Raqamlashtirish va avtomatlashtirish jarayonlari turizm tashkilotlarini rivojlantirish uchun ulkan imkoniyatlarni taqdim etadi. Shu bilan birga, ular moliyaviy xatarlar bilan birga keladi, chunki modernizatsiya biznes-jarayonlarning chuqur o‘zgarishini, yangi axborot tizimlarini ishlab chiqishni va korxonaning barcha ishlarini uzoq muddatli qayta qurishni o‘z ichiga oladi. Shunday qilib, bir tomondan, kompaniya raqamli tafovut bilan bog‘liq xavflarni, boshqa tomondan, biznes jarayonlariga yangi texnologiyalarni joriy etish bilan bog‘liq xavflarni o‘z zimmasiga olishi mumkin bo‘lgan vaziyat yuzaga keladi.
Ushbu maqola bugungi kunda dunyoda dolzarb masalalardan biri boʻlgan agroturizm sohasini tashkil etish, rivojlantirish masalalariga bagʻishlangan. Mazkur tadqiqotning asosiy predmeti agroturizmning rivojlantirishga qaratilgan. Shu bois, ushbu maqolada iqtisodchi olimlarning agroturizmni tashkil etish va uning mamlakat iqtisodiyotidagi oʻrni, uni rivojlantirishga toʻsqinlik qiluvchi omillar koʻrib chiqilgan.
Mustaqillikka erishganidan buyon 33 yil davomida Rossiya O'zbekistonning asosiy savdo-iqtisodiy sheriklardan biri bo'lib, tovar ayirboshlash hajmi bo'yicha birinchi o'rinlarni egallab kelmoqda. 2024 yilda ikki mamlakat o'rtasida iqtisodiyot, migratsiya, ta'lim, turizm va boshqa sohalarga oid bir qator strategik hujjatlar imzolandi. Ikki mamlakat o'rtasidagi iqtisodiy va madaniy munosabatlarni yanada mustahkamlash tendentsiyasi kuzatilmoqda. Shu munosabat bilan rus tilining ahamiyati,ta’siri va dolzarbligi ortib bormoqda. Davlatlararo muloqotda rus tili qanday rol o’ynaydi? Xususan, migrantlar, talabalar, biznes sub'ektlari qanday muammolarga duch kelishmoqda? Va rus tilini bilish bilan bog'liq dolzarb muammolarni hal qilish uchun nimalar qilish kerak? Ushbu maqolada yuqoridagi savollarga javob berish uchun tahlil o'tkazildi.
Mazkur maqolada agroturizm boʻyicha mamlakat salohiyati, turistlar hamda qishloq xoʻjaligi ishlab chiqaruvchilarining agroturizmga qiziqishlari oʻrganilgan. Ma’lumotlar turizm sohasidagi asosiy statistik koʻrsatkichlar hamda Samarqand viloyati 12 ta tumanining tog‘li, choʻlli va sug‘oriladigan hududlaridagi 153 ta qishloq xoʻjaligi korxonalaridan, shuningdek, 210 nafar mahalliy va xorijiy turistlardan olingan soʻrovnomalar asosida tahlil qilingan
Hozirgi kunda turizm sohasi hududlarida turistik marshrutlarning mavjudligi, ularning sifati birinchi oʻrinni egallaydi, shu bilan birga koʻplab mintaqalar aholisi oʻz sayyohlarini sifatli dam olish uchun moʻljallangan qulay va xavfsiz jamoat maydoni bilan toʻliq ta’minlay olmaydilar
Mazkur maqolada Orolbo‘yi hududidagi ekologik inqirozning qishloq xo‘jaligiga ta’siri hamda yashil iqtisodiyot asosida agrar sohani rivojlantirish mexanizmlari tahlil qilingan. Tadqiqot davomida Orol dengizining qurishi natijasida yuzaga kelgan sho‘rlanish, cho‘llanish, suv tanqisligi va biologik xilma-xillikning kamayishi kabi muammolar o‘rganildi. Shuningdek, ekologik qishloq xo‘jaligi, suv tejovchi texnologiyalar va barqaror rivojlanish tamoyillarining ahamiyati ilmiy jihatdan asoslab berildi. Tadqiqot natijalari qurg‘oqchil hududlarda ekologik barqaror qishloq xo‘jaligini rivojlantirish bo‘yicha amaliy tavsiyalar ishlab chiqishga xizmat qiladi.
Kasbiy qiziqishlar nazariyasi uzoq vaqt davomida Hollandning RIASEC modeli hukmronligi ostida rivojlanib keldi. Uning soddaligi, izohlash qulayligi va amaliy foydasi hanuz muhim bo‘lsa-da, mazkur modelning keng toifalari zamonaviy kasbiy tuzilmalardagi va g‘arb bo‘lmagan madaniy muhitlardagi mayda farqlarni tobora kamroq qamrab olmoqda. Ushbu maqolada Xitoy madaniy muhiti va kasbiy ekologiyasini aks ettirish uchun olti birlamchi o‘lchov va o‘n ikki ikkilamchi omildan iborat WBCI olti o‘lchovli ierarxik modeli taklif etiladi. Model an’anaviy tasniflarda ko‘pincha siqib yuboriladigan funksional jihatdan muhim farqlarni, jumladan ta’sir ko‘rsatuvchi va qo‘llab-quvvatlovchi o‘zaro ta’sirni, texnik qurilish va me’yoriy ijroni, shuningdek biznesni kengaytirish va tranzaksion taqsimotni ajratib ko‘rsatadi. Mazkur maqola sof kontseptual xarakterga ega bo‘lib, WBCI javob beradigan nazariy bo‘shliqlarni, konstruktsiya chegaralarini, mavjud modellar bilan qiyosiy munosabatini va kelgusidagi verifikatsiya yo‘llarini tizimli ravishda bayon qiladi. WBCI kasbiy baholash, karyera maslahatlari, mutaxassislik tanlash va kasbiy moslashtirish uchun madaniy jihatdan chuqurroq singdirilgan, tuzilmasi aniqroq va amaliy jihatdan qulayroq nazariy asosni taqdim etadi.
Ushbu maqolada O‘zbekistonda 2021-yildan boshlab Markaziy bank tomonidan rasman qo‘llanilayotgan inflyatsion targetlash rejimi doirasida pul-kredit siyosati transmissiya mexanizmi muhokama qilinadi. Tahlil natijalari shuni ko‘rsatadiki, asosiy qayta moliyalash stavkasi moliyaviy tizim orqali ishlab chiqarish hajmi va narxlarga ta’sir ko‘rsatadi. Bunda 2010–2023-yillarni qamrab olgan choraklik ma’lumotlar asosida Vektor Avtoregressiya (VAR) va Strukturaviy Vektor Avtoregressiya (SVAR) usullaridan foydalanilgan. Natijalar foiz stavkasi kanali eng samarali transmissiya kanali ekanini, undan keyin valyuta kursi kanali kelishini, kredit kanalining esa bank sektoridagi tarkibiy zaifliklar sabab cheklanganligini ko‘rsatadi. Pul-kredit siyosati shoklari 12 oylik ufqda inflyatsiya dispersiyasining qariyb 18–22 foizini izohlaydi. Asosiy to‘siqlar sifatida dollarizatsiya, davlat ulushi yuqori bo‘lgan bank sektori, moliyaviy vositachilikning samarasizligi va moliyaviy savodxonlikning past darajasi qayd etilgan. Siyosiy tavsiyalar qatoriga fiskal siyosatni muvozanatlashtirish, moliyaviy sektor islohotlarini jadallashtirish hamda Markaziy bank kommunikatsiyasini kuchaytirish kiradi.
Мазкур мақолада тўғридан-тўғри хорижий инвестицияларнинг (ТТХИ) миллий иқтисодиёт барқарорлигига кўрсатадиган таъсири илмий-назарий ва амалий жиҳатдан таҳлил қилинади. Хусусан, ТТХИнинг иқтисодий ўсиш суръатлари, ишлаб чиқариш самарадорлиги, янги иш ўринлари яратиш, экспорт салоҳиятини ошириш ва замонавий технологиялар трансферига қўшаётган ҳиссаси ўрганилади. Тадқиқот давомида инвестиция муҳитини яхшилаш, институционал ислоҳотларни чуқурлаштириш ва ҳуқуқий кафолатларни мустаҳкамлаш орқали ТТХИ самарадорлигини ошириш масалаларига алоҳида эътибор қаратилади. Муаллиф томонидан хорижий инвестицияларни жалб этишда тармоқлар кесимидаги устувор йўналишларни белгилаш, миллий манфаатлар ва иқтисодий хавфсизликни таъминлаш зарурлиги асослаб берилади.
Мақолада сунъий интеллект (СИ) технологияларининг хизмат кўрсатиш соҳасини трансформация қилиш ва унинг самарадорлигини оширишдаги амалий аҳамияти глобал ва миллий даражада кўриб чиқилди. Халқаро тадқиқотлар ва статистик маълумотлар таҳлили асосида СИ жараёнларни автоматлаштириш, бизнес-моделларни оптималлаштириш ҳамда мижозлар тажрибасини персоналлаштиришга хизмат қилиши кўрсатиб берилган. Ўзбекистон тажрибасига алоҳида эътибор қаратилиб, мамлакатда СИни жорий этиш «Рақамли Ўзбекистон – 2030» давлат дастурининг асосий йўналишларидан бири сифатида баҳоланди. Ишда СИнинг банк сектори, тиббиёт, таълим ва туризм соҳаларига муваффақиятли интеграция қилинган мисоллари ёритилган, шунингдек, институционал муаммолар ва келгусидаги ривожланиш истиқболлари белгиланган.
This article highlights the essence and importance of the process of introducing the principles of the "green economy" in Uzbekistan. The work being carried out in the country to ensure environmental sustainability, rational use of resources, expand the share of "green energy", and use water-saving technologies in agriculture is analyzed. The opportunities and obstacles associated with this new model of the economy are also studied and ways to overcome them are indicated. The article describes in detail the prospects for green transformation using international experience, state strategies and investment projects as an example.
Bilim uchun toʻlov sanoati va intellektual talentlarni baholash platformalarining tez rivojlanishi sharoitida mijozlarni jalb qilish xarajatlarining oshishi bilan birga foydalanuvchilarni ushlab qolish va qayta xarid darajasining pastligi platformalarning barqaror rivojlanishi uchun hal qiluvchi cheklovga aylanmoqda. Amaldagi tajriba koʻpincha bir martalik baholash va hisobotni taqdim etishni xizmatning yakuniy nuqtasi sifatida koʻrib, foydalanuvchilarning keyingi xulq-atvori qarorlari va uzoq muddatli oʻsish trayektoriyalarini tizimli boshqarishni eʼtibordan chetda qoldiradi, bu esa baholashdan keyin ularning ommaviy chiqib ketishiga olib keladi. Ushbu amaliy muammoga javoban, mazkur tadqiqot isteʼmolchi psixologiyasi va xulq-atvori qaror qabul qilish nazariyalarini tizimli ravishda integratsiyalab, dizayn ilmiy tadqiqotlari paradigmasida kontseptual modellashtirish yondashuvini qoʻllagan holda «Foydalanuvchining doimiy oʻsishini boshqarish modeli»ni quradi. Model foydalanuvchi xulq-atvori yoʻlini beshta oʻzaro bogʻliq bosqichga ajratadi: «Kognitiv ishonchni shakllantirish», «Emotsional identifikatsiya va qadriyatlar muvofiqlashuvi», «Past kirish chegarasidagi harakatlarni boshlash», «Qadriyat yechimlarini taqdim etish» va «Oʻsish natijalari boʻyicha teskari aloqa va mustahkamlash», hamda har bir bosqichda psixologik mexanizmlar va qaror qabul qilish mantiqini ochib beradi. Nazariy tahlil shuni anglatadiki, mahsulot dizaynida mos mexanizmlarni tizimli joylashtirish orqali platformalar bir martalik baholash munosabatlarini uzoq muddatli, oʻsishga yoʻnaltirilgan hamkorlikka aylantirishi mumkin, bu esa foydalanuvchining butun hayoti davomida yaratadigan qiymatini sezilarli darajada oshiradi. Ushbu tadqiqot nafaqat baholash kontekstida foydalanuvchi xulq-atvorini tushunish uchun integratsiyalashgan kontseptual modelni taqdim etadi, balki platforma kontent tuzilmasini loyihalash va operatsion strategiyani ishlab chiqish uchun amaliy koʻrsatmalarni ham taklif etadi.
Tadqiqotning maqsadi mamlakatni ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirish strategiyalarini amalga oshirishda dolzarb masala bo‘lgan sog‘liqni saqlash tizimi va tibbiy xizmatlar sohasining Samarqand viloyati misolida ko‘rib chiqishdir. Mazkur maqolada Yangi O‘zbekistonda aholi farovonligini oshirish va iqtisodiyotni izchil rivojlantirishda muhim ahamiyat kasb etgan tibbiy xizmatlar sohasining tizimli tahlili va uni rivojlantirish imkoniyatlari ilmiy asoslangan.
Ushbu maqolada, ahоlini сhоrvасhilik mаhsulоtlаri, хususаn gоʻsht mаhsulоtlаrigа bоʻlgаn tаlаbi oʻsishi koʻrsatkichlari, gоʻsht mаhsulоtlаri nаrхidаgi bаrqаrоrlikni tа’minlаsh uсhun оʻrinbоsаr tоvаrlаr ishlаb сhiqаrish jarayonlari tahlil qilinadi. Shuningdek, goʻsht va goʻsht mahsulotlariga boʻlgan talabning oʻrnini bosuvchi mahsulotlar sifatida, bаliq vа раrrаndа gоʻshtini уеtishtirish hаjmini оshirishgа аlоhidа е’tibоr qаrаtish zaruriyati hamda ushbu mahsulotlarni gоʻshtni intеnsiv usuldа, bоshqаlаrgа nisbаtаn sаmаrаli shаkldа уеtishtirish masalalari tadqiq etiladi.
Axborot texnologiyalarining rivojlanishi va mehmonxona xizmatlari bozorida raqobatning kuchayishi zamonaviy mehmonxonalar faoliyatida innovatsiyalardan faol foydalanishni taqozo etmoqda. Innovatsiyalar hozirda mehmondo'stlik sanoatida muhim raqobat ustunliklaridan biri hisoblanadi. Mehmondo'stlik industriyasidagi innovatsiyalar mehmonxona mijozlarining ehtiyojlarini yaxshiroq qondirish uchun yangi g'oyalar va bilimlarni joriy etish natijasida yaratilgan yangi yoki takomillashtirilgan mahsulot, jarayon yoki usul ko'rinishida amalda qo'llaniladigan innovatsiya sifatida ta'riflanishi mumkin. Mehmondo'stlik industriyasidagi innovatsion texnologiyalar samaradorlik, qulaylik va mijozlar ehtiyojini qondirish uchun mehmondo'stlik sanoatida qo'llaniladigan yangi va takomillashtirilgan usullar va vositalarni anglatadi.
Maqolada turistik xizmatlarga bo‘lgan talab mavsumiy tebranishlarini tekislash uslubiyoti nazariy jihatdan o‘rganilgan holda tebranishlar intensivligi darajasiga ta’sir etuvchi omillar tizimlashtirilgan. Shu bilan birga mavsumiy tebranishlar intensivligi darajasini boshqarish (tekislash) bo‘yicha yo‘nalishlar aniqlangan.
