2030-YILGACHA O‘ZBEKISTONGA TO‘G‘RIDAN-TO‘G‘RI XORIJIY INVESTITSIYALARNI JALB QILISH ISTIQBOLLARI
DOI:
https://doi.org/10.60078/2992-877X-2026-vol4-iss4-pp347-356Annotasiya
Ushbu maqola iqtisodiyotni tarkibiy modernizatsiyalashning jadallashuvi, davlat-xususiy sheriklik ko‘lamining kengayishi, «yashil» kun tartibining o‘sishi va raqamli islohotlarning chuqurlashuvi sharoitida O‘zbekistonga 2030-yilgacha bo‘lgan davrda to‘g‘ridan-to‘g‘ri xorijiy investitsiyalarni (TXI) jalb qilish istiqbollarini baholashga bag‘ishlangan. Tadqiqotning maqsadi kapital oqimining nafaqat miqdoriy ko‘lamini, balki uning mehnat unumdorligi, texnologik yangilanish, eksport diversifikatsiyasi va mahalliy qo‘shilgan qiymat zanjirlarini shakllantirishga qo‘shadigan sifatli hissasini belgilovchi omillarni aniqlashdan iborat. Metodologik baza 2022–2025-yillardagi rasmiy va tahliliy materiallarning qiyosiy-institutsional, tarkibiy va muammoga yo‘naltirilgan tahlilini birlashtiradi. Adabiyotlar tahlili asosida shuni ko‘rsatadiki, rivojlanayotgan va o‘tish davri iqtisodiyotlari uchun TXIning barqaror samarasi institutlar sifatiga, tartibga solish muhitining prognoz qilinuvchanligiga, moliya bozorining chuqurligiga hamda davlatning investitsiya siyosatini sanoat, innovatsiya va infratuzilma strategiyalari bilan bog‘lash qobiliyatiga bog‘liq. Tadqiqot natijasida O‘zbekiston salmoqli raqobatbardosh ustunliklarga: keng ichki bozor, demografik salohiyat, isloh qilingan valyuta tizimi, xalqaro biznesning yuqori qiziqishi hamda energetika, sanoat, logistika va xizmat ko‘rsatish sohalaridagi yirik investitsiya portfeliga ega ekanligi aniqlandi. Shu bilan birga, tarmoqlar konsentratsiyasi, investitsion kuzatuvning (aftercare) parokandaligi, ichki kapital bozorining yetarli darajada rivojlanmaganligi, shuningdek, DXSh loyihalari bo‘yicha shartli fiskal majburiyatlarning o‘sishi kabi xatarlar ham ko‘rsatib o‘tilgan. Loyiha yakunida «investitsiyalar hajmini maksimallashtirish» modelidan «TXI sifatini maksimallashtirish» modeliga o‘tish zarurligi to‘g‘risida xulosa chiqarilgan. Bu model loyihalarni selektiv tanlash, aftercare vositalarini rivojlantirish, mahalliylashtirish va texnologiyalar bo‘yicha KPI tizimini joriy etish, shuningdek, investitsiya siyosatini yashil o‘tish va inson kapitalini rivojlantirish vazifalari bilan yanada uzviy bog‘lashni nazarda tutadi.
Kalit so‘zlar:
to‘g‘ridan-to‘g‘ri xorijiy investitsiyalar investitsiya muhiti TXI sifati yashil moliyalashtirishBibliografik manbalar
Dunning, J.H. (1993) Multinational enterprises and the global economy. Addison-Wesley.
Government of the Republic of Uzbekistan, Ministry of Investment, Industry and Trade, Invest Uzbekistan and PwC (2025) Investment Guide Uzbekistan. PwC.
Japan International Cooperation Agency, Anderson Mori & Tomotsune and 3R (2022) Preparation of the investment guidebook of Uzbekistan and information gathering and surveys regarding investment promotion activities: Final report. JICA.
Khalilova, M.E. and Khalilova, Z.E. (2022) ‘Attracting foreign investment to Uzbekistan: Challenges and prospects’, European Science, 4(60), pp. 16–21.
Khasanova, Y.M. (2025) ‘The impact of the investment environment on economic development’, American Journal of Business Management, Economics and Banking, 43, pp. 66–69.
National Statistics Committee of the Republic of Uzbekistan (2025) Official bulletins on foreign investments and loans in fixed capital.
North, D.C. (1990) Institutions, institutional change and economic performance. Cambridge University Press.
Organisation for Economic Co-operation and Development (2023) Financing Uzbekistan’s green transition: Capital market development and opportunities for green bond issuance. OECD Publishing.
Organisation for Economic Co-operation and Development (2025) Roadmap for sustainable investment policy reforms in Uzbekistan. OECD Publishing.
Shayakubov, S.S. and Ochilov, B.B. (2022) ‘Theoretical fundamentals of improving the investment environment attractive in reducing investment risks’, Texas Journal of Multidisciplinary Studies, 7, pp. 54–59.
Umarov, I. (2023) Analysis of the current state of creation of a favorable foreign investment environment in the Republic of Uzbekistan. Zenodo. https://doi.org/10.5281/zenodo.8002832
U.S. Department of State (2025) 2025 Uzbekistan investment climate statement. https://www.state.gov/reports/2025-investment-climate-statements/uzbekistan/
«Стратегия Узбекистан-2030» (no date) Available at: https://uzbekistan2030.uz/ru










