IQLIM O‘ZGARISHINING QISHLOQ XO‘JALIGI ISHLAB CHIQARISHIGA TA’SIRINI EKONOMETRIK TADQIQ QILISH

Mualliflar

DOI:

https://doi.org/10.60078/2992-877X-2025-vol3-iss9-pp36-42

Annotasiya

Ushbu maqolada global iqlim o‘zgarishining qishloq xo‘jaligi ishlab chiqarishiga ko‘rsatadigan ta’siri xalqaro ilmiy tadqiqotlar asosida tahlil qilinadi. Tadqiqotda haroratning ko‘tarilishi, yog‘ingarchilik rejimining o‘zgarishi, suv resurslarining tanqisligi kabi omillar hosildorlikka qanday ta’sir qilayotgani o‘rganiladi. Xususan, g‘alla, paxta, makkajo‘xori kabi asosiy ekinlar misolida issiqlik va namlik balansining o‘zgarishi ularning o‘sish fazalariga va hosildorlik darajasiga bevosita ta’sir qilishi isbotlangan. Turli davlatlarda olib borilgan panel regressiya, ARIMA, va GARCH modellariga asoslangan tadqiqotlar iqlim o‘zgarishining qishloq xo‘jaligi ishlab chiqarishiga sezilarli salbiy ta’sirini ko‘rsatmoqda. Maqolada, ushbu xulosalar asosida O‘zbekiston sharoitida tadqiqot olib borish zarurligi asoslanadi.

Kalit so‘zlar:

iqlim o‘zgarishi qishloq xo‘jaligi hosildorlik harorat ARIMA modeli

Bibliografik manbalar

FAO. (2021). The State of Food and Agriculture 2021: Making agrifood systems more resilient to shocks and stresses. Rome: Food and Agriculture Organization of the United Nations. https://doi.org/10.4060/cb4476en p. 37–41.

IPCC. (2022). Climate Change 2022: Impacts, Adaptation, and Vulnerability. Contribution of Working Group II to the Sixth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change. Cambridge University Press. https://doi.org/10.1017/9781009325844 p. 1085–1102.

Lobell, D. B., Schlenker, W., & Costa-Roberts, J. (2011). Climate trends and global crop production since 1980. Science, 333(6042), 616–620. https://doi.org/10.1126/science.1204531.

Nelson, G. C., et al. (2010). Food Security, Farming, and Climate Change to 2050: Scenarios, Results, Policy Options. Washington, DC: International Food Policy Research Institute (IFPRI). https://doi.org/10.2499/9780896291867 p. viii–ix.

O‘zbekiston Respublikasi Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim o‘zgarishi vazirligi. (2022). O‘zbekistonning milliy iqlim hisobotlari. T: Ekologiya vazirligi matbuot xizmati. 23–29-b.

O‘zbekiston Respublikasi Innovatsion rivojlanish vazirligi. (2023). Iqlim o‘zgarishi va suv resurslari: Qishloq xo‘jaligi ishlab chiqarishiga ta’sir tahlili. Toshkent: Innovatsion rivojlanish vazirligi nashriyoti 45–52-betlar.

OECD/FAO. (2023). OECD-FAO Agricultural Outlook 2023–2032. Paris: OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/agr_outlook-2023-en p. 85–92.

Schlenker, W., & Roberts, M. J. (2009). Nonlinear temperature effects indicate severe damages to U.S. crop yields under climate change. Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS), 106(37), 15594–15598. https://doi.org/10.1073/pnas.0906865106 p. 15596.

World Bank. (2020). Uzbekistan: Strengthening resilience of the agriculture sector to climate change. Washington, DC: World Bank Group. https://documents.worldbank.org/en/ publication/ documents-reports/documentdetail/ p. 12–18.

Zhao, C., et al. (2017). Temperature increase reduces global yields of major crops in four independent estimates. Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS), 114(35), 9326–9331. https://doi.org/10.1073/pnas.1701762114 p. 9326.

Yuklashlar

Nashr qilingan

Qanday qilib iqtibos keltirish kerak

Almuradov , A., & Asrorova , A. (2025). IQLIM O‘ZGARISHINING QISHLOQ XO‘JALIGI ISHLAB CHIQARISHIGA TA’SIRINI EKONOMETRIK TADQIQ QILISH . Iqtisodiy Taraqqiyot Va Tahlil, 3(9), 36-42. https://doi.org/10.60078/2992-877X-2025-vol3-iss9-pp36-42