Мақолада Ўзбекистонда инновацион фаолиятни қўллаб-қувватлаш бўйича амалга оширилаётган чоралар ва механизмлар таҳлил қилинади. Давлат стратегиялари, инновацион технопарклар, молиявий ёрдамлар ва халқаро ҳамкорлик орқали инновацион фаолиятни қўллаб-қувватлаш тартиблари ўрганилади. Шу билан бирга, Ғарбий Европа мамлакатларидаги инновацион фаолиятни қўллаб-қувватлаш бўйича муваффақиятли тажрибалар таҳлил қилиниб, Ўзбекистон учун уларнинг аҳамияти ва татбиқ этиш имкониятлари кўриб чиқилади. Шундай қилиб, мамлакатда инновацияларни ривожлантириш учун яратилган ҳуқуқий ва иқтисодий шароитлар Ўзбекист
Maqolada hozirgi bosqichda O'zbekistonda oliy ta'lim marketingining rivojlanish tendentsiyasi tahlil qilingan bo'lib, unda oliy o'quv yurtlari va ularda tahsil olayotgan talabalar sonining sezilarli darajada o'sishi, shu bilan birga har bir o'qituvchiga to'g'ri keladigan talabalar ulushining pasayishi ko'rsatilgan bo'lib, bu oliy ta'lim tizimi resurslarining samaradorligi oshganidan dalolat beradi.amalga oshirilayotgan islohotlar samaradorligini aks ettiradi. Ikkinchisining asosiy maqsadi-Oliy ta'limning mavjudligi va sifatini oshirish, milliy tizimni xalqaro ta'lim makoniga integratsiya qilish, mehnat bozorida talab yuqori bo'lgan kadrlarni tayyorlash, bu esa O'zbekistonning ijtimoiy-ta'lim sohasini yanada rivojlantirishni ta'minlashga qaratilgan.
Ushbu tadqiqot toʻgʻridan-toʻgʻri xorijiy investitsiyalar, xususan, raqamli sektor Oʻzbekistonda ekologik barqarorlikka qanday taʼsir qilishini oʻrganadi. To'g'ridan-to'g'ri investitsiyalar iqtisodiy o'sishni qo'llab-quvvatlaydi, lekin CO₂ chiqindilarini ko'paytirishi mumkin, bu esa ekologik muammolarni keltirib chiqarishi mumkin. Ekonometrik tahlil orqali tadqiqot to'g'ridan-to'g'ri investitsiyalar oqimi va CO₂ emissiyasi o'rtasida o'rtacha ijobiy korrelyatsiyani aniqladi, bu esa to'g'ridan-to'g'ri investitsiyalarning o'sishi emissiyalarni oshirishi mumkinligini ko'rsatadi. Bu ikki tomonlama taʼsir Oʻzbekistonni iqtisodiy rivojlanish va atrof-muhitni muhofaza qilish muvozanatiga chorlaydi. Siyosatchilar barqaror to'g'ridan-to'g'ri investitsiyalarni rag'batlantirish bilan birga mustahkam ekologik siyosatni qabul qilishga chaqiriladi. Tadqiqot raqamli toʻgʻridan-toʻgʻri investitsiyalarni Oʻzbekistonning ekologik va ijtimoiy maqsadlariga moslashtirish boʻyicha tushuncha va tavsiyalarni taqdim etadi.
Мазкур мақолада Ўзбекистондаги молия институтларининг солиққа тортилишини тартибга солувчи меъёрий-ҳуқуқий базалар таҳлил қилинади. У жорий солиқ сиёсатини ўрганади, муаммоларни аниқлайди ва солиқ самарадорлигини ошириш, молия сектори ўсиши ва қонунчиликка риоя қилишни таъминлаш бўйича тавсиялар беради.
Mazkur maqola islom moliyasining nisbatan yangi instrumenti hisoblangan sukukning 2001-2022 yillardagi oʻzgarishlar dinamikasini Malayziya, Indoneziya va Turkiya misolida aks ettirishga bagʻishlangan. Unda sukukning turli tasniflariga koʻra turlari boʻyicha ham tahlillar amalga oshirilgan. Oʻtgan davr mobaynidagi oʻzgarishlar sabablarini oʻrgangan holda sharhlar berilgan. Sukukning shakllangan trendlari boʻyicha xulosalar keltirilgan. Tahlillardan Oʻzbekiston uchun taklif va xulosalar shakllantirilgan.
Ushbu maqolada yashil iqtisodiyot sharoitida iqtisodiy o‘sish va ekologik barqarorlik o‘rtasidagi bog‘liqlik tahlil qilinadi. Tadqiqotda iqtisodiy kengayish va ekologik muvozanat bir-biriga zid jarayonlar emas, balki uzoq muddatli raqobatbardoshlikni ta’minlovchi o‘zaro bog‘liq rivojlanish omillari sifatida baholanadi. Maqolada qiyosiy tahlil, statistik kuzatuv va kichik tanlanmaga asoslangan OLS regressiya modeli qo‘llanilib, O‘zbekistonda YAIM o‘sishi, aholi jon boshiga CO2 emissiyasi va qayta tiklanuvchi energiya ko‘rsatkichlari o‘rtasidagi munosabat o‘rganiladi. Natijalar shuni ko‘rsatadiki, institutsional, texnologik va moliyaviy yashillashtirish mexanizmlari yetarlicha rivojlanmaganda iqtisodiy o‘sish ekologik bosim bilan bog‘liq bo‘lib qoladi. Shu bilan birga, qayta tiklanuvchi energiya quvvatlarining kengayishi va ESG tamoyillarining kuchayishi ushbu bog‘liqlikni bosqichma-bosqich kamaytirish imkonini beradi
Mazkur maqolada O‘zbekiston sharoitida iqtisodiy retsessiya davrida yashil moliyalashtirish mexanizmlarini rivojlantirish masalalari ilmiy jihatdan tahlil qilingan. Tadqiqot davomida mamlakatning makroiqtisodiy ko‘rsatkichlari, yashil moliya instrumentlari va ularning iqtisodiy barqarorlikka ta’siri o‘rganildi. Shuningdek, xorijiy va mahalliy olimlarning ilmiy ishlari asosida yashil moliyaning nazariy asoslari yoritildi hamda amaliy holati baholandi. Tahlillar natijasida yashil moliyalashtirish mexanizmlarining investitsion faollikni oshirish, energiya samaradorligini ta’minlash va iqtisodiy risklarni kamaytirishdagi ahamiyati asoslab berildi. Shu bilan birga, ushbu sohada mavjud muammolar aniqlanib, ularni bartaraf etish bo‘yicha ilmiy asoslangan taklif va tavsiyalar ishlab chiqildi
Maqolada O‘zbekistonda uy-joy qurilishini rivojlantirishning nazariy-metodologik asoslari tadqiq etilgan. Aholini arzon, xavfsiz va zamonaviy uy-joy bilan ta’minlash, davlat-xususiy sheriklik mexanizmlarini takomillashtirish, innovatsion va energiya tejamkor texnologiyalarni joriy etish hamda hududiy qurilish klasterlarini shakllantirish masalalariga alohida e’tibor qaratilgan. Tadqiqotda uy-joy qurilishini rivojlantirishda iqtisodiy, ijtimoiy, institutsional, ekologik va raqamli modellarni o‘z ichiga oluvchi kompleks yondashuv zarurligi asoslab berilgan. Shuningdek, uy-joy fondini boshqarish samaradorligini oshirish, qurilish sanoati korxonalarini diversifikatsiyalash va qo‘shilgan qiymat zanjirini kengaytirish yo‘nalishlari tahlil qilingan.
Ushbu maqolada Oʻzbekiston Respublikasida tikuvchilik korxonalarida boshqaruv samaradorligini oshirishda innovatsion boshqaruv mexanizmlarining o‘rni tadqiq etilgan. Tadqiqotning nazariy va amaliy bazasi sifatida O‘zbekiston tikuvchilik sanoati bo‘yicha statistik ma’lumotlar va tahlillar olindi. Tahlillar natijasida boshqarish faqat ishlab chiqarishni boshqarish vositasi emas, balki bozor talabi, assortiment rejalashtirish, ta’minot zanjiri, boshqaruv hisobi va barqarorlik ko‘rsatkichlarini yagona axborot maydonida bog‘lovchi boshqaruv mexanizmi ekani asoslandi
Ushbu maqolada O‘zbekiston to‘qimachilik korxonalarida boshqaruv tizimini rivojlantirish mexanizmlari tahlil qilinadi. Xorijiy tajribaga (Bangladesh, Xitoy, Turkiya, Vetnam) va MDH mamlakatlari amaliyotiga tayangan holda, O‘zbekiston sharoitiga moslashtirilgan to‘rt qavatli boshqaruv modeli hamda Boshqaruv rivojlanishi indeksi (BRI) formulasi taklif etiladi. Statistik tahlil 2020-2024-yillar ma’lumotlari asosida olib borildi
Ushbu maqolada O‘zbekiston iqtisodiyotini modernizatsiya qilish sharoitida buxgalteriya hisobining milliy standartlaridan (BXMS) moliyaviy hisobotning xalqaro standartlariga (MHXS) o‘tishning strategik ahamiyati va iqtisodiy afzalliklari tahlil qilingan. Tadqiqotda qiyosiy tahlil usuli qo‘llanilib, BXMS va MHXS o‘rtasidagi asosiy konseptual farqlar, xususan aktivlarni haqqoniy qiymat asosida baholash va moliyaviy shaffoflikni ta’minlash masalalari o‘rganilgan. Shuningdek, Janubiy Koreyaning K-IFRS tizimiga o‘tish tajribasi asosida uning fond bozori va investitsiya oqimlariga ta’siri baholangan
Mazkur maqolada 2010-2024 yillar statistik ma’lumotlari asosida O‘zbekistonda mehnat resurslari, iqtisodiy faollik, ishsizlik, bandlik, kichik biznes va xususiy tadbirkorlikning jami bandlikdagi ulushi, oliy ma’lumotli xodimlar hamda o‘zini-o‘zi band qilgan shaxslar soni dinamikasi tahlil qilindi. Tadqiqotda inson kapitali nazariyasi, tadbirkorlikning innovatsion tabiati, mehnat bozorining institutsional rivojlanishi va qishloq hududlarini barqaror rivojlantirish konsepsiyalari asos qilib olindi. Xorijiy tajriba sifatida Yevropa Ittifoqi, Finlyandiya, Shvesiya, Daniya, Yaponiya va Xitoy amaliyoti ko‘rib chiqildi. Maqolada xorijiy tajribani O‘zbekiston sharoitida qo‘llash bo‘yicha kooperatsiya, kasbiy ta’lim, mikromoliya, ijtimoiy himoya, raqamlashtirish va agrotadbirkorlikka asoslangan takliflar ishlab chiqildi
Ushbu maqolada O‘zbekiston Respublikasi xo‘jalik subyektlarida joriy aktivlar hisobini va moliyaviy barqarorlik tahlilini xorijiy tajriba asosida takomillashtirish masalalari o‘rganiladi. Tadqiqotning asosiy maqsadi joriy aktivlar tarkibidagi debitorlik qarzlari, pul oqimlari, tayyor mahsulot zaxiralari va boshqa aylanma mablag‘larni samarali boshqarish orqali korxonalar moliyaviy barqarorligini oshirish yo‘llarini ilmiy-nazariy va amaliy jihatdan asoslashdan iborat. O‘zbekiston sharoitida mavjud muammolarni xalqaro moliyaviy hisobot standartlari (IFRS) asosida bartaraf etish bo‘yicha tavsiyalar ishlab chiqilgan
Maqolada O‘zbekiston konchilik sektori misolida o‘tish davri iqtisodiyoti sharoitida davlat kompaniyalarining korporativ boshqaruvi transformatsiyasi ko‘rib chiqiladi. Tadqiqot sohaning ikki yirik korxonasi “Navoiy kon-metallurgiya kombinati” AJ va “Olmaliq kon-metallurgiya kombinati” AJni qiyosiy tahlil qilishga asoslangan. Maqolada korporativ boshqaruvning formal elementlari ularni boshqaruv amaliyotiga integratsiya qilishdan tezroq joriy etilayotgani ko‘rsatiladi. Natijada davlat ishtiroki hamda shaffoflik va hisobdorlikning bozor mexanizmlarini uyg‘unlashtiruvchi gibrid boshqaruv modellari shakllanadi
Ushbu maqolada O‘zbekiston pensiya tizimida pensiya yoshining demografik va makroiqtisodiy omillar bilan o‘zaro bog‘liqligi tahlil qilinadi. Tadqiqotning maqsadi pensiya yoshini isloh qilish zaruratini asoslash va uning fiskal barqarorlikka ta’sirini baholashdan iborat. Tadqiqotda statistik va qiyosiy tahlil, demografik yuklama koeffitsiyenti hisob-kitobi hamda sug‘urta staji va pensiya to‘lov davri o‘rtasidagi nisbat formulalari qo‘llanildi. Natijalar aholining qarishi va umr davomiyligining oshishi pensiya tizimiga uzoq muddatli fiskal bosimni kuchaytirayotganini ko‘rsatdi. Amaldagi parametrlar o‘rtasidagi nomutanosiblik tizim barqarorligiga salbiy ta’sir ko‘rsatishi mumkin. Hisob-kitoblar pensiya yoshini bosqichma-bosqich oshirish, minimal mehnat stajini kengaytirish va sug‘urta badallarini diversifikatsiya qilish tizimning moliyaviy barqarorligini mustahkamlashini tasdiqlaydi
Ushbu maqolada O‘zbekiston hududlarida qishloq xo‘jaligini barqaror rivojlanishi, barqaror qishloq xo‘jaligida innovatsion faoliyat hamda boshqaruvi samaradorligi masalalari yoritib berilgan
Ushbu maqolada Oʻzbekiston Respublikasida Yirik soliq toʻlovchilar inspeksiyasi soliq maʼmurchiligini takomillashtirishning ustuvor yoʻnalishlari, xususan, soliq tizimini raqamlashtirish, xalqaro standartlarni (OECD) implementatsiya qilish va soliq nazoratini optimallashtirish masalalari tahlil qilingan. Tadqiqot davomida soliq auditi uchun nomzodlarni tanlashda inson omilini kamaytirish, "Big Data" texnologiyalaridan foydalangan holda tahliliy jarayonlarni tezlashtirish va elektron tijorat sohasida soliq bazasini kengaytirish boʻyicha aniq yechimlar taklif etilgan. Shuningdek, yirik soliq toʻlovchilar uchun soliq monitoringi tizimini joriy etish orqali maʼmuriy yukni kamaytirish va soliq toʻlovchilar bilan oʻzaro ishonchga asoslangan hamkorlikni yoʻlga qoʻyish mexanizmlari yoritilgan
Ushbu ishda O‘zbekistonning xizmat ko‘rsatish sohasidagi zamonaviy kompaniyalarida inklyuzivlikni joriy etish muammolarining sabablari tahlil qilinadi. Ushbu muammolar, shubhasiz, mavjud bo‘lib, tashkilotlarning to‘liq salohiyatini ochib berishga to‘sqinlik qiladi. Shuningdek, xizmat ko‘rsatish sohasidagi korxonalarda inklyuzivlikning yo‘qligi oqibatlari ham ko‘rib chiqiladi. Bundan tashqari, mazkur maqolada O‘zbekiston xizmat ko‘rsatish kompaniyalari uchun inklyuzivlik siyosatini joriy etishning imkoniyatlari va afzalliklari batafsil tahlil qilinadi
Maqolada turizm sektorini raqamlashtirishning asosiy yoʻnalishlari tahlil etilgan. Raqamlashtirishda asosiy tendensiyalar "Smart Tourism" (aqlli turizm) tushunchasi va uning evolyutsiyasi tahlil etilgan, Turizm 4.0 konsepsiyasi yoki Industriya 4.0 texnologiyalarining turizm sohasiga kirib kelishining nazariy asoslari oʻrganilgan, raqamli ekotizimlar va ularning turistik yoʻnalishlar (destinatsiyalar) raqobatbardoshligiga taʼsiri masalalari koʻrib chiqilgan. Ushbu masalalar boʻyicha olimlar fikrlari tahlil etilgan. Oʻzbekistonda turizmni raqamlashtirish jarayoniga baho berilgan
Мазкур илмий мақолада давлат бюджети маблағларининг мақсадли сарфланишини таъминлашда назорат механизмларини такомиллаштиришнинг назарий-услубий асослари тадқиқ этилган. Тадқиқот доирасида давлат молиясини бошқариш тизимида бюджет назоратининг ўрни, унинг замонавий ёндашувлари ва халқаро тажрибалар таҳлил қилинган. Шунингдек, Ўзбекистон шароитида бюджет маблағларидан самарали фойдаланишга тўсқинлик қилувчи муаммолар аниқланиб, уларни бартараф этиш бўйича илмий асосланган таклиф ва тавсиялар ишлаб чиқилган. Тадқиқот натижалари бюджет назоратини такомиллаштиришда рискка асосланган ёндашув, рақамли технологиялар, big data таҳлиллари ва жамоатчилик назорати механизмларини жорий этиш зарурлигини кўрсатади. Мақола натижалари давлат молиясини бошқариш самарадорлигини ошириш ва бюджет интизомини мустаҳкамлашга хизмат қилади
Maqolada xorijiy universitetlarning marketing strategiyalarini O‘zbekiston oliy ta’lim muassasalari sharoitiga moslashtirishning amaliy modelini ishlab chiqish yondashuvlari tadqiq etiladi. Bunda institutsional islohotlar, raqamli muhitning o‘ziga xos xususiyatlari hamda ma’lumotlarga ishlov berish bilan bog‘liq huquqiy cheklovlar inobatga olinadi. Tadqiqotning metodologik asoslari sifatida xalqaro va o‘zbek adabiyotlari hamda rasmiy manbalar sharhi, keyslarni qiyosiy tahlil qilish, SWOT-tahlil, shuningdek, so‘rov va intervyu natijalarini modellashtirish ko‘rib chiqiladi
Мазкур мақолада Ўзбекистон Республикасида товарларни мажбурий рақамли маркировкалаш тизимини жорий этишнинг ҳуқуқий асослари таҳлил қилинган. Президент фармонлари ҳамда қарорлари, Вазирлар Маҳкамаси қарорлари асосида мазкур тизимнинг ҳуқуқий меъёрлари ва амалий механизмлари кўриб чиқилган. Шунингдек, рақамли маркировка қонунчилигининг амалдаги ҳолати, назорат ва жавобгарлик тизимининг самарадорлиги ҳамда уни такомиллаштириш бўйича таклифлар илгари сурилган. Таҳлил натижалари рақамли иқтисодиётни ривожлантириш ва яширин иқтисодиётга қарши курашишда рақамли маркировканинг ўрни муҳимлигини кўрсатади
Мазкур мақолада туристик-рекреацион хизматларнинг иқтисодий моҳияти, таркибий хусусиятлари, миллий иқтисодиёт тизимидаги ўрни илмий жиҳатдан таҳлил қилинган ҳамда шу билан биргаликда туристик салоҳиятнинг юқори кўрсаткичларига қарамасдан мамлакатнинг иқтисодий ривожланишига унинг таъсири анча паст эканлигига алоҳида эътибор қаратилган. Ўзбекистон туристик-рекреацион салоҳиятини миллий ҳисоботлар тизимининг меъёрларида тармоқлараро ва халқаро таққослаш имконини берадиган баҳолаш методларини амалга ошириш туризм соҳасида долзарб масала эканлиги бўйича таклиф ва мулоҳазалар берилган
Maqolada Yevropa Ittifoqida organik qishloq xo‘jaligi va organik bozorni shakllantirishning huquqiy, institutsional hamda iqtisodiy mexanizmlari tahlil qilinib, ularning amaliy samaradorligi va barqaror rivojlanish omillari yoritiladi. Shu asosda ushbu tajribani O‘zbekiston sharoitiga moslashtirishning tashkiliy-iqtisodiy yo‘nalishlari va eksport salohiyatini oshirish imkoniyatlari asoslab beriladi.