Maqolada O‘zbekiston Respublikasida raqamli iqtisodiyotning ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishdagi o‘rni keng qamrovli tahlil qilinadi. Raqamli transformatsiyaning institutsional asoslari, AKT infratuzilmasining rivojlanishi, davlat boshqaruvi va xususiy sektorning raqamlashtirilishi, innovatsion texnologiyalarning sanoat, ta’lim, sog‘liqni saqlash va qishloq xo‘jaligiga joriy etilishi yoritilgan. Raqamlashtirish jarayonidagi muammolar, xususan raqamli savodxonlik, kiberxavfsizlik va kadrlar salohiyati bilan bog‘liq masalalar alohida ko‘rib chiqiladi. Tahlil natijalariga asoslanib, raqamli iqtisodiyotning yanada rivojlanish istiqbollari hamda uning iqtisodiy o‘sish va mamlakat raqobatbardoshligini oshirishdagi ahamiyati belgilab beriladi

Maqolada 2020–2025-yillar davomida O‘zbekistonda kichik tadbirkorlikning asosiy ko‘rsatkichlari tahlil qilingan. YaIM, sanoat, qurilish, chakana savdo, xizmatlar sohasi hamda tashqi savdodagi kichik biznes ulushi bo‘yicha barqaror o‘sish tendensiyalari ko‘rsatib berilgan. Shuningdek, sohada mavjud muammolar – moliyaviy resurslarga kirish imkoniyatlari cheklanganligi, kadrlar salohiyati pastligi, raqobat muhitidagi nomutanosiblik va eksport mahsulotlarining xalqaro standartlarga to‘liq mos emasligi kabi masalalar ham yoritilgan. Maqolada ushbu muammolarni bartaraf etish bo‘yicha taklif va tavsiyalar ishlab chiqilgan.

Maqolada eksport operatsiyalarini ragʻbatlantirish, importni tartibga solish boʻyicha chora-tadbirlar, qonunlar bilan tartibga solinishi, innovatsion faoliyat vа umumаn оlgаndа tаshqi sаvdо muvоzаnаtini taʼminlаsh mаqsаdidа аmаlgа оshirilgаn chоrа-tаdbirlаr, yangi joriy etilgan qonunlar, oʻzgartirishlar va ularning ahamiyati ko‘rib chiqilgan.

Ushbu maqolada iqtisodiy tizimda logistik korporativ tuzilmalarda moliyaviy jarayonlarninig nazariy asoslarini oʻrganishga metodologik yondashuvni oʻrganilgan. Logistik jarayonlar tashqi savdo balansida strategik korporativ tuzilmalarga tobora koʻproq integratsiyalashganligi sababli, moliyaviy mexanizmlar ushbu industriyaninig barqarorligini, investitsion faoliyatini va operatsion samaradorlikni shakllantirishda muhim ahamiyatga ega. Tadqiqotda moliyaviy nazariyani — kapital tuzilishi, risklarni boshqarish va qiymatni maksimallashtirishda logistika industriyasining muhim elementlarining ahamiyati baholangan. Korporativ moliya, taʼminot zanjiri nazariyasi va mikroiqtisodiy darajadagi dinamika haqida tushuncha berilgan.

Ushbu maqolada korxonalar faqat milliy valyuta so‘mdan emas, balki har xil xorijiy valyutalardagi pul mablag‘laridan foydalanishlariga va bu muomalalarni amalga oshirishda muhim ahamiyat kasb etishiga alohida e’tibor qaratilgan. Shu sababli valyuta boyliklari va muomalalari buxgalteriya hisobi obyektiga aylanganligi misollar yordamida yoritilib, tegishli xulosa va takliflar berilgan.

Ushbu maqolada global raqobat va bozorlar beqarorligi sharoitida eksportyorlarni moliyaviy qo‘llab-quvvatlashda eksport-kredit agentliklarining faoliyati ko‘rib chiqiladi. Tashqi iqtisodiy faoliyatni davlat tomonidan rag‘batlantirish mexanizmlari, eksport kreditlash va sug‘urtalash tizimining tarixiy rivojlanishi, shuningdek eksport-kredit agentliklari strategiyalaridagi o‘zgarishlarning asosiy tendensiyalari tahlil qilinadi. Alohida e’tibor global iqlim kun tartibi hamda “yashil” iqtisodiyotga o‘tish sharoitida eksport moliyalashtirishining transformatsiyasiga qaratiladi.

Maqolada 2017–2024 yillar davomida Oʻzbekiston eksportining tarkibiy diversifikatsiyasi empirik jihatdan tahlil qilinadi. Gorizontal diversifikatsiya eksport qilinayotgan mahsulotlar soni va Herfindal–Hirshman indeksi asosida, vertikal diversifikatsiya esa mahsulotlarning oʻrtacha eksport qiymati orqali baholangan. Regressiya natijalari shuni koʻrsatadiki, eksport qilinayotgan mahsulotlar sonining ortishi eksport hajmiga ijobiy va ahamiyatli taʼsir koʻrsatadi. Uzoq xorij mamlakatlari bilan savdo aloqalarida esa mahsulotlarning nafaqat soni, balki ularning yuqori qoʻshilgan qiymatga ega boʻlishi ham muhim ahamiyat kasb etadi. Bu vertikal diversifikatsiyani rivojlantirish zarurligini koʻrsatadi. Tadqiqot shuningdek, Oʻzbekiston eksportining ayrim mahsulotlarga, xususan, oltinga yuqori darajadagi qaramligini aniqladi. Yuqori transport xarajatlarini hisobga olgan holda, qayta ishlangan, innovatsion va raqobatbardosh mahsulotlarni eksport qilish Oʻzbekiston tashqi savdosining barqarorligini taʼminlashda muhim hisoblanadi.

Maqolada investitsion muhit tushunchasining mazmun-mohiyati, tarkibiy elementlari hamda unga ta’sir etuvchi ichki va tashqi omillar, investitsion muhit jozibadorligini ta’minlashning obyektiv zarurligi ilmiy asosda yoritib beriladi. Investitsion jozibadorlikni oshirishda makroiqtisodiy muvozanat va institutsional islohotlarni amalga oshirish, xorijiy va mahalliy investorlar uchun qulay biznes muhiti yaratishning iqtisodiy o‘sishning barqaror sur’atlarini ta’minlashdagi o‘rni alohida ta’kidlanadi. Investitsion muhitni baholash mezonlari hamda xalqaro reyting va indekslarning mamlakat imijiga ta’siri tahlil etiladi. Shu bilan birga, investitsion muhit jozibadorligini oshirishning ijtimoiy-iqtisodiy barqarorlikni mustahkamlashdagi roli ilmiy xulosalar asosida tahlil qilinadi.

Mazkur ilmiy maqolada energetika tarmog‘ida “yashil energetika”dan foydalanish imkoniyatlari SWOT tahlil usuli asosida kompleks baholangan. Tadqiqotda qayta tiklanuvchi energiya manbalarining iqtisodiy, ekologik va institutsional jihatlari tahlil qilinib, sohaning kuchli va zaif tomonlari, tashqi imkoniyatlar hamda ehtimoliy tahdidlari aniqlangan. Tadqiqot natijalari yashil energetikaning energetika tarmog‘ini diversifikatsiya qilish, energiya xavfsizligini mustahkamlash va ekologik barqarorlikni ta’minlashda strategik ahamiyatga ega ekanini ko‘rsatadi. Shu bilan birga, infratuzilmani modernizatsiya qilish, energiya saqlash texnologiyalarini rivojlantirish va huquqiy bazani takomillashtirish bo‘yicha ilmiy va amaliy takliflar ishlab chiqilgan.

Ushbu tadqiqot Huazhu Group mehmonxonalar tarmog‘ining 2014–2024-yillardagi uzoq muddatli (longityudinal) amaliy misoli asosida Xitoy turizm korxonalarining tashqi investitsiya strategiyasi "og‘ir aktivli" modeldan "yengil aktivli" modelga o‘tishining evolyutsion mexanizmlari va samaradorligini o‘rganadi. Makroiqtisodiy bosim sharoitida yengil aktivli model "mahalliylashtirish ijtimoiy legitimlik" zanjiri orqali investitsiya samaradorligini oshirishi aniqlandi. Raqamli salohiyat aksiyadorlik nazoratiga asoslanmagan boshqaruv mantiqini shakllantirib, jarayonda asosiy moderator bo‘lib xizmat qiladi. ESG tamoyillari va mahalliy kadrlar salohiyatining oshirilishi mezbon mamlakatlarda inklyuziv o‘sishni ta’minlaydi. Tadqiqot OLI paradigmasini ijtimoiy-dinamik yondashuv bilan boyitib, O‘zbekiston kabi "Bir makon, bir yo‘l" davlatlari uchun texnologik investitsiyalarni jalb qilish va "yashil" bandlikni rivojlantirish bo‘yicha amaliy tavsiyalar beradi.

Ayollar tadbirkorligi ijtimoiy va iqtisodiy rivojlanishning muhim kuchiga aylangani bilan, bu mavzu bo‘yicha tadqiqotlar hali ham tarqoq bo‘lib, ayollarning tadbirkorlik muvaffaqiyatiga olib keluvchi omillarni aniqlashni qiyinlashtirmoqda. Ushbu tadqiqot PRISMA 2020 tamoyillariga muvofiq tizimli adabiyotlar sharhini o‘tkazish orqali ushbu mavzudagi avvalgi tadqiqotlarni sintez qiladi. Tegishli tadqiqotlarni topish uchun asosiy ilmiy ma’lumotlar bazalari ishlatilgan va ular oldindan belgilangan me’yorlarga muvofiq filtrlangan. Natijalar ayol tadbirkorlarning muvaffaqiyatiga kontekstual, munosabatli va individual omillarning aralashmasi ta’sir ko‘rsatishini ko‘rsatadi. Asosiy ta’sir omillari shaxsiy qobiliyat, tarmoqlar va ijtimoiy qo‘llab-quvvatlash hamda muassasalarga oid kontekst va moliyaviy imkoniyatlarni o‘z ichiga olgan tashqi omillarni o‘z ichiga oladi. Sharh shuningdek, barqarorlikka yo‘naltirilgan faoliyatlar tobora muhim ahamiyat kasb etayotganini, ammo ular hali ham yaxshi tushunilmaganligini ta’kidlaydi. Hammasini hisobga olgan holda, ushbu tadqiqot ayollarning ishbilarmonlikdagi muvaffaqiyati haqida keng qamrovli nuqtai nazarni taklif qiladi va keyingi tadqiqotlar uchun muhim sohalarni ko‘rsatadi.

Maqolada nazariy va amaliyotda ishlab chiqilgan "korxonaning moliyaviy strategiyasi" ning iqtisodiy mazmunini ochib berish yondashuvlar tahlili keltirilgan. Korxonani samarali boshqarish uchun zarur shart-sharoitlar tashqi va ichki muhitning zamonaviy sharoitlariga, shuningdek, sanoatning o‘ziga xosligini va foydalaniladigan biznes modelini hisobga olgan holda moliyaviy strategiyani ishlab chiqish va amalga oshirishdir. Zamonaviy rivojlanishning asosiy tendentsiyalaridan biri zamonaviy jamiyat hayotining ko‘plab sohalariga ta’sir ko‘rsatadigan raqamlashtirishga aylandi.

Maqolada islomiy bank tizimining real iqtisodiyot sektoriga investitsiyalar oqimini rag‘batlantirishdagi roli ko‘rib chiqiladi. Shariat tamoyillariga asoslangan islomiy moliyaviy institutlar risklarni adolatli taqsimlash, bitimlarning shaffofligini ta’minlash hamda haqiqiy iqtisodiy qiymatga ega loyihalarga yo‘naltirilishi bilan ajralib turadi. Nazariy asoslar va islomiy moliya tizimi rivojlangan mamlakatlar tajribasi tahlili asosida islomiy bank tizimi nafaqat ichki va tashqi investitsiyalarni jalb qilishga, balki moliyaviy sektor barqarorligini oshirishga ham xizmat qilishi aniqlangan. Alohida e’tibor O‘zbekistonda islomiy bank tizimini joriy etish istiqbollariga qaratilib, bu kichik va o‘rta biznesni qo‘llab-quvvatlash, infratuzilmani rivojlantirish va bank tizimiga ishonchni mustahkamlash omili sifatida ko‘rib chiqiladi

Valyuta kursini aniq prognoz qilish rivojlanayotgan va chegaraviy bozorlar uchun muhim amaliy ahamiyatga ega. Chunki bunday bozorlarda valyuta kurslari tez oʻzgaruvchan boʻlib, devalvatsiya bosimlari, tashqi iqtisodiy shoklar, inflyatsiya tafovutlari va moliya bozoridagi noaniqliklar taʼsirida keskin tebranishi mumkin. Ushbu maqolada AQSh dollarining Oʻzbekiston soʻmiga nisbatan kursini prognozlash uchun ARIMA–eGARCH–Monte-Karlo modellari qoʻllanildi. Tadqiqot 2018-yil yanvardan 2026-yil aprelgacha boʻlgan kunlik USD/UZS kursi maʼlumotlariga asoslandi. Dastlab valyuta kursining logarifmik daromadlari hisoblanib, ularning statsionarligi ADF, Phillips–Perron va KPSS testlari yordamida tekshirildi. Shundan soʻng kurs daromadlarining oʻrtacha dinamikasini baholash uchun ARIMA modeli, oʻzgaruvchanlikning klasterlanishi va asimmetrik shoklarni baholash uchun esa GARCH oilasiga mansub   eGARCH, eGARCH va GARCH modellari natijalari taqqoslandi. Model natijalariga koʻra, eGARCH (1,1) modeli eng maqbul model sifatida tanlandi. Keyingi bosqichda ushbu model asosida 252 savdo kuni uchun Monte-Karlo simulyatsiyasi usulidan foydalanib 50 000 ta ssenariy asosida prognoz qiymatlari ishlab chiqildi. Natijalar USD/UZS kursining kelgusi bir yillik ehtimollik ssenariylarini shakllantirish imkonini berdi. Bazaviy median prognoz bir AQSh dollari uchun 12 518 soʻmni tashkil etdi, 90 foizlik ehtimollik oraligʻi esa 11 621 soʻmdan 13 218 soʻmgacha boʻlgan diapazonni qamrab oldi. Tadqiqot natijalari USD/UZS kursida devalvatsiya shoklari oʻxgarishiga sezilarli taʼsir koʻrsatishini va valyuta kursini baholashda oddiy nuqtali prognozdan koʻra ehtimollik asosidagi stsenariylar samaraliroq ekanligini koʻrsatadi. Ushbu yondashuv markaziy bank, tijorat banklari, eksport-import korxonalari va risk-menejerlar uchun valyuta risklarini baholash va stress-testlashda amaliy ahamiyatga ega.