GENERATIV SUN’IY INTELLEKTNING IQTISODIYOT TARMOQLARIDAGI O‘RNI: JORIY ETISH SAMARADORLIGINI BAHOLASH VA TEXNOLOGIK XAVFSIZLIKNI TA’MINLASH
DOI:
https://doi.org/10.60078/2992-877X-2026-vol4-iss4-pp9-14Annotasiya
Mazkur maqolada iqtisodiyot tarmoqlarining raqamli transformatsiyasi jarayonida generativ sun’iy intellektning o‘rni, xususan, uni joriy etish samaradorligini baholash hamda texnologik xavfsizlikni ta’minlash masalalari tahlil qilingan. Tadqiqotda generativ sun’iy intellekt ishlab chiqarish, moliya, logistika, davlat boshqaruvi va boshqa tarmoqlarda mehnat unumdorligini oshirish, operatsion tezlikni jadallashtirish, qaror qabul qilish sifatini yaxshilash hamda innovatsion salohiyatni kuchaytirishda strategik vosita sifatida namoyon bo‘layotgani asoslab berilgan. Shu bilan birga, uning afzalliklari bilan bir qatorda ma’lumotlar sizib chiqishi, modeldan noto‘g‘ri foydalanish, shaxsiy daxlsizlik buzilishi, ishonchsiz natijalar va kiberxavfsizlikka oid zaifliklar kabi jiddiy texnologik xatarlar ham mavjudligi ta’kidlangan. Tadqiqot OECD, Jahon banki, NIST hamda tarmoqqa oid ochiq manbali ilmiy va institutsional adabiyotlarning sifatli qiyosiy tahliliga asoslangan. Natijalar generativ sun’iy intellekt samaradorligini iqtisodiy ko‘rsatkichlar va texnologik xavfsizlik mezonlarini birlashtirgan ikki tomonlama yondashuv asosida baholash zarurligini ko‘rsatadi. Xulosa sifatida, ushbu texnologiyani barqaror joriy etish uchun nafaqat raqamli infratuzilma va tashkiliy moslashuv, balki kuchli boshqaruv mexanizmlari, inson nazorati hamda uzluksiz risk monitoringi talab etilishi qayd etilgan.
Kalit so‘zlar:
generativ sun’iy intellekt raqamli transformatsiya iqtisodiyot tarmoqlari joriy etish samaradorligi mehnat unumdorligi texnologik xavfsizlik kiberxavfsizlik risklarni boshqarish innovatsiya ma’lumotlarni himoya qilishBibliografik manbalar
Bono, J., Grana, J. and Xu, A. (2024) Generative AI and security operations center productivity: Evidence from live operations. arXiv.
Calvino, F., Reijerink, J. and Samek, L. (2025) The effects of generative AI on productivity, innovation and entrepreneurship. OECD Artificial Intelligence Papers. OECD Publishing.
Filippucci, F. et al. (2024) The impact of artificial intelligence on productivity, distribution and growth: Key mechanisms, initial evidence and policy challenges. OECD Artificial Intelligence Papers, No. 15. OECD Publishing.
He, M. (2025) How generative AI empowers production management to achieve sustainable performance: Insights from China’s manufacturing industry. Frontiers in Artificial Intelligence.
Liu, Y. (2024) Generative AI: Catalyst for growth or harbinger of premature de-professionalization? World Bank Policy Research Working Paper. World Bank.
National Institute of Standards and Technology (NIST) (2024) Artificial Intelligence Risk Management Framework: Generative Artificial Intelligence Profile (AI 600-1).
OWASP Foundation (2025) OWASP Top 10 for Large Language Model Applications 2025.
