TA’LIM SIFATI VA RAQAMLI SAVODXONLIK: POST-SOVET O‘TISH IQTISODIYOTLARIDA PISA 2022 NATIJALARI TAHLILI
DOI:
https://doi.org/10.60078/3060-4842-2026-vol3-iss3-pp579-587Annotasiya
Ushbu tadqiqot PISA 2022 ma’lumotlaridan (N = 56,477 o‘quvchi; 2,495 maktab) foydalangan holda, yetti post-sovet mamlakatida o‘quvchilarning o‘qitish sifati haqidagi tasavvurlari va ularning raqamli o‘qish bo‘yicha natijalari o‘rtasidagi bog‘liqlikni o‘rganadi. Klieme va boshqalarning o‘qitish sifati bo‘yicha konseptual yondashuviga tayangan holda — u o‘qitish usullari, sinf boshqaruvi va qo‘llab-quvvatlovchi muhitni qamrab olgan holda — uch darajali ierarxik chiziqli modellar (HLM) yordamida baholandi. Natijalar shuni ko‘rsatadiki, o’quvchilar tomonidan qayd etilgan o‘qitishning moslashuvi (β = 0.109), o‘qituvchi tomonidan yo‘naltirilgan o‘qitish (β = 0.076), raqamli ko‘nikmalarni o‘rgatish amaliyotlari (β = 0.230) va o‘qishga jalb etishni rag‘batlantirish (β = 0.123) raqamli o‘qish natijalari bilan ijobiy va sezilarli bog‘liqdir. Shuningdek, ijobiy intizomiy muhit (β = 0.031), o‘qituvchi qiziqishi (β = 0.073) va o‘qituvchi qo‘llab-quvvatlashi (β = 0.054) ham ijobiy ta’sir ko‘rsatadi. Aksincha, o‘qish ko‘nikmalarini mashq qilish (β = −0.051) va dars davomiyligini uzaytirish (β = −0.054) kichik salbiy bog‘liqlikni namoyon etadi. Maktab darajasidagi dispersiya natijalar o‘zgaruvchanligining katta qismini tushuntiradi (f² = 44.77%), bu esa raqamli savodxonlikni shakllantirishda institutsional omillarning muhim rolini ko‘rsatadi. Natijalar o‘qitish sifati bo‘yicha tadqiqotlarni o‘tish davridagi ta’lim tizimlariga keng tadbiq qiladi hamda post-sovet kontekstida pedagogika va ta’lim siyosati uchun amaliy tavsiyalar beradi
Kalit so‘zlar:
o‘qitish sifati raqamli o‘qish savodxonligi PISA 2022 ierarxik chiziqli modellashtirish post-sovet ta’limi o‘rta ta’limBibliografik manbalar
Capin, P., Roberts, G., Clemens, N. H., & Vaughn, S. (2022). When treatment adherence matters: Interactions among treatment adherence, instructional quality, and student characteristics on reading outcomes. Reading Research Quarterly, 57(2), 753-774.
Feingold, A. (2013). A regression framework for effect size assessments in longitudinal modeling of group differences. Review of General Psychology, 17(1), 111–121.
Hu, B. Y., & Wang, C. (2022). Instructional quality and digital reading performance among 15-year-old students: A multilevel analysis of PISA 2018 OECD data. Computers & Education, 177, 104374.
Klieme, E., Pauli, C., & Reusser, K. (2009). The Pythagoras study: Investigating effects of teaching and learning in Swiss and German mathematics classrooms. In T. Janík & T. Seidel (Eds.), The power of video studies in investigating teaching and learning in the classroom (pp. 137–160). Waxmann.
Leino, K., Nissinen, K., & Sirén, M. (2022). Associations between teacher quality, instructional quality and student reading outcomes in Nordic PIRLS 2016 data. Large-Scale Assessments in Education, 10(1), 25.
Ma, X., Ma, L., & Bradley, K. D. (2008). Using multilevel modeling to investigate school effects. In A. A. O'Connell & D. B. McCoach (Eds.), Multilevel modeling of educational data (pp. 59–110). Information Age Publishing.
Niu, Z., Yang, X., & Li, Q. (2025). Instructional quality and student outcomes in post-Soviet contexts: A cross-national analysis. International Journal of Educational Research, 130, 102445.
OECD. (2023). PISA 2022 results (Volumes I–III): The state of learning and equity in education. OECD Publishing.
Rubin, D. B. (1987). Multiple imputation for nonresponse in surveys. Wiley.
Wang, J., Tigelaar, D. E., Luo, J., & Admiraal, W. (2022). Teacher beliefs, classroom process quality, and student engagement in the smart classroom learning environment: A multilevel analysis. Computers & Education, 183, 104501.
Wisniewski, B., Zierer, K., Dresel, M., & Daumiller, M. (2020). Obtaining secondary students’ perceptions of instructional quality: Two-level structure and measurement invariance. Learning and Instruction, 66, 101303.






