Мазкур мақолада маҳсулот(иш, хизмат) сотиш ҳажмининг таҳлили ва унинг асосий йўналишлари талқин этилган. Шунингдек, мақолада турли илмий манбаларда сотиш ҳажми таҳлили бўйича маҳаллий ва халқаро иқтисодчи олимларнинг ёндошувлари келтирилган. Тадқиқот натижасида маҳсулот сотиш ҳажмини таҳлил қилиш бўйича муаллиф методикаси келтирилган, уни ошириш имкониятлари баён этилган.
Mazkur maqolada O‘zbekiston Respublikasida qurilish materiallari sanoati rivojlanishining zamonaviy tendensiyalari tahlil qilinib, ishlab chiqarish jarayonlarini sifat menejmenti tamoyillari asosida tashkil etishning nazariy va amaliy jihatlari yoritilgan. Sifat menejmenti tizimlarini joriy etishda xalqaro ISO 9001:2015 standartining ahamiyati, uning iqtisodiy samaradorlik va raqobatbardoshlikka ta’siri ilmiy asoslangan. 2018-2024 yillar davomida qurilish materiallari ishlab chiqarish hajmlari, eksport ko‘rsatkichlari va ISO standartlariga ega korxonalar ulushi bo‘yicha tahliliy jadvallar shakllantirilib, ularning o‘zgarish dinamikasi ochib berilgan. Shuningdek, sifat menejmenti tizimini joriy etish natijasida korxonalarda ishlab chiqarish samaradorligi, energiya tejamkorligi va mahsulot sifati ko‘rsatkichlarining o‘sishi aniqlangan.
Мақолада Ўзбекистонда туристик-рекреацион ресурслардан самарали фойдаланиш масаласи, унинг туризм соҳаси иқтисодий самарадорлиги ва мамлакат ялпи ички маҳсулотидаги улушига таъсири таҳлил қилинган. Илмий адабиётлар шарҳи асосида рекреацион ресурсларни бошқаришнинг турли назарий ёндашувлари ўрганилди. Давлат статистика қўмитаси, Туризм ва маданий мерос вазирлиги ҳамда Бутунжаҳон туризм ташкилоти маълумотлари асосида 2019–2024 йиллар статистик кўрсаткичлари таҳлил қилинди. Тадқиқот натижалари пандемия йилларида ресурслардан фойдаланиш кескин пасайганини ва 2022–2023 йилларда инфратузилма кенгайиши ва туристлар сонининг кўпайиши натижасида туризмнинг иқтисодий аҳамияти ортди ва ЯИМдаги улуш 5,5 фоизга етди. Ушбу натижалар туристик-рекреацион ресурслардан самарали фойдаланиш туризм соҳасининг барқарор ривожланиши ва иқтисодий салоҳиятини оширишда ҳал қилувчи омил эканини тасдиқлади.
Ushbu maqolada turistik rekreatsion zonalarning turizm va xizmat ko‘rsatish sohasidagi o‘rni va ahamiyati yoritib berildi va o‘rganildi. Tanlangan mavzuni chuqurroq o‘rganish maqsadida yurtimizning yalpi ichki mahsulotida xizmatlar sohasini ko‘rib chiqamiz. Maqolaning xulosa va takliflar qismida esa turistik-rekreatsion zonalar istiqboli va takliflari keltirib o‘tilgan.
Юқори даражадаги тартибга солувчи ва бозордаги ноаниқликлар шароитида дори воситаларини Европа Иттифоқи (ЕИ)га экспорт қилиш лойиҳаларида бошқарувнинг мослашувчан усулларидан фойдаланиш талаб этилади. Ушбу мақолада анъанавий равишда IT соҳасида қўлланиладиган Agile методологиясини Болгария фармацевтика бозорига чиқиш лойиҳасига татбиқ этиш имкониятлари кўриб чиқилади. Экспортга тайёргарлик бўйича кейсга асосланган мисол келтирилган бўлиб, унда вазифаларнинг итерацияларга (спринтларга) бўлиниши, асосий роллар ва мослашувчан бошқарувнинг афзалликлари баён этилган. Мақола регулятор талабларининг доимий ўзгариб бориши ва бўлимлар ўртасидаги яқин ҳамкорлик шароитида Agile ёндашувининг амалий аҳамиятини намоён этади.
Maqolada O‘zbekistonda kichik biznes subyektlarining iqtisodiy faoliyati, ularning soha va hududlar kesimidagi rivojlanish dinamikasi hamda tarkibiy o‘zgarishlari ilmiy jihatdan tahlil etilgan. Kichik biznesning milliy iqtisodiyotdagi strategik ahamiyati xususan, yalpi ichki mahsulotdagi ulushi, tashqi iqtisodiy faoliyatdagi ishtiroki va aholining bandligini ta’minlashdagi o‘rni ushbu tadqiqotning ilmiy va amaliy ahamiyatini belgilab beradi. Tadqiqot jarayonida O‘zbekiston Respublikasi Statistika agentligining ma’lumotlari asosida kichik biznes subyektlarining iqtisodiy ko‘rsatkichlari dinamikasi tahlil qilingan. Xususan, YaIMdagi hissasi, eksportdagi ishtiroki hamda sohalar kesimidagi rivojlanish yo‘nalishlari o‘rganilgan. Shu bilan birga, mavjud muammolar va ularning kelib chiqish sabablari tahlil qilinib, sohani yanada rivojlantirishga qaratilgan amaliy va strategik tavsiyalar ishlab chiqilgan. Maqolada keltirilgan xulosalar va tavsiyalar milliy iqtisodiyotda kichik biznes subyektlarining samaradorligini oshirish, ularni davlat tomonidan qo‘llab-quvvatlash mexanizmlarini takomillashtirishga xizmat qiladi.
Ushbu maqola O'zbekistonda hunarmandchilik faoliyatining iqtisodiy ko'rsatkichlari hamda sohaga raqamli texnologiyalarning joriy etilishiga bag'ishlangan bo`lib, hunarmandchilikning mamlakat iqtisodiyotidagi o'rni va ahamiyati tahlil qilinadi. Raqamli texnologiyalar orqali hunarmandlarning mahsulot ishlab chiqarish va savdoda samaradorligini oshirish imkoniyatlari ko'rib chiqiladi. Sohada innovatsiyalar va IT yechimlarning joriy etilishi orqali hunarmandchilik rivojlanishining istiqbollari o'rganiladi. Shuningdek, Xulosa sifatida, raqamli texnologiyalarning hunarmandchilik sohasidagi rolini kuchaytirish bo'yicha tavsiyalar beriladi.
Мақолада тўқимачилик маҳсулотларини ишлаб чиқариш орқали ҳажми ва сифатини ошириш, маҳсулотлар таннархини инновацион ёндашувларга кўра камайтириш, амалга оширилаётган тўқимачилик саноати ишлаб чиқариш харажатларини ички имкониятлардан самарали фойдаланиш ва ишлаб чиқаришни замонавий технологияларга кўра оқилона ташкил қилиш механизмини такомиллаштириш баён этилган.
Мазкур мақолада суғурта соҳасига рақамли ва молиявий технологияларни самарали қўллаш орқали суғурта компаниялари томонидан таклифларни шахсийлаштириш имкониятлари ўрганилган ва таҳлил қилинган.
Развитие производства и экономическая устойчивость компании неразрывно связаны с её персоналом. Производственные процессы, по большей части, основаны на человеческом труде. Каждая выполняемая задача, в конечном счёте, является результатом человеческих усилий, и эффективность этих усилий напрямую отражается на экономических показателях компании. В этой статье исследуется важнейшая связь между управлением персоналом и экономической устойчивостью, охватывающая ключевые аспекты кадровой политики, включая формирование здоровой и способной команды, состав и квалификацию персонала с учётом демографических факторов, а также их стратегическое размещение в производственном процессе. Это подчёркивает важность своевременной адаптации к изменениям в производстве и условиях труда, а также интеграции научно-технических достижений и внедрения новых технологий производства. Кроме того, в статье приводится практический пример, анализирующий текущее состояние использования рабочей силы в конкретном хозяйствующем субъекте, по итогам которого даются практические рекомендации, направленные на оптимизацию вклада сотрудников, особенно их интеллектуального и физического потенциала.
Ushbu maqolada tijorat banklarida ularning raqobatbardoshligi, samaradorligi va qiymat taklifini oshirish maqsadida moliyaviy xizmatlarni rivojlantirish strategiyalari koʻrib chiqiladi. Global texnologik rivojlanish va mijozlarning xohish-istaklarining oʻzgarishi bilan ajralib turadigan davrda tijorat banklari oʻzgaruvchan bozor talablariga javob berish uchun innovatsiyalar va moslashish zarurligiga duch kelishmoqda. Maqolada raqamli texnologiyalar jadal rivojlanib borayotgan bugungi kunda bank sektori oʻz faoliyatini zamonaviy talablar asosida qayta tashkil etmoqda. Tijorat banklarining raqamli moliyaviy xizmatlarni taklif etishi nafaqat mijozlar ehtiyojlarini qondirishga, balki bank xizmatlari sifatini oshirish, operatsion xarajatlarni kamaytirish va raqobatbardoshlikni kuchaytirishga xizmat qilmoqda. Tijorat banklarining raqamli moliyaviy xizmatlarni rivojlantirish jarayoni uzoq yillar davomida bosqichma-bosqich amalga oshirilgan boʻlib, bu jarayon texnologik taraqqiyot, mijozlar talablarining oʻzgarishi va global moliyaviy bozorlarning rivojlanishiga bogʻliq ravishda kechdi. Ushbu strategiyalarni amalga oshirish tijorat banklariga moliyaviy xizmatlar sohasida yetakchi oʻrinlarni egallashga, biznesning oʻsishini ragʻbatlantirishga va kengroq maqsadlarga – iqtisodiy farovonlik va ijtimoiy farovonlikka erishishga yordam beradi.
Мақолада қишлоқ хўжалигининг янги шароитда самарали фаолият юритишига, иқтисодиётни ривожлантиришни асосан экстенсив усуллардан фойдаланишдан, эндиликда соҳа самарадорлигини оширишнинг асосий воситаси ва йўналиши сифатида интенсивлаштириш жараёнини фаоллаштиришга ўтиш йўли билан эришиш лозимлигига эътибор қаратилади. Мақолада соҳада мева-сабзавот етиштиришнинг асосий жиҳатлари, қишлоқ хўжалиги муаммолари ва уларни бартараф этиш йўллари ёритилган.
Bugungi global iqtisodiyot sharoitida bozorda o‘zgarishlar tez sur’atlar bilan yuz bermoqda. Natijada biznes subyektlari tomonidan bozorga taklif etilayotgan mahsulotlarning yangilanish davrlari qisqarishi yuz berdi. Bozorlarda yangi mahsulotlarning ko‘payishi va ularning muttasil takomillashtirilishi bozor ishtirokchilari uchun mahsulotlarni yangilash bilan bog‘liq qiyinchiliklarni yuzaga keltirmoqda. Dunyo bo‘ylab texnologik taraqqiyotning yoyilishi turli mintaqalarda ishlab chiqarilgan mahsulotlarning sifatini va texnik ko‘rsatkichlarini bir-biriga yaqinlashishiga olib keldi. Bunday sharoitda raqobatda ustunlik va barqaror rivojlanishda xarajatlarning o‘rni oshdi. Xarajatlardan tejamkorlik bilan foydalanish va ularni samarali boshqarish ehtiyojga aylandi. Xarajatlarni samarali tashkil etish va mahsulot raqobatbardoshligini oshirishda xarajatlarni tashkil etishning zamonaviy usullaridan foydalanish ayniqsa dolzarb vazifadir. Bugungi kunda rivojlangan mamlakatlar olimlari tomonidan xarajatlarni rejalashtirish va uni boshqarishning bir qator zamonaviy usullari ishlab chiqilgan bo‘lib, ushbu usullarni har tomonlama o‘rganish va ularni biznes subyektlari faoliyatiga tadbiq etish muhim vazifa bo‘lib hisoblanadi. Ushbu ilmiy ishda hozirgi kunda amaliyotda bo‘lgan xarajatlarni boshqarishning zamonaviy usullari to‘g‘risida fikr yuritishga harakat qilindi.
Мақолада Ўзбекистон миллий маҳсулотларини электрон тижорат орқали экспорт қилиш муаммолари алоҳида таҳлил этилган, соҳанинг мазмун-моҳияти, ривожланиш истиқболлари, ҳуқуқий асослари, электрон тижорат хизматлар соҳаси сафатида иқтисодиётимиздаги ўрни ва Ўзбекистонда миллий маҳсулотларни экспорт қилиш ҳажмини ошириш соҳасидаги муаммолар ва унинг ечими борасидаги таклифлар келтирилган.
Maqolada tо‘qimachilik korxonalari ishlab chiqarish faoliyatini tashkil etishda sifatli mahsulot ishlab chiqarish hamda moliyaviy iqtisodiy kо‘rsatkichlar holatini tahlil qilishga e’tibor qaratilgan.
Ushbu tadqiqot O‘zbekiston eksportini rivojlantirish strategiyalarini baholash va ustuvorligini aniqlash uchun Analitik ierarxiya jarayonini (AHP) qo‘llaydi. Metodologiyada Prezident tomonidan belgilab berilgan milliy strategik ustuvorliklar, davlat dasturlari, shuningdek, iqtisodchi ekspertlar va yuqori mansabdor shaxslarning fikrlari inobatga olingan. Shu asosda mezonlar va vaznlar shakllantiriladi. Tahlil shuni ko‘rsatadiki, mahsulotlarning raqobatbardoshligini oshirish yetakchi strategiya bo‘lib, bu davlat siyosati uchun muhim ahamiyatga ega.
Sun’iy intellekt (SI) texnologiyalarining aylanma iqtisodiyotga integratsiyasi global miqyosdagi chiqindilarni boshqarish muammosiga inqilobiy yechimlar taklif etadi. Ushbu maqolada chiqindilarni kamaytirish, resurslardan samarali foydalanish va barqarorlikni ta’minlashda SI asosidagi innovatsiyalarning o‘rni tahlil qilinadi. AQShdagi AMP Robotics va Finlyandiyadagi ZenRobotics kabi amaliy misollar orqali SI texnologiyalari chiqindilarni saralash, qayta ishlash samaradorligini oshirish va mahsulotning hayotiy siklini boshqarishdagi ahamiyati ko‘rsatilgan. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, sun’iy intellekt atrof-muhit barqarorligiga hissa qo‘shish bilan birga iqtisodiy imkoniyatlarni ham yaratadi, resurs aylanishini optimallashtiradi va chiqindilar hosil bo‘lishini kamaytiradi.
Ушбу мақолада тўқимачилик саноатини янада ривожлантиришга жиддий эътибор қаратилганлиги, тармоқга хорижий инвестицияларни жалб этиш, сифат менежменти тизимини жорий этиш, бошқаришда инновацион усулларни қўллаш, соҳа корхоналарининг инвестиция ва экспорт фаолиятини самарали усулларини такомиллаштириш тўғрисида баён этилган.
Мазкур мақоладатоморқа хўжалиги ерларидан самарали фойдаланиш бўйича муаммолар ва ечимлар акс этган. Кейинги йилларда ердан фойдаланиш самарадорлигини ошириш энг долзарб муаммо сифатида тилга олинмоқда. Хусусан, Ўзбекистонда томорқадан фойдаланиш самарадорлигини ошириш борасида президентимиз томонидан кенг кўламли ишлар амалга оширилмоқда. Аҳолининг озиқ-овқат хавфсизлигини бартараф этишда томорқа хўжалиги ерларидан фойдаланиш самарадорлиги иқтисодий таҳлил этилиши, муаммолар ўрганилиши ва қўллаб-қувватлаш бўйича илмий асос яратилилиши давр талаби ҳисобланади.
Ushbu maqolada O‘zbekiston Respublikasi kimyo sanoatining rivojlanish tendensiyalari, ishlab chiqarish hajmi dinamikasi va ushbu jarayonni modellashtirish imkoniyatlari tahlil qilingan. Tadqiqotda Cobb–Douglas ishlab chiqarish funksiyasi asosida ishlab chiqarish hajmining investitsiyalar va bandlik darajasiga nisbatan elastikligi empirik jihatdan baholandi. 2010–2023 yillar oralig‘idagi statistik ma’lumotlar asosida klassik chiziqli regressiya modeli tuzilib, Stata dasturida tahlillar o‘tkazildi. Regressiya natijalari asosida ishlab chiqarish hajmining o‘sishi ko‘proq mehnat resurslarining oshishiga bog‘liqligi aniqlandi. Bundan tashqari, AR modeli yordamida 2024–2028 yillarga mo‘ljallangan prognoz qiymatlari hisoblandi va kimyo mahsulotlari ishlab chiqarish hajmining barqaror o‘sishi ko‘rsatildi. Tadqiqot natijalari kimyo sanoatini strategik boshqarishda hamda investitsiya siyosatini shakllantirishda muhim amaliy ahamiyatga ega.
Bugungi kunda jahonda turizm sohasini yanada rivojlantirish, uning makroiqtisodiy ko‘rsatkichlardagi ulushini oshirish, mamlakat hududlarida aholini yangi ish o‘rinlari bilan ta’minlash maqsadida turistik-rekreatsiya ob’ektlaridan foydalanish mexanizmlarini takomillashtirishga asos yaratadigan ilmiy tadqiqotlarga ehtiyoj ortib bormoqda. Shu jihatdan mazkur maqolada mamlakat hududlarida turistik xizmatlar bozorini rivojlantirishda marketing yondashuvining o‘rni tahlil qilingan.
Maqolada Qashqadaryo viloyati sanoat tarmog‘ining infratuzilmasi rivojlanish tendensiyalarining ekonometrik tahlili keltirilgan. Sanoat ishlab chiqarish hajmining asosiy fondlar tannarxi va mehnat resurslari soniga bog‘liqligini ifodalovchi ishlab chiqarish funksiyasi parametrlari asosida ekonometrik model yaratildi va modelning ishonchliligi baholandi. Sanoat ishlab chiqarish hajmining model omillari va prognozlarining samaradorlik ko‘rsatkichlari hisoblangan, xulosa va takliflar keltirilgan
Mazkur ishda farmatsevtika sanoati korxonalarida ishlab chiqarish resurslaridan foydalanish samaradorligini oshirish masalalari ilmiy-nazariy va amaliy jihatdan tahlil qilingan. Tadqiqotda xomashyo va material resurslari, asosiy ishlab chiqarish fondlari, mehnat, moliyaviy hamda intellektual resurslarning farmatsevtika ishlab chiqarishidagi o‘rni va ahamiyati yoritilgan. Shuningdek, O‘zbekiston farmatsevtika sanoatida resurslardan foydalanishning hozirgi holati va rivojlanish dinamikasi baholanib, mavjud muammolar aniqlangan. Ishlab chiqarish samaradorligini oshirishga qaratilgan texnologik modernizatsiya, raqamli boshqaruv tizimlarini joriy etish, GMP va “Lean manufacturing” tamoyillarini qo‘llash, mahalliy xomashyo bazasini kengaytirish hamda kadrlar salohiyatini rivojlantirish bo‘yicha tavsiyalar ishlab chiqilgan. Ushbu takliflarning amaliyotga tatbiq etilishi ishlab chiqarish tannarxini kamaytirish, mahsulot sifati va xavfsizligini oshirish, raqobatbardoshlik hamda korxonalarning barqaror rivojlanishini ta’minlashga xizmat qilishi asoslab berilgan
Ушбу мақолада мамлакат аҳолисининг турмуш даражасини ва умумий фаровонлигини оширишда сифатли иқтисодий ўсишнинг ҳал қилувчи роли кўриб чиқилган. Маълумки, ялпи ички маҳсулотдаги йиллар мобайнидаги ижобий динамика фақатгина иқтисодий кўрсаткичларнинг миқдорий ўсишини ўзида ифодалайди. Бироқ, сифатли иқтисодий ўсиш ундан фарқли равишда ишлаб чиқариш, технологик инновациялар, инсон капиталини ривожлантириш ва ижтимоий тенгликдаги таркибий яхшиланишларни алоҳида кўриб чиқиш имконини беради. Тадқиқот барқарор ва инклюзив ўсиш шакллари қашшоқликни камайтириш, ижтимоий барқарорлик ва узоқ муддатли миллий фаровонликка қандай ҳисса қўшаётганини кўрсатиб ўтади. Мақолада турли даражадаги иқтисодларнинг назарий асослари ва амалий мисоллари таҳлил қилиниб, иқтисодий кенгайиш сифати бойликни адолатли тақсимлашни таъминлаш ва аҳолининг ҳаётдан қониқиш даражасини оширишнинг ҳал қилувчи омили эканлигини очиб беради.
