Ushbu maqolada korxona foyda solig‘idan maqsadli chegirmalar asosida innovatsion faoliyatni moliyalashtirishning hududiy yo‘naltirilgan mexanizmi asoslanadi. Tadqiqotning dolzarbligi O‘zbekiston Respublikasining innovatsion salohiyatining poytaxt mintaqasida yuqori hududiy konsentratsiyasi bilan bog‘liq, shu bilan birga mintaqalardagi korxonalarning innovatsion faolligi past. Umumiy soliq yukini oshirmasdan, korxona foyda solig‘ining 1 foizini qayta taqsimlash orqali tuman darajasida mahalliy hududiy innovatsion fondlarni shakllantirish taklif qilinmoqda. Sirdaryo viloyatidagi 12 239 ta korxona bo‘yicha rasmiy statistikaga asoslanib, mablag‘larning potentsial hajmi tuman va iqtisodiy sektor bo‘yicha hisoblanadi. Jamg‘arma resurslarini shakllantirish, boshqarish va taqsimlash tartiblari tavsiflangan, modelni xalqaro analoglar (Vengriya, Braziliya, AQSh) va innovatsion rivojlanishning klaster modeli bilan taqqoslash amalga oshirilgan, shuningdek, afzalliklari, xavflari va ularni minimallashtirish usullari baholangan. Innovatsion moliyalashtirishni markazlashtirmaslik va mintaqaviy innovatsion tafovutni kamaytirish vositasi sifatida mexanizmning amaliy imkoniyatlari to‘g‘risida xulosa chiqarilgan

Mazkur maqolada jismoniy shaxslarning daromadlaridan olinadigan soliqlarning turli mamlakatlardagi tizimi va undirish mexanizmlarining solishtirma tahlili keltirilgan. Soliq stavkalari, imtiyozlar, deklaratsiya tartiblari hamda to‘lov usullari bo‘yicha xorijiy mamlakatlarning amaliy tajribalari tahlil qilinib, ularning ijtimoiy-iqtisodiy ta’siri yoritilgan. Shuningdek, progressiv va proporsional soliqlarning adolatli taqsimotga ta’siri hamda investitsion daromadlarga nisbatan soliqlarning o‘rni muhokama qilingan. O‘zbekiston soliq tizimini takomillashtirishda xorijiy tajribalardan foydalanishning istiqbollari asoslangan. Maqolada daromad solig‘ini yig‘ish mexanizmlarining samaradorligi va adolatlilik darajasi iqtisodiy barqarorlik va byudjetga tushumlar nuqtai nazaridan tahlil etilgan.

Maqola ko‘chmas mulkni soliqqa tortish tizimidagi murakkablik masalalariga bag‘ishlangan. Shuningdek, ko‘chmas mulk soliqlarini hisoblash usullarida aniq ustuvor yo‘nalishlar shakllanmaganligi ta’kidlangan. Soliqqa tortishning asosiy shakllari sifatida advalor – ko‘chmas mulk qiymatiga asoslangan soliq, maydonga asoslangan soliq hamda ko‘chmas mulkdan olinadigan daromad solig‘i ajratib ko‘rsatiladi. Shakllar xilma-xilligiga qaramay, ko‘chmas mulkni soliqqa tortish tizimlarini rivojlantirishda adolatlilik, shaffoflik va foydalanuvchi uchun qulaylikni ta’minlashga yo‘naltirilgan global tendensiya kuzatilmoqda. Bu jarayonda sun’iy intellekt va avtomatlashtirilgan baholash modellari (AVM) texnologiyalaridan foydalanish tobora muhim ahamiyat kasb etmoqda. Maqolaning asosiy maqsadi ko‘chmas mulkni soliqqa tortish tizimining bazaviy elementlarini tahlil qilish hamda soliqqa tortish jarayonida izchillik va adolatlilikni ta’minlashda ko‘chmas mulk baholovchisining hal qiluvchi rolini asoslab berishdan iborat. Tadqiqot natijalariga ko‘ra, ko‘chmas mulkni soliqqa tortish o‘zaro bog‘liq va bir-birini to‘ldiruvchi elementlardan tashkil topgan tizim ekanligi hamda, soliqqa tortiladigan qiymatni aniqlash jarayonining qaysi bosqichlari bevosita baholovchilar tomonidan amalga oshirilishi lozimligi ko‘rsatib beriladi va ilmiy jihatdan asoslanadi