HUDUDLARNI IJTIMOIY-IQTISODIY RIVOJLANTIRISHDA MAHALLIY BYUDJETLARNING MOLIYAVIY RESURSLARINI BOSHQARISH METADOLOGIYALARI
DOI:
https://doi.org/10.60078/3060-4842-2025-vol2-iss4-pp398-408Annotasiya
Ushbu maqolada hududlarni ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirish jarayonida mahalliy byudjetlarning moliyaviy resurslarini boshqarish metodologiyalari tahlil qilinadi. Avvalo, fiskal markazlashtirish va desentralizatsiya tamoyillari doirasida mahalliy byudjetlarning mustaqil daromad manbalari, ulushli soliqlar va markazdan ajratiladigan transferlar mexanizmi ko‘rib chiqiladi. Keyin o‘rta muddatli byudjet rejalashtirish, byudjet muvozanatini ta’minlash va natijadorlikka yo‘naltirilgan byudjetlashtirish tamoyillari asosida resurslarni joyida samarali taqsimlash usullari keltiriladi. Shuningdek, tashabbusli (participatory) byudjet va jamoatchilik ishtirokini oshirish orqali mahalliy darajada moliyaviy resurslardan foydalanish shaffofligi va nazorat imkoniyatlari tahlil etiladi. Maqolada umumiy (erkin) transferlar, subventsiya-dotatsiya tizimi va gorizontal tenglashtirish instrumentlari yordamida hududlar o‘rtasidagi ijtimoiy-iqtisodiy tafovutni kamaytirish yondashuvlari ham yoritiladi. Bunga qo‘shimcha ravishda soliq islohotlari, investitsion moliyalashtirish va risklarni boshqarish usullarining mahalliy byudjet barqarorligiga ta’siri o‘rganiladi. Tadqiqot yakunida mahalliy byudjetlarni boshqarish metodologiyalarini takomillashtirish bo‘yicha amaliy tavsiyalar – formulaviy transferlar mexanizmi joriy etish, interfaol byudjet portallarini kengaytirish va mahalliy obligatsiyalar chiqarish imkoniyatlarini yaratish taklif etiladi. Maqola amaliy tadqiqot va rasmiy statistika asosida yozilgan bo‘lib, hududiy rivojlanish strategiyalarini moliyalashtirishda samarali vositalarni belgilashga qaratilgan.
Kalit so‘zlar:
mahalliy byudjet moliyaviy resurslarni boshqarish hududiy rivojlanish desentralizatsiya fiskal mustaqillik o‘rta muddatli byudjet rejalashtirish byudjet muvozanati subventsiya dotatsiya umumiy (erkin) transferlar tashabbusli (participatory) byudjet jamoatchilik ishtiroki shaffoflik va hisobdorlik Hisob palatasi auditi natijadorlikka yo‘naltirilgan byudjetlashtirish gorizontal tenglashtirish investitsion moliyalashtirish risklarni boshqarish soliq islohotlari byudjet jarayonida shaffof formulaBibliografik manbalar
Albert O. Hirschman (1958) The Strategy of Economic Development.
Friedman, Jerome H. (2001). "Greedy function approximation: a gradient boosting machine". Annals of Statistics. 29 (5): 1189–1232. doi:10.1214/aos/1013203451. JSTOR 2699986.
Graham Jones (1971) The Role of Science and Technology in Developing Countries.
Keynes J.M. (1936) “Bandlik, foiz va pulning umumiy nazariyasi”.
Perroux F. (1954) L’Europe sans rivages. — Grenoble: Presses universitaires de Grenoble, p.859.
Rikardo D. (1817) "Siyosiy iqtisodiyot va soliq solish asoslari to‘g‘risida".
Smit A. (1776) “ Boylik tabiati va sabalari haqida tadqiqot”.
William Alonso (1969) Location and Land Use: Towards a General Theory of Land Rent ISBN 978-0674729568.
William P. MacKinnon, (2013)"Prelude to Armageddon: James Buchanan, Brigham Young, and a President’s Initiation to Bloodshed", in James Buchanan and the Coming of the Civil War, ed. by John W. Quist and Michael J. Birkner, pp 52–59.
Родионова И.А. (2003) Региональная экономика. М.: Эгзамен, -С.6.
Хасаев Г.Р, Цыбатов В.А. (2000) Технология прогнозирования регионального развития: О теоретические основы государственного регулирования экономического развития регионов” Вопросы экономики. –Москва: С-47.
Yuklashlar
Nashr qilingan
Qanday qilib iqtibos keltirish kerak
Nashr
Bo'lim
Litsenziya
Ushbu ish Creative Commons Attribution 4.0 Worldwide.
