ESG INNOVATSIYASI RAQOBAT USTUNLIGI MANBAI SIFATIDA: DAVLAT VA XUSUSIY BANKLAR MISOLIDA QIYOSIY TADQIQOT
DOI:
https://doi.org/10.60078/3060-4842-2025-vol2-iss6-pp33-47Annotasiya
Ushbu tadqiqot ESG tamoyillariga asoslangan innovatsiyalarni bank sektorida strategik raqobat ustunligining manbai sifatida tahlil qiladi hamda rivojlanayotgan va rivojlangan mamlakatlarda davlat va xususiy banklar oʻrtasidagi farqlarni qiyosiy oʻrganadi. Resursga asoslangan nazariya va dinamik imkoniyatlar yondashuviga tayangan holda, muallif tomonidan ESG innovatsiyalarining yangi indeksi ishlab chiqilgan. Ushbu indeks banklarning asosiy faoliyat jarayonlariga sun’iy intellekt asosidagi ESG tahlil tizimlari, uglerod izini kuzatish platformalari va raqamli hisobot tizimlari kabi barqaror texnologiyalar qanchalik chuqur integratsiya qilinganini baholaydi. 2015–2024 yillar oralig‘ida Markaziy Osiyo va boshqa mamlakatlardagi 68 ta bank ma’lumotlari asosida fiksirlangan effektlar va tizimli GMM modellari yordamida ESG innovatsiyalarining foydalilik (ROA, ROE), operatsion samaradorlik, bozor ulushi va investorlar uchun jozibadorlikka ta’siri baholangan. Natijalar ESG innovatsiyalari moliyaviy va operatsion natijalarni sezilarli darajada yaxshilashini koʻrsatdi, buning ta’siri xususiy banklarda ancha yuqori ekani aniqlangan. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, mulkchilik shakli ESG innovatsiyasi va bank faoliyati o‘rtasidagi bog‘liqlikni belgilaydi, xususiy banklar texnologik faollikdan foyda olishda ustun, davlat banklari esa ko‘proq muvofiqlik yondashuviga tayangan. Ushbu ish strategik boshqaruv va barqaror moliya sohasiga ESG innovatsiyasini dinamik imkoniyat sifatida talqin etish orqali nazariy va amaliy hissa qo‘shadi hamda moliyaviy nazorat organlari uchun foydali siyosiy tavsiyalarni beradi.
Kalit so‘zlar:
ESG innovatsiyasi raqobat ustunligi davlat banklari xususiy banklar barqaror moliya resursga asoslangan yondashuv Markaziy Osiyo yashil fintech dinamik imkoniyatlarBibliografik manbalar
AIFC (Astana International Financial Centre) (2022). Green Finance Roadmap for Kazakhstan 2022–2025. Astana: AIFC Green Finance Centre.
Arner, D.W., Barberis, J. and Buckley, R.P. (2022). Sustainable finance and fintech: Foundations, applications, and challenges. Geneva: International Centre for Financial Regulation.
Barney, J. (1991). Firm resources and sustained competitive advantage. Journal of Management, 17(1), pp.99–120.
Berger, A.N., Klapper, L. and Turk-Ariss, R. (2020). Corporate governance, ownership structure, and firm performance: Evidence from emerging markets. Journal of Financial Stability, 48, 100736.
Berger, A.N., Roman, R.A. and Zomlossy, N. (2020). Do environmental, social, and governance activities affect bank performance and risk? Evidence from Europe. Journal of Banking & Finance, 117, 105836.
Central Bank of Uzbekistan (CBU) (2023). Guidelines on ESG risk management for commercial banks. Tashkent: CBU.
Chen, S., Tang, Q. and Wang, Y. (2021). Ownership structure and corporate social responsibility: Evidence from China. Pacific-Basin Finance Journal, 68, 101576.
EBRD (European Bank for Reconstruction and Development) (2023). Sustainable finance in Central Asia: Progress and challenges. London: EBRD.
Freeman, R.E. (1984). Strategic management: A stakeholder approach. Boston: Pitman.
Gomber, P., Koch, J. and Siering, M. (2023). Digital sustainability in financial services: A research agenda. Electronic Markets, 33(1), pp.1–22.
Ioannou, I. and Serafeim, G. (2017). The consequences of mandatory corporate sustainability reporting. Harvard Business School Working Paper, No. 11-045.
La Porta, R., Lopez-de-Silanes, F., Shleifer, A. and Vishny, R.W. (2002). Investor protection and corporate valuation. The Journal of Finance, 57(3), pp.1147–1170.
Marquis, C., Toffel, M.W. and Zhou, Y. (2016). Scrutiny, norms, and selective disclosure: A global study of greenwashing. Organization Science, 27(2), pp.484–504.
Megginson, W.L. and Netter, J.M. (2001). From state to market: A survey of empirical studies on privatization. Journal of Economic Literature, 39(2), pp.321–389.
PCAF (Partnership for Carbon Accounting Financials) (2020). Global GHG Accounting and Reporting Standard for the Financial Industry. Amsterdam: PCAF.
Schaltegger, S. and Wagner, M. (2011). Sustainable entrepreneurship and sustainability innovation: Categories, relationships, and determinants. Organization & Environment, 24(4), pp.404–433.
Teece, D.J., Pisano, G. and Shuen, A. (1997). Dynamic capabilities and strategic management. Strategic Management Journal, 18(7), pp.509–533.
World Bank (2018). *World Bank raises $45 million with blockchain-based bond*. Press Release, August 23. Washington, D.C.: World Bank.
Yuklashlar
Nashr qilingan
Qanday qilib iqtibos keltirish kerak
Nashr
Bo'lim
Litsenziya

Ushbu ish Creative Commons Attribution 4.0 Worldwide.





