XALQARO STANDARTLARGA KOʻRA MILLIY BUXGALTERIYA HISOBINI RIVOJLANTIRISH YOʻNALISHLARI: IFRS, CAS YOKI AAOIFI

Mualliflar

DOI:

https://doi.org/10.60078/2992-877X-2026-vol4-iss4-pp179-191

Annotasiya

Mazkur maqolada milliy buxgalteriya hisobi tizimini xalqaro standartlar asosida rivojlantirish yoʻnalishlari kompleks tarzda tadqiq etilgan. Xususan, IFRS, CAS va AAOIFI standartlarining nazariy asoslari, qoʻllanilish xususiyatlari va ularning milliy hisob tizimiga taʼsiri qiyosiy tahlil qilingan. Tadqiqotda xalqaro standartlarni joriy etishga oid ilmiy qarashlar iqtisodiy, institutsional va geoiqtisodiy yondashuvlar nuqtayi nazaridan tizimlashtirilgan. Shuningdek, Oʻzbekiston buxgalteriya tizimining hozirgi holati xalqaro modellar bilan solishtirilib, uning gibrid xususiyatga egaligi asoslab berilgan. Maqolada xalqaro standartlarga oʻtish jarayonini bir yoʻnalishli islohot sifatida emas, balki iqtisodiy, strategik va ijtimoiy omillarni qamrab olgan kompleks transformatsiya sifatida baholash zarurligi ilmiy jihatdan asoslangan. Shu asosda milliy hisob tizimini takomillashtirish boʻyicha konseptual yondashuvlar, jumladan, asosiy savdo hamkorlariga moslashish, mintaqaviy integratsiya va islom moliyasi tamoyillarini hisobga olishga qaratilgan amaliy tavsiyalar ishlab chiqilgan.

Kalit so‘zlar:

xalqaro standartlar evolyutsiyasi milliy hisob tizimlari xalqaro standartlarga oʻtishda iqtisodiy va ijtimoiy jihatlar

Bibliografik manbalar

Christian Leuz, Peter Wysocki., (2016). The Economics of Disclosure and Financial Reporting Regulation: Evidence and Suggestions for Future Research. Journal of Accounting Research, 54 (2), 525-622 p.

Daske, H., Hail, L., Leuz, C., & Verdi, R. S. (2008). Mandatory IFRS reporting around the world: Early evidence on the economic consequences. Journal of Accounting Research, 46(5), 1085–1142

Pardayevich, K. B. (2023). Analysis of the Maximum Volume of Production in Cement Production Enterprises in Uzbekistan. International Journal on Economics, Finance and Sustainable Development, 5(6), 1-8.

Armstrong, C. S., Barth, M. E., Jagolinzer, A. D., & Riedl, E. J. (2010). Market reaction to the adoption of IFRS in Europe. The Accounting Review, 85(1), 31–61.

Qlichev, B. (2024). Xoʻjalik yurituvchi subyektlarda CVP-tahlilni tashkil etishning muammoli jihatlari. YASHIL IQTISODIYOT VA TARAQQIYOT, 1(4).

Florou, A., & Pope, P. F. (2012). Mandatory IFRS adoption and institutional investment decisions. The Accounting Review, 87(6), 1993–2025.

Pardayevich, Q. B. (2023). Korxonalarda mahsulot ishlab chiqarish hajmi tahlilini takomillashtirish masalalari. Issues of improving the analysis of the volume of production at enterprises. OBRAZOVANIE NAUKA I INNOVATSIONNЫE IDEI V MIRE, 13(7), 42-49.

Hope, O.-K., Jin, J., & Kang, T. (2006). Empirical evidence on jurisdictions that adopt IFRS. Journal of International Accounting Research, 5(2), 1–20.

Judge, W., Li, S., & Pinsker, R. (2010). National adoption of international accounting standards: An institutional perspective. Corporate Governance: An International Review, 18(3), 161–174.

Zeghal, D., & Mhedhbi, K. (2006). An analysis of the factors affecting the adoption of international accounting standards by developing countries. The International Journal of Accounting, 41(4), 373–386.

Chua, W. F., & Taylor, S. L. (2008). The rise and rise of IFRS: An examination of IFRS diffusion. Journal of Accounting and Public Policy, 27(6), 462–473.

Ball, R. (2006). International Financial Reporting Standards (IFRS): Pros and cons for investors. Accounting and Business Research, 36(sup1), 5–27.

Qlichev, B. P. (2022). Mahsulot sotish hajmi tahlilini takomillashtirish masalalari. Science and Education, 3(5), 1719-1728.

Brüggemann, U., Hitz, J.-M., & Sellhorn, T. (2013). Intended and unintended consequences of mandatory IFRS adoption: A review of extant evidence. European Accounting Review, 22(1), 1–37.

Tulayev, M. (2023). Moliyaviy Hisobotning Xalqaro Standartlari Bo ʻyicha Moliyaviy Hisobot: Tayyorlash Va Avtomatlashtirish. Green Economy and Development, 1(6), 662684

Camfferman, K., & Zeff, S. A. (2015). Aiming for global accounting standards: The International Accounting Standards Board, 2001–2011. Oxford University Press.

Ramanna, K., & Sletten, E. (2014). Network effects in countriesʻ adoption of IFRS. The Accounting Review, 89(4), 1517–1543.

Kaya, D., & Koch, M. (2015). Countriesʻ adoption of the International Financial Reporting Standard for small and medium-sized entities (IFRS for SMEs): Early empirical evidence. Accounting and Business Research, 45(1), 93–120.

Pardayevich, Q. B. (2025). Economic Analysis of Production in The Economic Entities. Academic Journal of Digital Economics and Stability, 38(1), 275-281.

Alon, A., & Dwyer, P. D. (2014). Early adoption of IFRS as a strategic response to transnational and local influences. The International Journal of Accounting, 49(3), 348–370.

Qlichev, B. (2025). Xo ʻjalik yurituvchi subyektlar operatsion faoliyatida aylanma mablagʻlardan foydalanish tahlili. MUHANDISLIK VA IQTISODIYOT, 3(1).

Christensen, H. B., Hail, L., & Leuz, C. (2013). Mandatory IFRS reporting and changes in enforcement. Journal of Accounting and Economics, 56(2–3), 147–177.

Daske, H., Hail, L., Leuz, C., & Verdi, R. (2008). Mandatory IFRS reporting around the world: Early evidence on the economic consequences. Journal of Accounting Research, 46(5), 1085–1142.

Haniffa, R., & Hudaib, M. (2007). Exploring the ethical identity of Islamic banks via communication in annual reports. Journal of Business Ethics, 76(1), 97–116.

Tulayev, M. S. (2023). Ijara olingan asosiy vositalar hisobi–moliyaviy faoliyatni moliyalashtirish manbasi. Obrazovaniye nauka i innovatsionnыe idei v mire, 13(7), 3-15.

Тулаев, М. С., Кличев, Б. П. (2022). ВОПРОСЫ СОВЕРШЕНСТВОВАНИЕ УЧЕТА КОРПОРАТИВНЫХ ОБЛИГАЦИИ: ОБЯЗАТЕЛЬСТВО ИЛИ КАПИТАЛ. Учет, анализ и аудит: их возможности и направления эволюции, 146-154.

Tulayev, M. S., & Qlichev, B. P. (2022). Moliyaviy hisob.(Darslik). T.:“Innovatsion rivojlanish nashriyot-matbaa uyi, 510.

Tulayev, M. S. (2022). Moliyaviy investitsiyalar hisobi amaliyotini takomillashtirish. Arxiv nauchnыx issledovaniy, 2(1).

Napier, C. (2009). Defining Islamic accounting: Current issues, past roots. Accounting History, 14(1–2), 121–144.

Mollah, S., & Zaman, M. (2015). Shariʻah supervision, corporate governance and performance: Conventional vs Islamic banks. Journal of Banking & Finance, 58, 418–435.

Sarea, A. M., & Hanefah, M. M. (2013). Adoption of AAOIFI accounting standards by Islamic banks. Asian Social Science, 9(2), 1–13.

Qlichev Baxtiyor. (2025). Iqtisodiy tahlilda ishlab chiqarish hajmini prognozlash masalalari. «Yashil iqtisodiyot va taraqqiyot» Jurnali, 3(2), 13–18.

Hassan, M. K., & Aliyu, S. (2018). A contemporary survey of Islamic banking literature. Journal of Financial Stability, 34, 12–43.

Klichev B.,(2025). Oʻzbekistonda ishchilar qoʻnimsizligining iqtisodiy muammolari va nazariy yechimlari. Iqtisodiy taraqqiyot va tahlil, 3(5), 149-161.

Baxtiyor Qlichev, & Sardor Xoldorov. (2024). Xoʻjalik yurituvchi subyektlarda ishlab chiqarishning optimal hajmi tahlili. Yashil Iqtisodiyot Va Taraqqiyot, 2(4), 9–15.

Yuklashlar

Nashr qilingan

Qanday qilib iqtibos keltirish kerak

Qlichev , B. (2026). XALQARO STANDARTLARGA KOʻRA MILLIY BUXGALTERIYA HISOBINI RIVOJLANTIRISH YOʻNALISHLARI: IFRS, CAS YOKI AAOIFI . Iqtisodiy Taraqqiyot Va Tahlil, 4(4), 179-191. https://doi.org/10.60078/2992-877X-2026-vol4-iss4-pp179-191