni moliyalashtirishning zamonaviy yondashuvlari nazariy jihatdan tadqiq etilgan. Tadqiqotda raqamli iqtisodiyot sharoitida telekommunikatsiya infratuzilmasining strategik ahamiyati ortib borayotgani, mazkur sohadagi investitsiya loyihalarining yuqori kapital sigʻimi, uzoq qaytarim davri va moliyalashtirish tuzilmasini shakllantirishdagi murakkabliklar ilmiy asoslangan

Mazkur ishda kasbiy muvaffaqiyatning asosiy omillari hamda ularning iqtisodiy jihatlari zamonaviy iqtisodiyot sharoitida tahlil qilinadi. Globallashuv, texnologik o‘zgarishlar va mehnat bozorida raqobat kuchayishi natijasida mutaxassislarga qo‘yilayotgan talablar tubdan o‘zgarib bormoqda. Tadqiqotda kasbiy muvaffaqiyatning nazariy asoslari, insoniy va ijtimoiy kapitalning roli, shuningdek qattiq va yumshoq ko‘nikmalarning ahamiyati ko‘rib chiqilgan. Iqtisodiy muhit, mehnat bozori holati va ta’lim investitsiyalarining kasbiy rivojlanishga ta’siri chuqur tahlil qilingan. Shuningdek, shaxsiy rivojlanish strategiyasi, professional tarmoqlar va moliyaviy savodxonlik asosida muvaffaqiyatga erishish yo‘llari yoritilgan. Ish yakunida talabalar va yosh mutaxassislar uchun amaliy tavsiyalar ishlab chiqilgan

Maqolada O‘zbekiston konchilik sektori misolida o‘tish davri iqtisodiyoti sharoitida davlat kompaniyalarining korporativ boshqaruvi transformatsiyasi ko‘rib chiqiladi. Tadqiqot sohaning ikki yirik korxonasi  “Navoiy kon-metallurgiya kombinati” AJ va “Olmaliq kon-metallurgiya kombinati” AJni qiyosiy tahlil qilishga asoslangan. Maqolada korporativ boshqaruvning formal elementlari ularni boshqaruv amaliyotiga integratsiya qilishdan tezroq joriy etilayotgani ko‘rsatiladi. Natijada davlat ishtiroki hamda shaffoflik va hisobdorlikning bozor mexanizmlarini uyg‘unlashtiruvchi gibrid boshqaruv modellari shakllanadi

Mazkur maqolada tadbirkorlik faoliyatida subyektiv risk transformatsiyasini belgilovchi kognitiv determinantlar tizimli ravishda tadqiq etiladi. Tadqiqot doirasida qaror qabul qilish jarayonidagi kognitiv og‘ishlar (biases), evristik usullar va psixologik predispozitsiyalarning subyektiv risk arxitekturasini shakllantirishdagi deterministik roli ochib berilgan

Mazkur ilmiy tadqiqotda qishloq xo‘jaligida fermer va dehqon xo‘jaliklarining qaror qabul qilish jarayonida xulq-atvor omillarining ahamiyatini yoritadi. Tadqiqot adabiyotlar tahliliga asoslangan bo‘lib, unda ijtimoiy normalar, tavakkalchilikka munosabat va vaqt afzalliklari iqtisodiy qarorlarga sezilarli ta’sir ko‘rsatishi tahlil qilinadi. Tadqiqot natijalari ushbu omillarni hisobga olish qishloq xo‘jaligida samaradorlik va barqaror rivojlanishni ta’minlashda muhim ekanligini ko‘rsatadi

Mazkur maqolada Qashqadaryo viloyatida aholiga aloqa va axborotlashtirish xizmatlarining rivojlanish tendensiyalari tahlil qilinib, ularni prognozlashning ko‘p omilli empirik modellari ishlab chiqilgan. Tadqiqot jarayonida hududiy statistik ma’lumotlar asosida asosiy ta’sir etuvchi omillar aniqlanib, ularning xizmatlar hajmiga ta’siri ekonometrik usullar yordamida baholangan. Model qurishda regressiya tahlili, vaqt qatorlari va zamonaviy ekonometrik yondashuvlardan foydalanilgan. Olingan natijalar asosida kelgusida aloqa va axborotlashtirish xizmatlari hajmining o‘sish dinamikasi prognoz qilinib, sohani rivojlantirish bo‘yicha amaliy tavsiyalar ishlab chiqilgan. Tadqiqot natijalari hududiy iqtisodiyotni rivojlantirish, raqamli iqtisodiyot infratuzilmasini takomillashtirish hamda xizmatlar bozorini samarali boshqarishda muhim ahamiyat kasb etadi

Mazkur maqolada raqamli iqtisodiyot sharoitida korxonalarda ichki nazorat tizimini shakllantirish va takomillashtirish masalalari ilmiy jihatdan tahlil qilingan. Tadqiqotda ichki nazorat tizimining korporativ boshqaruvdagi oʻrni, risklarni boshqarishdagi ahamiyati hamda moliyaviy barqarorlikka taʼsiri yoritilgan. Raqamli texnologiyalarni joriy etish natijasida ichki nazorat tizimi anʼanaviy tekshiruv mexanizmidan proaktiv, real vaqt rejimida ishlovchi boshqaruv instrumentiga aylanishi asoslab berilgan. Shuningdek, ichki nazorat tizimini avtomatlashtirish, axborot tizimlari bilan integratsiya qilish va riskka yoʻnaltirilgan yondashuvni qoʻllash zarurligi koʻrsatib oʻtilgan. Tadqiqot natijalari korxonalarda boshqaruv samaradorligini oshirish, moliyaviy xatoliklarni kamaytirish va resurslardan samarali foydalanishni taʼminlashda muhim ahamiyat kasb etadi

Ushbu maqolada raqamli to‘lov tizimlarining iqtisodiyotdagi roli, ularning pul muomalasi va pul aylanish tezligiga ko‘rsatadigan ta’siri tahlil qilinadi. Raqamli to‘lov tizimlari yordamida moliyaviy operatsiyalarning tezkorligi, shaffofligi va xavfsizligi ta’minlanib, naqd pulga bo’lgan ehtiyoj kamayadi.Bu jarayon iqtisodiy rivojlanishga ijobiy ta’sir ko‘rsatib, pul aylanmasini tezlashtiradi va moliyaviy xizmatlarning ommabop bo‘lishiga yordam beradi. Shuningdek, maqolada elektron to‘lovlar, mobil banking va boshqa raqamli texnologiyalar yordamida iqtisodiy jarayonlarni tezlashtirish imkoniyatlari yoritib beriladi