O‘ZBEKISTONDAGI INNOVATSION SAMARADORLIKNING QIYOSIY TAHLILI

Mualliflar

DOI:

https://doi.org/10.60078/3060-4842-2025-vol2-iss6-pp175-187

Annotasiya

Ushbu tadqiqot Global innovatsion indeks (GII) ma’lumotlariga asoslanib, O‘zbekistonning 2020-2025-yillardagi innovatsion samaradorligini baholaydi hamda uni jahon yetakchilari (Shveysariya, Shvetsiya, AQSH), rivojlanayotgan mamlakatlar (Hindiston, Vetnam, Marokash) va mintaqaviy hamkorlar (Qozog‘iston, Ozarbayjon) bilan taqqoslaydi. O‘zbekistonning umumiy GII reytingi 2025-yilda 79-o‘ringa ko‘tarilgan bo‘lsa-da, uning innovatsion natijalari kiritilgan resurslardan ancha past bo‘lib qolmoqda, natijada o‘rtacha samaradorlik farqi 23-pog‘onani tashkil etmoqda. Hindiston, Vetnam va Marokash o‘zlarining resurs darajasiga nisbatan kutilganidan yaxshiroq natijalarga erishayotgan bo‘lsa, Qozog‘iston va Ozarbayjon o‘z salohiyatidan past natijalarni ko‘rsatmoqda. O‘zbekiston uchun asosiy muammo investitsiyalar darajasi emas, balki ilmiy-tadqiqot va tajriba-konstruktorlik ishlanmalarini tijoratlashtirishning cheklanganligi, sanoat va ilmiy-tadqiqot sohalari o‘rtasidagi aloqalarning zaifligi hamda yuqori texnologiyali eksportning pastligi tufayli resurslarni natijalarga aylantirishning sekinligidir. Tadqiqot shuni ko‘rsatadiki, O‘zbekiston innovatsion iqtisodiyotni barpo etish uchun tanlangan tarmoqlarga maqsadli xorijiy investitsiyalarni jalb qilish va venchur moliyalashtirish orqali milliy innovatsion tizimni muvofiqlashtirishni takomillashtirishi lozim

Kalit so‘zlar:

innovatsion samaradorlik Global innovatsion indeks (GII) O‘zbekiston qiyosiy tahlil innovatsion siyosat ilmiy tadqiqot natijalarini tijoratlashtirish milliy innovatsion tizim

Bibliografik manbalar

Bakari, S. (2024) ‘The Impact of Innovation and Economic Growth: Evidence from Developed and Developing Countries’, International Journal of Economics and Finance, 14(1), pp. 32–54. Available at: https://ideas.repec.org/a/wei/journl/v14y2024i1p32-54.html (Accessed: 17 October 2025).

BIAC/OECD (2023) Competition and innovation – Note by BIAC. OECD Competition Committee Discussion Paper, DAF/COMP/WD(2023)55. Paris: OECD. Available at: https://one.oecd.org/document/DAF/COMP/WD(2023)55/en/pdf (Accessed: 4 October 2025).

Cornell University, INSEAD and WIPO (2024) Global Innovation Index 2024: Unlocking the Promise of Social Innovation. Geneva: World Intellectual Property Organization. Available at: https://www.wipo.int/global_innovation_index/en/2024/ (Accessed: 14 September 2025).

Cornell University, INSEAD and WIPO (2025) Global Innovation Index 2025: Innovation in the Face of Uncertainty. Geneva: World Intellectual Property Organization. Available at: https://www.wipo.int/global_innovation_index/en/2025/ (Accessed: 14 September 2025).

Freeman, C. (1987) Technology policy and economic performance: Lessons from Japan. London: Pinter Publishers.

Guan, J. and Chen, K. (2012) ‘Modeling the relative efficiency of national innovation systems’, Research Policy, 41(1), pp. 102–115. https://doi.org/10.1016/j.respol.2011.07.001

Kim, L. and Nelson, R.R. (eds.) (2000) Technology, learning, and innovation: Experiences of newly industrializing economies. Cambridge: Cambridge University Press.

Lema, R., Kraemer-Mbula, E. and Rakas, M. (2021) ‘Innovation in developing countries: Examining two decades of research’, Innovation and Development, 11(2–3), pp. 189–210. https://doi.org/10.1080/2157930X.2021.1989647.

Morocco World News (2025) ‘Morocco secures record 57th ranking in Global Innovation Index’, Morocco World News, 16 September. Available at: https://www.moroccoworldnews.com (Accessed: 4 October 2025).

Nasierowski, W. and Arcelus, F.J. (2003) ‘On the efficiency of national innovation systems’, Socio-Economic Planning Sciences, 37(3), pp. 215–234. https://doi.org/10.1016/S0038-0121(02)00046-0.

OECD (2023) Competition, innovation and productivity. Directorate for Financial and Enterprise Affairs, Committee on Competition, DAF/COMP/WD(2023)56. Paris: OECD. Available at: https://one.oecd.org/document/DAF/COMP/WD(2023)56/en/pdf (Accessed: 4 October 2025).

PatentRenewal.com (2024) ‘Which countries are driving global innovation in 2024?’, PatentRenewal Blog, October. Available at: https://www.patentrenewal.com/post/the-worlds-most-innovative-countries-in-2024 (Accessed: 14 September 2025).

Romer, P.M. (1990) ‘Endogenous technological change’, Journal of Political Economy, 98(5, Part 2), pp. S71–S102. https://doi.org/10.1086/261725.

Tziogkidis, P., Papadimitriou, P. and Dergiades, T. (2018) Innovation efficiency ratio: Measuring the effectiveness of R&D expenditures. Working Paper. Houston: Rice University Department of Economics. Available at: https://economics.rice.edu/sites/g/files/bxs4046/files/2020-10/Tziogkidis et al. 2018.pdf (Accessed: 14 September 2025).

Tziogkidis, P., Philippas, D., Leontitsis, A., & Sickles, R. C. (2020). A data envelopment analysis and local partial least squares approach for identifying the optimal innovation policy direction. European Journal of Operational Research, 285(3), 1011–1024. https://doi.org/10.1016/j.ejor.2020.02.023

UNESCO (2024) Mapping research and innovation in the Republic of Uzbekistan. Paris: United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization. Available at: https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000374566 (Accessed: 14 September 2025).

WIPO (2019) Global Innovation Index 2019: Creating healthy lives – The future of medical innovation. Geneva: World Intellectual Property Organization. Available at: https://www.wipo.int/global_innovation_index/en/2019/ (Accessed: 14 September 2025).

Yuklashlar

Nashr qilingan

Qanday qilib iqtibos keltirish kerak

Hoshimov, U. (2025). O‘ZBEKISTONDAGI INNOVATSION SAMARADORLIKNING QIYOSIY TAHLILI. Ilgʻor Iqtisodiyot Va Pedagogik Texnologiyalar, 2(6), 175-187. https://doi.org/10.60078/3060-4842-2025-vol2-iss6-pp175-187