Ushbu maqolada yashil kreditlar portfelini shakllantirish jarayonida banklar duch keladigan asosiy risklar va ularni boshqarish strategiyalari tahlil qilindi. Xalqaro tajriba asosida kredit, iqlim, tranzit, texnologik, operatsion, bozor va “greenwashing” xavflarining tabiati ochib berildi. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, yashil kreditlar an’anaviy kreditlardan farqli ravishda murakkab risk profiliga ega bo‘lib, ular uchun ekologik taksonomiya, energiya samaradorlik sertifikatsiyasi, mustaqil audit va davlat tomonidan qo‘llab-quvvatlovchi mexanizmlar zarur. O‘zbekiston sharoitida ham ushbu vositalarni joriy etish banklar kredit portfelining sifatini oshirish, ekologik xavflarni kamaytirish va iqtisodiyotning “yashil transformatsiya”sini tezlashtirishga xizmat qiladi
Ushbu maqolada tijorat banklarining depozit bazasining yetarliligi, unga ta’sir etuvchi omillar, bank dapozitlari va kreditlarining muddatlari, foizlari va hajmi bo‘yicha mutanosiblikning ta’minlanishi va depozitlar va kreditlarning o‘sish tendensiyalari tahlil qilingan. Bank depozitlari va kreditlarining transformatsiya riskining vujudga kelish sabablari o‘rganilgan. Bundan tashqari bank kredit xizmatlaridagi mavjud muammolar va ularni bartaraf etish bo‘yicha amaliy taklif va tavsiyalar ishlab chiqilgan
Ushbu tadqiqotda O‘zbekistondagi tijorat banklarining kredit portfeli barqarorligiga ekologik risklarni boshqarish (ERM) ning ta’siri o‘rganiladi, bunda barqarorlik haqidagi hisobotlar, tartibga soluvchi nashrlar va xalqaro moliya institutlarining ikkilamchi ma’lumotlari qo‘llaniladi. Natijalar shuni ko‘rsatadiki, ekologik skrining, yashil kreditlash va barqarorlikni boshqarishni o‘z ichiga olgan rivojlangan ERM tizimlariga ega banklarda muammoli kreditlar (NPL) koeffitsiyentlari pastroq va aktivlar sifati yaxshiroq. Boshqa tomondan, ERM dan unchalik ko‘p foydalanmaydigan banklar hali ham ekologik va kredit risklariga ko‘proq moyil. Tadqiqot shuni ko‘rsatadiki, O‘zbekiston bank tizimiga ekologik risklarni integratsiya qilish uni moliyaviy jihatdan barqarorroq qilish va barqaror moliyalashtirishning global standartlariga moslashtirish uchun zarurdir
Ushbu maqolada jismoniy shaxslarni kreditlashga psixologik omillar ta’sirining ilmiy-nazariy jihatlari tadqiq etilgan boʻlib, bank va moliya tizimlarida kredit tizimini takomillashtirish, kredit xizmatlarini jozibador tarzda taklif qilish hamda kredit to῾loviga layoqatlilikni aniq va ishonchli usullarda aniqlagan holda kredit olishga bo῾lgan talabni oshirish yo’llari aks ettirilgan.
Мақола молиявий рисклар, уларни таснифлаш ва бошқариш усулларини ўрганишга бағишланган. Кредит, валюта ва фоиз ставкаси каби рискларнинг асосий турлари ва уларнинг молиявий фаолиятга таъсири кўриб чиқилган. Рискларни бошқариш усуллари, жумладан, диверсификация қилиш, хеджирлаш, суғурталаш ва захираларни яратиш ёритилган. Ноаниқлик ва ўзгарувчан ташқи муҳит шароитида рискларни камайтириш ва бизнеснинг барқарорлигини оширишга ёрдам берадиган блокчейн ва сунъий интеллект каби замонавий технологияларга эътибор қаратилган.
Maqolada tijorat banklarining kredit portfelini samarali boshqarish, shuningdek tijorat banklarining kredit portfelini boshqarishni takomillashtirish bilan bogʻliq asosiy yo‘nalishlar bilan bogʻliq muammolar koʻrib chiqiladi va ularni bartaraf etish boʻyicha takliflar ishlab chiqiladi. Yuqoridagi muammolarni hal qilish uchun, bizning fikrimizcha, quyidagi choralarni koʻrish maqsadga muvofiqdir: rejalashtirish, oqilona boshqarish, shuningdek kredit portfellari va kredit investitsiyalaridan foydalanish tijorat banklarining raqobatbardoshligini oshirishga va kredit xavfini kamaytirishga yordam beradi.
Mazkur maqolada 2013-2023-yillarda Oʻzbekiston banklarining faoliyati tahlil qilingan boʻlib, kredit va likvidlik risklarining bank barqarorligiga taʼsiri oʻrganilgan. Tadqiqot natijalari shuni koʻrsatdiki, kredit risklarining ortishi moliyaviy barqarorlikni pasaytiruvchi asosiy omildir. Shu bilan birga, yuqori likvid aktivlarga ega boʻlgan banklar barqarorroq ekanligi aniqlangan. Tadqiqot banklarning risklarni boshqarish tizimini takomillashtirish uchun ilmiy asos va amaliy tavsiyalarni taklif etadi.
Ushbu maqolada tijorat banklarida muammoli kredit qarzlarini boshqarish tizimini takomillashtirishning nazariy va amaliy jihatlari xalqaro tajriba va O‘zbekiston bank tizimi xususiyatlari asosida o‘rganilgan. NPL darajasining o‘sishiga ta’sir qiluvchi makroiqtisodiy va institutsional omillar tahlil qilingan, shuningdek, raqamlashtirish va sun’iy intellekt texnologiyalarini joriy etishning samaradorlikka ta’siri baholangan. Tahlil natijalariga asoslanib, muammoli kreditlar hajmini kamaytirish va bank tizimi barqarorligini oshirish bo‘yicha amaliy tavsiyalar ishlab chiqilgan.
Мазкур тадқиқот Ўзбекистон банкларида қайтмас кредитлар даражасига таъсир этувчи омилларни аниқлаш ва уни иқтисодиёт тармоқлари бўйича таҳлил қилишга қаратилган. Банклар томонидан тақдим этилаётган кредитларнинг тўловчанлик даражаси мамлакатнинг иқтисодий барқарорлиги ва молиявий тизимининг самарадорлигида муҳим аҳамиятга эга. Иқтисодиётнинг турли тармоқларида қайтмас кредитлар даражаси турлича бўлиб, бу тармоқларнинг ўзига хос хусусиятлари, молиявий ҳолати ва бозор шароитлари билан боғлиқдир. Тадқиқот доирасида қайтмас кредитлар муаммосини ҳал қилишда банкларнинг риск бошқаруви, молиявий мониторинг механизмлари ва давлат томонидан кўрсатиладиган қўллаб-қувватлаш дастурларининг роли ўрганилган. Иқтисодиёт тармоқлари кесимида қайтмас кредитлар даражасига хос тенденциялар таҳлил қилиниб, бу соҳадаги муаммолар ва уларни бартараф этиш бўйича амалий тавсиялар ишлаб чиқилган.
Maqolada tijorat banklarining kredit portfelini samarali boshqarish, shuningdek tijorat banklarining kredit portfelini boshqarishni takomillashtirishga doir asosiy yo‘nalishlar bilan bog‘liq muammolar ko‘rib chiqildi va ularni bartaraf etish bo‘yicha takliflar ishlab chiqildi.
Mazkur maqolada bank tizimida muammoli kreditlar (NPL), ularning xususiyatlari, hisob va statistikasining yuritilishi, ular bo‘yicha zaxiralarning to‘g‘ri hisoblanishi, Germaniya Deutsche bankida kreditlar bo‘yicha ehtimoliy yo‘qotishlarga qarshi yaratilgan zaxiralar holati va bank kredit portfelini sog‘lomlashtirish bo‘yicha taklif va tavsiyalar ishlab chiqilgan.
