Ushbu maqolada savdo korxonalarida yangicha zomonaviy buxgalteriya hisobining hozirgi yangi savdo tushnchalari, hamda uni rivojlantirishning ustuvor yo‘nalishlari va sohaning o‘ziga xos xususiyatlari, savdo korxonalarining yanada rivojlanishida zamonaviy texnologiyalarni keng qo‘llagan holda vaqt va mehnat unumdorligiga erishish, shuningdek savdo korxonalarining buxgalteriya hisobini xalqaro standartlarga moslashtirish yoritib berilgan.
Maqolada Buxoro viloyatida savdo sohasi iqtisodiy koʻrsatkichlarining 2012-2022-yillardagi dinamikasi tahlili keltirilgan. Tahlillar asosida Buxoro viloyatida chakana savdo tovar aylanmasi hajmining oʻsish dinamikasi, chakana savdo xizmatlari koʻrsatuvchi iqtisodiy subyektlar soni, chakana tovar aylanmasi davri dinamikasiga baho berilgan. Sohada band boʻlganlar sonining kamayishi, import ulushining ortib borish kuzatilgan sharoitda mehnat unumdorligini oshirish, sohaga innovatsiyalarni joriy etish, qoʻshimcha savdo servisini tashkil qilish hisobiga savdo xizmatlari raqobatbardoshligini oshirish boʻyicha takliflar ishlab chiqilgan.
Maqolada savdo korxonalarining moliyaviy-iqtisodiy faoliyatining asosiy koʻrsatkichlari tizimi ishlab chiqildi. Tadqiqot jarayonida tushumlar, chakana tovar aylanmasi tushunchalariga taʼriflar ishlab chiqildi.Savdo korxonasi chakana tovar aylanmasi koʻrsatkichlari tahlil qilindii va unga ta’sir qiluvchi omillar o’rganildi. Savdo korxonalarida sotilgan tovarlar tannarxini aniqlash tartibi, “Muomala xarajatlari” iqtisodiy kategoriyasiga iqtisodchi olimlarning bergan ta'riflari o’rganilib takomillashtirish bo’yich takliflar berildi. Savdo korxonalarida tovarlar xaridi bilan bogʻliq muomala xarajatlari, savdo korxonalarida sotish xarajatlari, savdo korxonasining sotish xarajatlari va uning darajasini tahlil qilish uslubiyotini takomillashtirish bo’yicha takliflar berildi.
Maqolada chakana savdo korxonalari faoliyati, ularga ta’sir qiluvchi omillar tahlili, chakaa savdoni rivojlantirish bo‘yicha olimlarning ilmiy-nazariy yondashuvlari, chakana savdoni rivojlantirishda xorijiy tashkilotlarning tahlillari o‘rganilgan. Chakana savdo tashkilotlarining marketing tadqiqotlari olib borildi.
Ushbu maqolada Oʻzbekiston chakana savdo korxonalarida ijtimoiy tarmoqlardagi reklama samaradorligi tahlil qilinadi. Korzinka.uz va Makro supermarketlari misolida olib borilgan tahlillar asosida reklama kampaniyalarining ROI, mijoz jalb qilish darajasi va segmentatsiyasi kabi koʻrsatkichlar oʻrganildi. Tadqiqot natijasida ijtimoiy tarmoqlardagi reklama kampaniyalarining biznes natijalariga taʼsiri aniqlanib, samaradorlikni oshirish boʻyicha tavsiyalar ishlab chiqildi.
Ushbu maqolada distribyusiya korxonalarida marketing strategiyalarini amalga oshirish samaradorligini oshirishda raqamli transformatsiyaning o‘rni va uning asosiy mexanizmlari tahlil qilinadi. Erkin bozor sharoitida an’anaviy marketing usullarining samaradorligi tobora pasayib bormoqda. Shu sababli CRM tizimlari, marketingni avtomatlashtirish, katta ma’lumotlar (Big Data) tahlili, omnikanal kommunikatsiyalar va raqamli logistika kabi zamonaviy texnologiyalar bozorni yaxshiroq anglash, savdo aksiyalarini optimallashtirish hamda chakana savdo hamkorlari bilan shaxsiylashtirilgan munosabatlarni yo‘lga qo‘yish imkonini beradi. Raqamli ma’lumotlardan samarali foydalanayotgan distribyutorlar raqamli yechimlarni joriy etmagan raqobatchilarga nisbatan daromad o‘sishi, marketing kampaniyalarining rentabelligi va mijozlar qoniqish darajasi bo‘yicha yuqori natijalarni namoyon etmoqda. Raqamli vositalarga, kadrlar salohiyatini rivojlantirishga va hamkorlik platformalariga sarmoya kiritish distribyusiya amaliyotlarini zamonaviylashtirish, marketing faoliyati samaradorligini oshirish hamda O‘zbekiston kabi rivojlanayotgan bozorlarda korxonalarning raqobatbardoshligini kuchaytirishga xizmat qiladi. Raqamli texnologiyalarni joriy etish marketing strategiyalarini yanada tizimli va natijador qilish imkonini yaratadi.
Ushbu maqolada turizmni rivojlantirishda va uning samaradorligini oshirishda uning asosiy segmentlarining birdek ahamiyatliligi yoritib berilib, nisbatan e’tibordan chetda qolgan yo‘nalish muhumliligiga to‘xtalib o‘tilgan. Manashunday yo‘nalish sifatida chakana savdo (suvenirlar) do‘konlari tadqiqot obyekti sifatida olinib, har tomonlama o‘rganib chiqilgan. Jumladan, unga bevisita va bilvosita ta’sir etuvchi omillar hamda ularning turlari o‘rganib chiqildi. Bundan tashqari Turizm sohasining rivojlanishida asosiy o‘rin egallovchi segment sifatida qaralib, uning muhumlilikdarajasi o‘rganib chiqildi. Suvenir va esdalik sovg’alarning viloyatlar aro turma turligi va o‘ziga xosligi o‘rganib chiqilib, ular har bir mahalliy manzilgohlarning o‘ziga xosligidan kelib chiqilishi tadqiq etilildi. Maqolaning xulosa va takliflar qismida esa chakana savdo (suvenirlar) do‘konlari istiqboli uchun yozuvchining o‘z fikirlaridan kelib chiqgan holda xulosa va bir nechta takliflari keltirib o‘tilgan.
Iqtisodiyotning raqamli transformatsiyasi butun dunyo boʻylab, ayniqsa rivojlanayotgan iqtisodiyotlarda isteʼmol bozori dinamikasini qayta shakllantirishda hal qiluvchi omilga aylandi. Ushbu maqolada iqtisodiyotni raqamlashtirishning Oʻzbekistonda isteʼmol bozorining rivojlanishi va tarkibiy oʻzgarishiga taʼsiri oʻrganiladi. Tadqiqotda elektron tijorat platformalari, raqamli toʻlov tizimlari, onlayn chakana savdo xizmatlari va maʼlumotlarga asoslangan marketing kabi raqamli texnologiyalarning kengayishi isteʼmolchilarning xatti-harakatlarini, bozorga kirish imkoniyatini, raqobatni va samaradorlikni qanday oʻzgartirgani tahlil qilinadi. Tadqiqot natijalari, raqamli transformatsiya bozor shaffofligini oshirishga, tranzaksiya xarajatlarini kamaytirishga, isteʼmolchilar tanlovini kengaytirishga va isteʼmol bozorida kichik va oʻrta korxonalarning rolini oshirishga hissa qoʻshganligini koʻrsatmoqda. Shu bilan birga, tadqiqotda raqamli tengsizlik, infratuzilmadagi kamchiliklar va tartibga solish moslashuvi bilan bogʻliq doimiy muammolar aniqlangan. Maqolada maqsadli siyosat choralari va institutsional islohotlar bilan qoʻllab-quvvatlanadigan barqaror raqamli transformatsiya Oʻzbekistonda raqobatbardosh, inklyuziv va bardoshli isteʼmol bozorini shakllantirish uchun juda muhim degan xulosaga kelish mumkin.
Maqolada 2020–2025-yillar davomida O‘zbekistonda kichik tadbirkorlikning asosiy ko‘rsatkichlari tahlil qilingan. YaIM, sanoat, qurilish, chakana savdo, xizmatlar sohasi hamda tashqi savdodagi kichik biznes ulushi bo‘yicha barqaror o‘sish tendensiyalari ko‘rsatib berilgan. Shuningdek, sohada mavjud muammolar – moliyaviy resurslarga kirish imkoniyatlari cheklanganligi, kadrlar salohiyati pastligi, raqobat muhitidagi nomutanosiblik va eksport mahsulotlarining xalqaro standartlarga to‘liq mos emasligi kabi masalalar ham yoritilgan. Maqolada ushbu muammolarni bartaraf etish bo‘yicha taklif va tavsiyalar ishlab chiqilgan.
Ushbu maqolada turizm sohasi rivojlanishida viloyatlararo o‘zaro bog‘liqlik hamda viloyatlararo tenglik darajasi o‘rganib chiqilgan. Buning uchun menmonxona sanoati o‘rganilib, mehmonxonalarning viloyatlararo taqsimlanganlik darajasi ko‘rib chiqildi. Bundan tashqari sayyohlik agentliklari va tashkilotlari o‘rganib chiqilib, ularning ham viloyatlararo taqsimlanganlik darajasi ham ko‘rildi. Shu bilan bir qatorda, yuqorida ta’kidlangan turizmning asosiy segmentlariga talabni yaratish uchun avvalambor mavjud resurslarga e’tibor berish va yangi zamonaviy resurslarni yaratish dolzarb mavzu sifatida ko‘rildi. Resurslarni son va sifat jihatdan oshirish uchun esa har bir viloyatning salohiyatidan kelib chiqgan holda bir qator takliflar berib o‘tildi.
Ijtimoiy va axloqiy marketing konseptsiyasining asosiy yondashuvi maqsadli bozorlarning ehtiyojlari, istaklari va manfaatlarini aniqlash, isteʼmolchi va butun jamiyat farovonligini saqlab qolish hamda oshirishga qaratilgan samarali usullar bilan kerakli darajada qoniqishni taʼminlashdir. Ijtimoiy va axloqiy marketing konseptsiyasini amalga oshirish uchta omilning muvozanatini talab qiladi: ishlab chiqaruvchi tashkilotning foydasi (sanoat, davlat), sotib olish ehtiyojlari va jamiyat manfaatlari. Shuningdek, axloqiy marketing beshta asosiy tamoyili mavjud. Axloqiy marketing boʻyicha keltirib oʻtilgan asosiy prinsiplarga moslik holatini barcha korxonalar amaliyotida foydalanish holatini tahlil qilish uchun baholash metrikalarini tuzish talab etiladi.
