OʻZBEKISTON EKSPORTINING OʻSISH OMILLARI: MAHSULOT VA BOZOR DIVERSIFIKATSIYASI TAHLILI
DOI:
https://doi.org/10.60078/2992-877X-2025-vol3-iss6-pp197-205Annotasiya
Maqolada 2017–2024 yillar davomida Oʻzbekiston eksportining tarkibiy diversifikatsiyasi empirik jihatdan tahlil qilinadi. Gorizontal diversifikatsiya eksport qilinayotgan mahsulotlar soni va Herfindal–Hirshman indeksi asosida, vertikal diversifikatsiya esa mahsulotlarning oʻrtacha eksport qiymati orqali baholangan. Regressiya natijalari shuni koʻrsatadiki, eksport qilinayotgan mahsulotlar sonining ortishi eksport hajmiga ijobiy va ahamiyatli taʼsir koʻrsatadi. Uzoq xorij mamlakatlari bilan savdo aloqalarida esa mahsulotlarning nafaqat soni, balki ularning yuqori qoʻshilgan qiymatga ega boʻlishi ham muhim ahamiyat kasb etadi. Bu vertikal diversifikatsiyani rivojlantirish zarurligini koʻrsatadi. Tadqiqot shuningdek, Oʻzbekiston eksportining ayrim mahsulotlarga, xususan, oltinga yuqori darajadagi qaramligini aniqladi. Yuqori transport xarajatlarini hisobga olgan holda, qayta ishlangan, innovatsion va raqobatbardosh mahsulotlarni eksport qilish Oʻzbekiston tashqi savdosining barqarorligini taʼminlashda muhim hisoblanadi.
Kalit so‘zlar:
eksport diversifikatsiyasi gorizontal diversifikatsiya vertikal diversifikatsiya eksport hajmi iqtisodiy barqarorlikBibliografik manbalar
Alemu, A. M. (2008). Determinants of vertical and horizontal export diversification: Evidences from sub-Saharan Africa and East Asia. Ethiopian Journal of Economics, 17(2), 1–25.
Amiri, H., & Beshkhoor, M. (2017). Horizontal and vertical diversification policies of export and their effect on economic growth: Markov switching approach. Economic Growth and Development Research, 8(29), 127–144.
Dhir, S. (2015). Diversification: Literature review and issues. Strategic Change, 24(6), 569–588.
Haini, H., Loon, P. W., & Li, P. L. (2023). Can export diversification promote export upgrading? Evidence from an oil-dependent economy. Resources Policy, 80, 103292.
Herzer, D., & Nowak-Lehmann, D. F. (2004). Export diversification, externalities and growth. IAI Discussion Papers, (99), 1–27.
Kodirjonov, A. M. (2020). Diversification of foreign trade and its necessity for the export of Uzbekistan. Theoretical & Applied Science, (6), 435–439.
Normoʻminovna, E. N. (2023). Oʻzbekiston eksporti diversifikatsiyasining yoʻnalishlari. Journal of Universal Science Research, 1, 599–610.
Otamurodov, S., et al. (2016). The role of extensive margin and intensive margin in Kazakhstan’s export growth. Ecoforum Journal, 5(2), 1–20.
Otamurodov, Sh. (2022). Oʻzbekiston eksporti diversifikatsiyasining zamonaviy muammolari. Economics and Innovative Technologies, 10(4), 355–364.
Pahl, S., & Timmer, M. P. (2019). Patterns of vertical specialisation in trade: Long-run evidence for 91 countries. Review of World Economics, 155, 459–486.
Raudszus, M., Schiereck, D., & Trillig, J. (2014). Does vertical diversification create superior value? Evidence from the construction industry. Review of Managerial Science, 8, 293–325.
Sannassee, R. V., Seetanah, B., & Lamport, M. J. (2014). Export diversification and economic growth: The case of Mauritius. In Connecting to Global Markets (pp. 11–23). WTO iLibrary.
World Bank Group. (n.d.). World Integrated Trade Solution (WITS) [Onlayn ma’lumotlar bazasi]
Эшкулова Н. (2024). Пути повышения роли малого бизнеса в эффективном использовании экспортного потенциала Узбекистана. Экономическое развитие и анализ, 2(6), 49–59.
Yuklashlar
Nashr qilingan
Qanday qilib iqtibos keltirish kerak
Nashr
Bo'lim
Litsenziya
Ushbu ish Creative Commons Attribution 4.0 Worldwide.
