Ushbu maqolada soliq siyosatining barqarorligini ta’minlashda soliq imtiyozlarining o‘rni va ahamiyati ularning samaradorligini oshirish bo‘yicha mamlakatimizda amaldagi soliq imtiyozlarning turlari va tushumi tahlil qilingan, shuningdek ularning budjet daromadlariga ta’siri o‘rganilgan. Soliq imtiyozlarining sohalar bo‘yicha tahlillari va uning samaradorligini oshirish bo‘yicha ilmiy va amaliy takliflar hamda tavsiyalar keltirilgan

Ushbu maqolada soliq salohiyatining iqtisodiy mazmuni, uning shakllanish qonuniyatlari va soliq tizimidagi strategik o‘rni yoritilgan. Tadqiqot davomida soliq salohiyatiga ta’sir etuvchi omillar tahlil qilinib, davlat budjeti daromadlarini barqarorlashtirishda ushbu ko‘rsatkichning ahamiyati asoslab berilgan. Shuningdek, soliq bazasini kengaytirish va soliq yig‘iluvchanligini oshirish orqali mamlakat iqtisodiy o‘sishini ta’minlash yo‘llari ko‘rib chiqilgan. Maqola soliq siyosatini takomillashtirish va soliq yukini optimallashtirish masalalari bilan qiziquvchi mutaxassislar uchun mo‘ljallangan

Ушбу мақолада Ўзбекистонда амалга оширилаётган солиқ ислоҳотлари ва тадбиркорлик субъектларига берилаётган солиқ имтиёзлари таҳлил қилинган. Солиқ имтиёзларининг моҳияти ва уларнинг мамлакат иқтисодиётига таъсири ўрганилган. Шу билан бир қаторда тадбиркорлик фаолиятини қўллаб-қуватлаш, инвестицияларни жалб қилиш, инновацион фаолиятни рағбатлантириш ҳамда экспорт салоҳиятини оширишда солиқ имтиёзларининг аҳамияти келтирилган. Солиқ имтиёзларни қўллашдаги мавжуд муаммолар ва уларни бартараф этиш йўналишлари тавсия этилган.

Mazkur maqolada investitsiya muhiti jozibadorligini ta’minlashda soliq siyosatining tutgan o‘rni va ahamiyati ilmiy-nazariy hamda amaliy jihatdan tahlil qilinadi. Soliq tizimining barqarorligi, shaffofligi, soliq yukining darajasi va soliq imtiyozlarining investitsiya faolligiga ta’siri o‘rganiladi. Shuningdek, investorlar qaror qabul qilish jarayonida soliq siyosatining rag‘batlantiruvchi mexanizmlaridan foydalanish imkoniyatlari yoritib beriladi. O‘zbekiston Respublikasida so‘nggi yillarda amalga oshirilayotgan soliq islohotlarining investitsiya muhitini yaxshilashdagi roli tahlil qilinib, soliq siyosatini takomillashtirish orqali investitsiyalarni jalb etish samaradorligini oshirish bo‘yicha ilmiy-amaliy xulosalar va takliflar ishlab chiqiladi.

Maqolada qoʻshilgan qiymat soligʻi bazasini hisoblashning oʻziga xos xususiyatlari, uni aniqlashdagi ayrim murakkabliklar va muammolar tahlil etilgan hamda soliq bazasining shakllantirishni takomillashtirish masalalariga eʼtibor qaratiladi. Bundan tashqari, qoʻshilgan qiymat soligʻi bazasini aniqlash va hisoblash yuzasidan kiritilgan oʻzgarishlar va qoʻshimchalarni qoʻllash natijalarga asoslanib tegishli xulosalar shakllantirilgan va tavsiyalar ishlab chiqilgan

Ushbu maqolada yuqori daromadga ega jismoniy shaxslarni soliqqa tortish ma’muriyatchiligini takomillashtirish masalalari yoritilgan. Maqolada xalqaro tajribalar asosida soliqqa tortish tizimining samaradorligini oshirish yo‘llari tahlil qilingan hamda O‘zbekiston sharoitida qo‘llash mumkin bo‘lgan mexanizmlar o‘rganilgan. Tadqiqotda quyidagi masalalarga e’tibor qaratilgan: yuqori daromadli jismoniy shaxslar uchun soliq stavkalarini belgilash tamoyillari, soliqqa tortishda shaffoflik va adolatni ta’minlash, soliq ma’muriyatchiligida raqamlashtirish va elektron tizimlardan foydalanish, shuningdek, soliqni yashirish va chet elga kapital chiqib ketishining oldini olish mexanizmlari. O‘zbekiston uchun yuqori daromadga ega jismoniy shaxslarni soliqqa tortish ma’muriyatchiligini takomillashtirish bo‘yicha aniq taklif va tavsiyalar ishlab chiqilgan.

Ushbu maqolada mahalliy byudjet daromadlarini shakllantirishda hududning soliq potensialiga taʼsir etuvchi koʻrsatkichlar tahlil qilingan. Mahalliy byudjet daromadlarini oshirishga qaratilgan byudjet-soliq siyosatiga doir chora-tadbirlar tizimi, soliq undirish mexanizmlari, hududlarni soliq toʻlay olish qobiliyati, ularni oshirish va soliqlarni undirish jarayonida sodir boʻladigan munosabatlar xorij tajribasi asosida yoritib berilgan. 

Мазкур мақолада мамлакатда солиқ соҳаларида кўп йиллардан буён солиқ маъмурчилигини такомиллаштириш бўйича ривожлантириш сарҳисоби, бизнес доираларнинг ишончини янада мустаҳкамлашга қаратилган кенг кўламли ислоҳотларни такомиллаштиришда ҳудудлараро солиқ инспекциясининг ўрни ва аҳамияти ёритилган. Ўзбекистон солиқ тизимида амалга оширилаётган айрим муҳим ислоҳотлар ўрганилиб, хориж тажрибаси, мамлакатимизда уни қўллаш бўйича илмий-амалий хулоса ва таклифлар ишлаб чиқилган.

Mazkur maqolada mamlakatda soliq sohalarida ko‘p yillardan buyon soliq ma’murchiligini takomillashtirish bo‘yicha rivojlantirish sarhisobi, biznes doiralarning ishonchini yanada mustahkamlashga qaratilgan keng ko‘lamli islohotlarni takomillashtirishda hududlararo soliq inspeksiyasining o‘rni va ahamiyati yoritilgan. O‘zbekiston soliq tizimida amalga oshirilayotgan ayrim muhim islohotlar o‘rganilib, xorij tajribasi, mamlakatimizda uni qo‘llash bo‘yicha ilmiy-amaliy xulosa va takliflar ishlab chiqilgan.

Mazkur maqolada mamlakatda soliq sohalarida ko‘p yillardan buyon soliq ma’murchiligini takomillashtirish bo‘yicha rivojlantirish sarhisobi, biznes doiralarning ishonchini yanada mustahkamlashga qaratilgan keng ko‘lamli islohotlarni takomillashtirishda hududlararo soliq inspeksiyasini o‘rni va ahamiyati yoritilgan. O‘zbekiston soliq tizimida amalga oshirilayotgan ayrim muhim islohotlar o‘rganilib, xorij tajribasi, mamlakatimizda uni qo‘llash bo‘yicha ilmiy-amaliy xulosa va takliflar ishlab chiqilgan.

Mazkur maqolada iqtisodiyot tarmoqlarini rivojlantirish va tartibga solishda soliq mexanizmining o‘rni hamda ahamiyati tadqiq etilgan. Tadqiqot jarayonida soliq siyosati orqali tarmoqlarni rag‘batlantirish, soliq yukini optimallashtirish va selektiv soliq mexanizmlarini joriy etish masalalari tahlil qilingan. Olingan natijalar asosida iqtisodiyot tarmoqlarini soliq mexanizmi orqali tartibga solishni takomillashtirishga doir ilmiy-amaliy takliflar ishlab chiqilgan

Maqolda soliq imtiyozlarining samaradorligini baholovchi mezon va koʻrsatkichlarni ishlab chiqishning ayrim jihatlari yoritilgan. Bozor iqtisodiyoti sharoitida har qanday xoʻjalik yurituvchi subyekt faoliyati ijobiy moliyaviy natijaga erishishga qaratilgan boʻlishi lozim, bu natijaga esa soliq imtiyozlari va preferensiyalar sezilarli taʼsir koʻrsatadi. Soliqqa tortish tizimi soliq toʻlovchi uchun qabul qilinishi mumkin boʻlishi kerak, chunki bu holat tadbirkorlik faoliyatining rivojlanishiga bevosita taʼsir etadi. Soliq imtiyozlarini tizimlashtirish va ularning samaradorligini baholash davlatga meʼyoriy-huquqiy hujjatlarni asosli ravishda ishlab chiqish imkonini beradi.

Mazkur tadqiqot Oʻzbekistonda toʻgʻri soliqlarni prognozlash metodologiyasini takomillashtirish amaliyotining hozirgi holatini tahlil qilishga bagʻishlangan. Tadqiqotda foyda soligʻi, jismoniy shaxslar daromad soligʻi hamda mol-mulk va yer soliqlari kabi asosiy toʻgʻri soliqlar boʻyicha prognozlashtirish jarayonlarining amaldagi mexanizmlari oʻrganilgan. Statistik tahlil, taqqoslama baholash va iqtisodiy modellashtirish usullari asosida prognoz koʻrsatkichlari aniqligi va barqarorligiga ta’sir etuvchi omillar baholangan. Shuningdek, makroiqtisodiy koʻrsatkichlar, soliq bazasining kengayishi hamda soliq ma’murchiligini raqamlashtirish jarayonlarining prognozlash sifatiga ta’siri ochib berilgan. Tadqiqot natijalari asosida toʻgʻri soliqlar tushumlarini prognozlashda zamonaviy iqtisodiy-matematik modellarni qoʻllash, axborot bazasini takomillashtirish hamda institutsional yondashuvni kuchaytirishga qaratilgan ilmiy-amaliy taklif va xulosalar ishlab chiqilgan

Mazkur maqolada mamlakatda soliq sohalarida tadbirkorlik faoliyatini yuritish uchun qulay shart-sharoitlar yaratish, biznes doiralarning ishonchini yanada mustahkamlashga qaratilgan keng ko‘lamli islohotlarni takomillashtirishda hududlararo soliq inspeksiyasining o‘rni va ahamiyati yoritilgan. Shu bilan birga, O‘zbekiston soliq tizimida mahallabay ish tashkil etishni amalga oshirilayotgan ayrim muhim islohotlar o‘rganilib, xorij tajribasi, mamlakatimizda uni qo‘llash bo‘yicha ilmiy-amaliy xulosa va takliflar ishlab chiqilgan

Mazkur maqolada soliq organlari tomonidan tekshirish va soliq to‘lovchilar faoliyatini nazorat qilish amaliyotini takomillashtirish orqali ularning mumkin bo‘lgan soliq to‘lashdan bo‘yin tovlash holatlarini aniqlash, adolatli soliqqa tortishni ta’minlash va pirovardida soliq tizimining umumiy samaradorligiga hissa qo‘shish imkoniyatlarini oshirishi mumkinligi organilgan va xulosalar shakllantirilgan. Maqolada xorijiy tajribalarni O‘zbekiston sharoitida tatbiq etishning afzalliklari va muammolari yoritilib, milliy soliq siyosatini takomillashtirish bo‘yicha taklif va tavsiyalar ishlab chiqilgan

Мақолада солиқ имтиёзларининг иқтисодий самараси KPI, шаффоф “солиқ-харажат” реестри ва комплекс инфратузилма пакетлари орқали ошиши, Ирландия, Малайзия, Қозоғистон, Бразилия ва Жанубий Африка тажрибалари асосида Ўзбекистон учун амалий йўл харитаси таклиф этилган.

Keyingi yillarda dunyo mamlakatlari qisqa va uzoq muddatli byudjet-soliq siyosatiga oid strategiyasini ishlab chiqishda soliq to‘lovchilar tomonidan soliqdan qochish holatlari oldini olish va uni kamaytirishning turli xil mexanizmlarini joriy etishga alohida e’tibor bermoqda. Shu bilan birga, sohalar o‘rganilib, xorij tajribasi, mamlakatimizda uni qo‘llash bo‘yicha ilmiy-amaliy xulosa va takliflar shakllantirilgan.

Ушбу мақолада Ўзбекистонда ер қаъридан фойдаланганлик учун солиқ тўловчилар ва солиқ тушуми динамикаси таҳлил қилинган. Солиқ тизими шаффофлигини таъминлаш, табиий бойликлардан самарали фойдаланиш ва иқтисодий барқарорликни таъминлашда солиқ тизимининг ролини ошириш масалалари ёритилган. Ер қаъридан фойдаланганлик учун солиққа тортишдп сСолиқ тизимидаги муаммолар аниқланиб, уларни бартараф этиш бўйича амалий таклифлар ва тавсиялар берилди.

Mazkur maqolada respublikamizda so‘nggi yillarda mamlakatda soliq va moliya sohalarida tadbirkorlik faoliyatini yuritish uchun qulay shart-sharoitlar yaratish, investitsiya muhitini yaxshilash hamda biznes doiralarining ishonchini yanada mustahkamlashga qaratilgan keng ko‘lamli islohotlar yoritilgan. Shu bilan birga, iqtisodiyotda yashirin aylanma savdo va umumiy ovqatlanish, avtotransportda tashish, uy-joy qurilishi va ta’mirlash, turarjoy xizmatlarini ko‘rsatish kabi sohalar o‘rganilib, xorij tajribasi, mamlakatimizda uni qo‘llash bo‘yicha ilmiy-amaliy xulosa va takliflar shakllantirilgan.

Mazkur maqolada respublikamizda so‘nggi yillarda mamlakatda soliq va moliya sohalarida tadbirkorlik faoliyatini yuritish uchun qulay shart-sharoitlar yaratish, investitsiya muhitini yaxshilash hamda biznes doiralarining ishonchini yanada mustahkamlashga qaratilgan keng ko‘lamli islohotlar yoritilgan. Shu bilan birga, iqtisodiyotda yashirin aylanma savdo va umumiy ovqatlanish, avtotransportda tashish, uy-joy qurilishi va ta’mirlash, turarjoy xizmatlarini ko‘rsatish kabi sohalar o‘rganilib, xorij tajribasi, mamlakatimizda uni qo‘llash bo‘yicha ilmiy-amaliy xulosa va takliflar shakllantirilgan.

Ushbu maqolada kichik biznes uchun soliq imtiyozlarining samaradorligi tahlil qilingan. Ma’lumotlar asosida imtiyozlarning iqtisodiy va ijtimoiy natijalari o‘rganilib, kichik biznesning YaIMdagi ulushi, davlat byudjeti tushumlaridagi o‘rni, yangi tashkil etilgan korxonalar soni va bandlik darajasi kabi ko‘rsatkichlar asosida baholash amalga oshirilgan. Tahlillar shuni ko‘rsatadiki, soliq yangilliklari qisqa muddatda byudjet tushumlariga bosim ko‘rsatishi mumkin bo‘lsa-da, uzoq muddatli istiqbolda iqtisodiy faollikni kuchaytirish, tadbirkorlik muhitini rivojlantirish va ijtimoiy barqarorlikni ta’minlash orqali o‘zini to‘liq oqlagan. Maqola yakunida kichik biznesni qo‘llab-quvvatlash bo‘yicha istiqbolli tavsiyalar berilgan.

Mazkur ilmiy maqolada resurslarni soliqqa tortishning nazariy asoslari, uning iqtisodiy mohiyati va davlat byudjeti barqarorligini ta’minlashdagi o‘rni yoritilgan. Tadqiqotda tabiiy, moliyaviy va inson resurslarini soliqqa tortishning nazariy yondashuvlari, ularning iqtisodiy samaradorlikka ta’siri hamda fiskal siyosatdagi ahamiyati tahlil qilingan. Shuningdek, resurs soliqlari tizimining rivojlanish bosqichlari, ularni belgilash prinsiplari va iqtisodiy nazariyalarning klassik, neoklassik hamda institutsional yondashuvlar nuqtai nazaridan ilmiy asoslari ko‘rib chiqilgan. Tadqiqot natijalari resurs soliqlari orqali davlatning ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanish dasturlarini moliyalashtirish, tabiiy resurslardan oqilona foydalanish va ekologik barqarorlikni ta’minlash imkoniyatlarini ko‘rsatadi

Хорижий инвестицияларни жалб этишни тартибга солиш ва рағбатлантириш механизмларининг корреляцион-регрессион боғлиқлигини ўрганиш асосида хорижий инвестицияларни ўзлаштирилишининг прогноз кўрсаткичлари   ишлаб чиқилган. Хорижий инвесторлар учун бериладиган солиқ имтиёзлари ва преференциялар хорижий инвестицияларни жалб қилишни рағбатлантиришда давлат инвестицияларини қўллаб-қувватлаш дастурлари, жумладан, солиқ имтиёзлари, субсидиялар ва кафолатлар ишлатиши муҳимдир. Шунингдек, замонавий шароитларда иқтисодиётга хорижий инвестицияларни жалб этишни тартибга солиш ва рағбатлантириш механизмларининг корреляцион-регрессион боғлиқлигини ўрганиш асосида хорижий инвестицияларни ўзлаштирилишининг прогноз кўрсаткичлари   фаолияти ўрганилган.

Xitoy dunyodagi eng yetakchi eksportga yo‘naltirilgan iqtisodiyotlardan biri bo‘lib, eksportni davlat tomonidan moliyaviy qo‘llab-quvvatlashning eng rivojlangan tizimiga ega mamlakat sifatida ajralib turadi. Ushbu tizimning markazida Xitoy Eksport-import banki, Xitoy Taraqqiyot banki, davlat eksport-kredit sug‘urta agentligi Sinosure, shuningdek, byudjet va soliq rag‘batlantirish mexanizmlari mavjud. Maqolada Xitoyning eksportni moliyaviy qo‘llab-quvvatlash bo‘yicha institutsional tuzilmasi va mexanizmlari tahlil qilinadi hamda ushbu modelning yuqori samaradorligini belgilovchi omillar aniqlanadi.

Tadqiqotda Xitoyning davlat eksport siyosatining asosiy elementlari normativ-huquqiy tartibga solish, kreditlash, sug‘urtalash, subsidiyalash instrumentlari hamda tashqi savdo jarayonlarining raqamlashtirilishi kompleks tarzda yoritilgan.

Ushbu maqolada erkin iqtisodiy hududlarning (EIH) institutsional-fiskal transformatsiyasi va innovatsion rivojlanishdagi strategik o‘rni chuqur tahlil qilingan. Muallif jahon va milliy tajriba asosida EIHlarning nazariy asoslari, fiskal va bojxona preferensiyalari, klasterlashgan iqtisodiy model, raqamli infratuzilma va “yashil” texnologiyalar integratsiyasi bo‘yicha ilmiy yondashuvlarni tahlil qiladi. Tadqiqotda EIHlarning rivojlanish genezisi, ularning iqtisodiy erkinlashtirish siyosatidagi markaziy o‘rni hamda xalqaro integratsiya jarayonlaridagi roli ochib beriladi. Maqolada soliq imtiyozlari bilan bir qatorda, boshqaruv tizimining shaffofligi, institutsional uyg‘unlik, innovatsion ishlab chiqarish klasterlari va malakali kadrlar tayyorlash mexanizmlarining ahamiyati asoslab berilgan. Natijada, EIHlar nafaqat investitsiya jalb etish vositasi, balki texnologik mustaqillik, iqtisodiy suverenitet va global raqobatbardoshlikni oshirish omili sifatida talqin etiladi.