RAQAMLI INDIKATORLAR ASOSIDA KREDIT VA BOZOR RISKLARINING ERTA OGOHLANTIRISH TIZIMINI TAKOMILLASHTIRISH
DOI:
https://doi.org/10.60078/3060-4842-2026-vol3-iss4-pp108-117Annotasiya
Maqolada raqamli indikatorlar asosida kredit va bozor risklarini erta ogohlantirish tizimini takomillashtirish yo‘nalishlari ko‘rib chiqilgan. Risk yuzaga kelishidan oldin salbiy o‘zgarishlarni aniqlash imkonini beruvchi tranzaksion, to‘lov, moliyaviy, xulq-atvor va bozor ko‘rsatkichlari tahlil qilingan. Risk signallarini tasniflash va ularni bankning boshqaruv qarorlari bilan bog‘lashga asoslangan ko‘p darajali mexanizm taklif etilgan. Dinamik chegaraviy qiymatlar hamda risk obyektlarining individual raqamli profillaridan foydalanish zarurati asoslangan.
Kalit so‘zlar:
kredit riski bozor riski erta ogohlantirish tizimi raqamli indikatorlar tijorat banklari risklar monitoringi risk-menejment raqamli profilBibliografik manbalar
Bank for International Settlements. (2024). Annual Economic Report 2024: Artificial Intelligence and the Economy – Implications for Central Banks. Basel: BIS. https://www.bis.org/publ/arpdf/ar2024e3.htm.
Beltman, J., Machado, M. R., & Osterrieder, J. R. (2025). Predicting retail customers’ distress in the finance industry: An early warning system approach. Journal of Retailing and Consumer Services, 82, 104101. https://doi.org/10.1016/j.jretconser.2024.104101.
Chang, V., Xu, Q. A., Akinloye, S. H., Benson, V., & Hall, K. (2024). Prediction of bank credit worthiness through credit risk analysis: An explainable machine learning study. Annals of Operations Research. https://doi.org/10.1007/s10479-024-06134-x.
Del Nero, L., & Giudici, P. (2025). Machine learning models to predict stock market spillovers. Finance Research Letters, 86(C), 108508. https://doi.org/10.1016/j.frl.2025.108508.
Financial Stability Board. (2024). The Financial Stability Implications of Artificial Intelligence. Basel: FSB. https://www.fsb.org/2024/11/the-financial-stability-implications-of-artificial-intelligence/.
Machado, M. R., Chen, D. T., & Osterrieder, J. R. (2025). An analytical approach to credit risk assessment using machine learning models. Decision Analytics Journal, 16, 100605. https://doi.org/10.1016/j.dajour.2025.100605.
Mawardi, I., Estetiono, A., Widiastuti, T., Robani, A., Al Mustofa, M. U., Hakim, F. K., Almaulidiyah, Q., & Dewi, E. P. (2025). Hybrid early warning system: Integration of Z-score and machine learning for predicting financial performance of IRB in Indonesia. Journal of Open Innovation: Technology, Market, and Complexity, 100694. https://doi.org/10.1016/j.joitmc.2025.100694.
Tarkocin, C., & Donduran, M. (2024). Constructing early warning indicators for banks using machine learning models. The North American Journal of Economics and Finance, 69(B), 102018.
https://doi.org/10.1016/j.najef.2023.102018.
Абдурахмонов И.Х. (2022) Суғурта соҳасида рақамли технологияларни қўллаш истиқболари. “Moliya va bank ishi” илмий журнал. №1, 95-99 б.
Абдурахмонов, И. (2024). Неизвестные нам риски цифровой экономики. Экономическое развитие и анализ, 2(7), 230–239. извлечено от https://inlibrary.uz/index.php/eitt/article/view/48792.






