Mazkur tadqiqotda kichik tadbirkorlik subyektlari faoliyatining hududiy iqtisodiy ko‘rsatkichlarga ta’siri statistik-ekonometrik usullar yordamida tahlil qilingan. Empirik hisob-kitoblar uchun Stata dasturidan foydalanilib, kichik tadbirkorlikning hududiy iqtisodiy o‘sishga ta’sirini baholash imkoniyati yaratiladi. Ushbu yondashuv natijalari hududiy iqtisodiyotda kichik tadbirkorlikni qo‘llab-quvvatlash mexanizmlarini takomillashtirish uchun amaliy ahamiyat kasb etadi.
Ushbu maqolada soliq ma’murchiligini takomillashtirish orqali mamlakatda raqobat muhitini rivojlantirish masalalari yoritiladi. Soliq ma’murchiligi tizimidagi mavjud muammolar, ularning xo‘jalik yurituvchi subyektlar faoliyatiga ta’siri va raqobatbardoshlik darajasiga ta’sir etuvchi omillar tahlil qilinadi. Xalqaro tajribada soliq ma’murchiligi samaradorligini oshirishda qo‘llaniladigan usullar hamda ularning raqobat muhitiga ijobiy ta’siri o‘rganilgan. Shuningdek, O‘zbekiston sharoitida soliq ma’murchiligini soddalashtirish, raqamlashtirish va shaffoflikni kuchaytirish orqali tadbirkorlik subyektlari o‘rtasida teng sharoit yaratish imkoniyatlari asoslab beriladi. Olingan natijalar asosida raqobat muhitini yanada rivojlantirish bo‘yicha ilmiy-amaliy takliflar ishlab chiqilgan.
Mazkur maqolada jismoniy shaxslar daromadlarini soliqqa tortish usullari, shakllari va asosiy tamoyillari keltirilgan. Soliqqa tortish usullari, shakllari va tamoyillari hamda ularning ijtimoiy-iqtisodiy ta’siri yoritilgan. Shuningdek, progressiv va proporsional soliqlarning adolatli taqsimotga ta’siri hamda investitsion daromadlarga nisbatan soliqlarning o‘rni muhokama qilingan. O‘zbekiston soliq tizimini takomillashtirishda soliqqa tortish usullari, shakllari va tamoyillarining istiqbollari asoslangan. Maqolada daromad solig‘i yig‘ish mexanizmlarining samaradorligi va adolatlilik darajasi iqtisodiy barqarorlik va byudjetga tushumlar nuqtai nazaridan tahlil etilgan.
Maqolada Oʻzbekiston Respublikasida kiyim ishlab chiqarish sanoatining hozirgi holati, rivojlanish omillari va istiqbollari yoritilgan. Sanoatning milliy iqtisodiyotdagi oʻrni, ishlab chiqarish quvvatlarini modernizatsiya qilish, eksport salohiyatini oshirish, brend va dizayn siyosatini rivojlantirish zarurati tahlil qilingan. Shuningdek, ilmiy asoslangan marketing strategiyalarini joriy etish, neyromarketing yondashuvlari, elektron tijorat imkoniyatlaridan foydalanish va kadrlar tayyorlash tizimini kuchaytirish sohaning global raqobatbardoshligini ta’minlashda muhim omil sifatida qayd etilgan.
Mazkur maqolada aholi daromadlarining hududiy tafovutlariga ta’sir etuvchi asosiy iqtisodiy omillar empirik jihatdan o‘rganilgan. Tadqiqotda aholi jon boshiga to‘g‘ri keladigan daromad, o‘rtacha ish haqi, bandlik darajasi, investitsiyalar hajmi hamda sog‘liq infratuzilmasi kabi ko‘rsatkichlar tahlil qilinib, ularning o‘zaro bog‘liqligi aniqlangan. Natijalar shuni ko‘rsatadiki, hududlarda daromadlar dinamikasiga eng kuchli ta’sir etuvchi omillar sifatida ish haqi darajasi va jalb etilgan investitsiyalar miqdori namoyon bo‘lmoqda. Bandlik darajasi va sog‘liq infratuzilmasi ko‘rsatkichlari esa bilvosita ta’sir ko‘rsatib, hududiy farovonlikning qo‘shimcha omillari sifatida baholanishi mumkin. Tadqiqot xulosalari aholi daromadlarining hududiy tafovutlarini yumshatishga qaratilgan iqtisodiy siyosatni ishlab chiqishda nazariy va amaliy jihatdan muhim ahamiyat kasb etadi.
Ushbu maqolada korxonalarda soliq to‘lovlari bo‘yicha berilayotgan imtiyozlar va preferensiyalarning hisobini yuritish tizimini takomillashtirish masalalari o‘rganiladi. Soliq imtiyozlarining turli shakllari, ularning iqtisodiy samaradorligi hamda korxona faoliyatiga ta’siri tahlil qilinadi. Shuningdek, imtiyozlar hisobini yuritishda yuzaga kelayotgan muammolar, mavjud me’yoriy-huquqiy asoslar va axborot tizimlari bilan integratsiyalash imkoniyatlari ko‘rib chiqiladi. Maqolada ilg‘or xalqaro tajribalarga asoslangan taklif va tavsiyalar orqali soliq preferensiyalarining shaffof va samarali hisobini yuritish bo‘yicha takomillashgan yondashuvlar ishlab chiqilgan.
Maqolada Namangan viloyatining qishloq xo‘jaligi bozori xususiyatlari, yalpi qishloq xo‘jaligi mahsuloti, qishloq xo‘jaligi mahsulotlari tarkibi, yalpi hududiy mahsulot tarkibida qishloq xo‘jaligining ulushi, qishloq xo‘jaligi mahsulotlari ishlab chiqarishning o‘sish sur’atlari, qishloq xo‘jaligi bozorida raqobat muhitining asosiy ko‘rsatkichlari, raqobat muhitini baholash usullari hamda Namangan viloyatida raqobat muhitining dolzarb muammolari o‘rganilgan
Nomodiy aktivlar boʻyicha amaldagi 7-son BHMS (Buxgalteriya hisobi milliy standarti) qoidalarini moliyaviy hisobotning xalqaro standartlariga uygʻunlashtirish boʻyicha fikr-mulohazalar yuritilgan. BHMSning tegishli bandlariga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish yuzasidan ilmiy takliflar va tavsiyalar berilgan. Natijada amaldagi 7-son BHMS “Nomoddiy aktivlar” nomli standart qoidalarini MHXS talablariga muvofiqligi taʼminlanadi va ularni korxonalar amaliyotida qoʻllash imkoniyati yaratiladi.
Mazkur maqolada korxonalar moliyaviy barqarorligini ta’minlashda samarali boshqarish tizimini takomillashtirish, korxona moliyaviy holatini yaxshilash va uning holatini tavsiflovchi koʻrsatkichlarning oʻzaro mutanosibligi oʻrganilgan. Shuningdek korxona moliyaviy barqarorligining iqtisodiy oʻsishga ijobiy ta’sirini aniqlash boʻyicha ilmiy-amaliy takliflar ilgari surilgan.
Ushbu maqolada buxgalteriya hisobi obyekti va moliyaviy hisobot elementi sifatida sugʻurta zaxiralari tavsifi va tasniflanishi tadqiq qilib oʻrganilgan. Jumladan, sugʻurta zaxiralari tushunchasiga mualliflik yondashuvi ishlab chiqilgan hamda ulardan foydalanish mezonlari boʻyicha tasniflab berilgan holda xulosalar shakllantirilgan.
Ushbu maqolada fintex xizmatlarining global moliyaviy bozorlaridagi o‘rni, ularning rivojlanish tendensiyalari hamda xalqaro tajribalar asosida shakllanayotgan innovatsion yechimlar tahlil qilingan. Muallif fintex texnologiyalarining zamonaviy raqamli iqtisodiyotdagi o‘rni, ularning mintaqaviy xususiyatlari (Shimoliy Amerika, Yevropa, Osiyo-Tinch okeani, LAMEA) va ilg‘or kompaniyalar (PayPal, Stripe, Revolut, Ant Group) faoliyati orqali sohaga bo‘lgan talabning oshib borayotganini yoritadi. Statistika va tadqiqot natijalari asosida fintex xizmatlarining tezkorlik, xarajatlarning kamayishi, inklyuzivlik va innovatsion mahsulotlar taklifi kabi afzalliklari ajratib ko‘rsatiladi. Xulosa qismida esa fintex sohasining istiqbollari, texnologik innovatsiyalar va davlat regulyatorlari o‘rtasidagi hamkorlik zarurligi ta’kidlanadi.
Ushbu maqolada respublikamizdagi aksiyadorlik jamiyatlarini iqtisodiy koʻrsatkichlarini shaffofligini taʼminlash va ularning ikkilamchi bozordagi aksiyalari qiymatini oʻzgarishini ochiq joylashtirish masalalari yoritib beriladi. Ushbu maqolada fond bozorida aksiyadorlik jamiyatining aksiyalar qiymatining oʻzgarishini va ularga taʼsir qiluvchi omillar asosida Bernulli tasodifiy harakat metodi orqali qisqa muddatli prognozlarini ishlab chiqish koʻrib chiqiladi.
Ushbu maqola mintaqalar iqtisodiy rivojlanishidagi tafovutlarni baholashdagi zamonaviy yondashuvlarni ilmiy asoslangan holda tahlil qiladi. Kirish bo‘limida global iqtisodiyotdagi mintaqaviy tafovutlarning muhimligi, raqamlashtirish, barqarorlik va chidamlilik tendensiyalari ta’kidlangan. Adabiyotlar sharhida so‘nggi yillar ichidagi nufuzli xalqaro jurnallardagi 15 tadan ortiq maqolaga asoslanib, fazoviy modellashtirish, raqamli tahlil, chidamlilik va institutsional omillar guruhlari muhokama qilingan. Metodologiya mixed-methods dizayniga asoslangan bo‘lib, adabiyotlar sintezi va sistematik tahlilni o‘z ichiga oladi. Tahlil natijalari fazoviy avtokorrelatsiya, ekologik sezgirlik va institutsional indikatorlar orqali tafovutlarning dinamikasini ochib beradi, rivojlanayotgan mamlakatlarda divergensiya jarayonlarini ko‘rsatadi. Xulosada yondashuvlarning afzalliklari va cheklovlari baholanib, joyga asoslangan siyosatlar, yashil investitsiyalar va raqamli integratsiya tavsiya etilgan. Natijalar mintaqaviy tafovutlarni kamaytirishda ilmiy va amaliy qiymatga ega.
Maqolada 2020–2025-yillar davomida O‘zbekistonda kichik tadbirkorlikning asosiy ko‘rsatkichlari tahlil qilingan. YaIM, sanoat, qurilish, chakana savdo, xizmatlar sohasi hamda tashqi savdodagi kichik biznes ulushi bo‘yicha barqaror o‘sish tendensiyalari ko‘rsatib berilgan. Shuningdek, sohada mavjud muammolar – moliyaviy resurslarga kirish imkoniyatlari cheklanganligi, kadrlar salohiyati pastligi, raqobat muhitidagi nomutanosiblik va eksport mahsulotlarining xalqaro standartlarga to‘liq mos emasligi kabi masalalar ham yoritilgan. Maqolada ushbu muammolarni bartaraf etish bo‘yicha taklif va tavsiyalar ishlab chiqilgan.
Maqolada menejment tizimining mohiyati, asosiy funksiyalari va uning ishlab chiqarish samaradorligiga ko‘rsatadigan ta’siri nazariy va amaliy jihatdan tahlil qilinadi. Tadqiqotda klassik menejment maktablari va zamonaviy yondashuvlar asosida boshqaruv funksiyalarining shakllanishi va ularning korxona faoliyatiga ta’siri yoritilgan. Shuningdek, ushbu funksiyalarning ishlab chiqarish unumdorligi, resurslardan foydalanish samaradorligi, mahsulot sifati va raqobatbardoshlik ko‘rsatkichlariga ta’siri amaliy misollar va ilg‘or modellar asosida asoslab berilgan.
Мақолада республикамизда автотранспорт хизматлари бозоридаги, жумладан, транспорт – экспедиция хизматларида учрайдиган муаммолар тахлил этилиб, уларни хал этиш учун ушбу бозорнинг самарали фаолиятини ташкил этиш концепциясини ишлаб чиқишга эътибор қаратилган. Транспорт – экспедиция хизматларига бўлган муносабатни ўзгартириш учун таклиф этилаётган концепцияда хам назарий, хам амалий таклифлар ишлаб чиқилган.
Мазкур мақолада бугунги кунда меҳнат бозоридаги ёшларнинг касб танлашдаги муаммолари ҳамда касбга йўналтириш жараёнларини хорижий давлатлар тажрибаси асосида такомиллаштириш таснифланган. Шунингдек, ички ва ташқи меҳнат бозоридаги замонавий касблар ва уларга ёшларни йўналтириш, умумтаълим ташкилотларида касбга йўналтириш жараёнлари таҳлил қилинган. Шу билан бирга, ёшларни замонавий касбларга ва хорижий тилларга ўқитиш орқали меҳнат бозорида ишга жойлашиш имкониятлари юзасидан таклиф ва тавсиялар берилган.
Мақолада молиявий технологияларнинг суғурта маҳсулотларидаги истиқболлари ва уларнинг суғурта соҳасидаги янги имкониятлар ва таҳдидларга бўлган таъсири таҳлил қилинган. Сунъий интеллект, катта маълумотлар, блокчейн, мобил иловалар ва рақамли тўлов тизимлари каби молиявий технологиялар суғурта хизматларини шахсийлаштириш, автоматлаштириш ва тезлаштириш имконини беради. Шу билан бирга, бу технологияларнинг жорий этилишига тўсқинлик қилаётган муаммолар ва уларни енгиш йўллари муҳокама қилинган.
Soʻnggi yillarda ipoteka kreditlari tobora muhim ahamiyat kasb etmoqda. Shuningdek, kapital bozorining muvvaqiyatli rivojlanishi, shu jumladan ipoteka va sugʻurta tizimisiz mumkin emas. Shu nuqtai nazardan ushbu mavzu hamisha dolzarb va tadqiqotchilarning diqqat eʼtiboridadir. Ushbu maqolada ipoteka sugʻurtasi tushunchasi, uning asosiy turlari va amal qilish mexanizmlari tahlil qilingan. Shuningdek, maqolada ushbu munosabatlarning turli ishtirokchilari uchun ipoteka sugʻurtasining asosiy afzalliklari koʻrsatib oʻtilgan.
Ushbu maqolada raqamli logistik tizimlarda uchraydigan asosiy xavfsizlik muammolari va ularni bartaraf etish usullari tahlil qilingan. Raqamli texnologiyalarning logistikaga keng joriy etilishi natijasida axborot xavfsizligi, tizimga noqonuniy kirishlar, ma’lumotlarning maxfiyligi va uzluksizligi kabi masalalar dolzarb bo‘lib bormoqda. Tadqiqotda mavjud tahdidlar, ularning oqibatlari va zamonaviy himoya texnologiyalari, jumladan, kriptografik usullar, kirishni boshqarish tizimlari, xavfsizlik devorlari (Firewall), SIEM tizimlari va boshqa ilg‘or yechimlar yoritilgan. Shu orqali logistikada raqamli infratuzilmaning barqarorligi va ishonchliligi ta’minlanishi mumkinligi ko‘rsatib beriladi.
Ushbu maqolada O‘zbekistonda yashil iqtisodiyot konsepsiyasining amaliyotga joriy etilishi, uni boshqarish tizimi hamda ushbu tizimni takomillashtirishning dolzarb yo‘nalishlari tahlil qilinadi. Shuningdek, ekologik barqarorlikni ta’minlash, resurslardan oqilona foydalanish, qayta tiklanuvchi energiya manbalarini rivojlantirish va ijtimoiy-iqtisodiy islohotlarni yashil iqtisodiyot tamoyillari asosida olib borish zarurati asoslab beriladi. Maqolada xorijiy tajriba va milliy rivojlanish strategiyalaridan kelib chiqib, O‘zbekistonda yashil iqtisodiyotni boshqarish tizimini takomillashtirish bo‘yicha taklif va tavsiyalar ishlab chiqiladi.
Ushbu maqolada iqtisodiy tizimda logistik korporativ tuzilmalarda moliyaviy jarayonlarninig nazariy asoslarini oʻrganishga metodologik yondashuvni oʻrganilgan. Logistik jarayonlar tashqi savdo balansida strategik korporativ tuzilmalarga tobora koʻproq integratsiyalashganligi sababli, moliyaviy mexanizmlar ushbu industriyaninig barqarorligini, investitsion faoliyatini va operatsion samaradorlikni shakllantirishda muhim ahamiyatga ega. Tadqiqotda moliyaviy nazariyani — kapital tuzilishi, risklarni boshqarish va qiymatni maksimallashtirishda logistika industriyasining muhim elementlarining ahamiyati baholangan. Korporativ moliya, taʼminot zanjiri nazariyasi va mikroiqtisodiy darajadagi dinamika haqida tushuncha berilgan.
Maqolada davlat, banklar va xalqaro moliya institutlari tomonidan iqtisodiyotning turli sohalarini qoʻllab-quvvatlash, investitsiyalarni jalb qilish va barqaror rivojlanishni taʼminlash maqsadida ragʻbatlantirish vositalarining huquqiy va iqtisodiy xususiyatlarini oʻrganish yuzasidan maʼlumotlar keltirilgan.
O‘zbekistonda turizmni rivojlantirishga iqtisodiyotni diversifikatsiya qilish va mamlakatning xalqaro imijini oshirishga qaratilgan davlat siyosatining ustuvor yo‘nalishlaridan biri sifatida qaralmoqda. O‘zbekistonning boy tarixiy-madaniy merosini hisobga olgan holda, moddiy madaniy meros obyektlaridan turizm sohasida samarali foydalanish alohida ahamiyat kasb etadi. Biroq hozirgi kunda bunday obyektlar, xususan, arxeologik yodgorliklarning turistik oborotga jalb etilganlik darajasi juda pastligicha qolmoqda. Bu tizimli muammolar, jumladan, infratuzilmaning yo‘qligi, reestrlarning buzilgan yoki eskirgan ma’lumotlari, obyektlarning past darajadagi mashhurligi va ularning turistik salohiyatini baholashning kompleks metodologiyasi yo‘qligidan dalolat beradi. Ushbu tadqiqot Farg‘ona va Andijon viloyatlari kabi yuqori madaniy salohiyatga ega, ammo turizm infratuzilmasi yetarli darajada rivojlanmagan hududlar kontekstida alohida dolzarblik kasb etadi. Moddiy madaniy meros obyektlarining turistik jozibadorligini baholashning kompleks metodologiyasini ishlab chiqish va sinovdan o‘tkazish mintaqaviy turistik marshrutlarni shakllantirishga ilmiy asoslangan yondashuvni, shuningdek, madaniy qadriyatlarni saqlash va targ‘ib qilishning samarali strategiyalarini taklif qilish imkonini beradi.
Ushbumaqolada xizmat ko‘rsatish sohasining asosiy ko‘rsatkichlari va rivojlanishistiqbollari o‘rganib chiqilgan. Shuningdek, xizmatlar sohasining milliy iqtisodiyotda tutgan o‘rni, ahamiyati, uning YaIM dagi ulushi va asosiy ko‘rsatkichlari statistik tahlil qilingan.
