RESPUBLIKA IQTISODIYOTINI RIVOJLANTIRISHDA INVESTITSIYALARDAN SAMARALI FOYDALANISHNI EKONOMETRIK TAHLIL QILISH
DOI:
https://doi.org/10.60078/2992-877X-2026-vol4-iss4-pp43-51Annotasiya
Ushbu maqolada respublika iqtisodiyotini barqaror rivojlantirishda investitsiyalardan samarali foydalanishning nazariy va amaliy jihatlari kompleks tarzda ekonometrik yondashuv asosida tadqiq etilgan. Tadqiqot jarayonida 2000–2024 yillar oralig‘idagi makroiqtisodiy ko‘rsatkichlar asosida investitsiyalar hajmi, bandlik darajasi hamda eksport hajmining yalpi ichki mahsulotga (YAIM) ta’siri chuqur tahlil qilindi. Tahlil metodologiyasi sifatida korrelyatsion bog‘liqlikni aniqlash, ko‘p omilli regressiya modeli tuzish, parametrlarning statistik ahamiyatliligini baholash (t-statistika), modelning umumiy mosligini aniqlash (F-statistika), shuningdek, qoldiqlarni tekshirish uchun Durbin–Watson mezonidan foydalanildi. Ekonometrik hisob-kitoblar va modelni qurish ishlari zamonaviy statistik dasturiy muhit R Studio dasturi yordamida amalga oshirildi. Olingan natijalar investitsiyalarning iqtisodiy o‘sishga sezilarli darajada ijobiy ta’sir ko‘rsatishini, ya’ni investitsiya hajmining ortishi YAIMning o‘sishiga olib kelishini tasdiqladi. Shuningdek, model natijalari asosida investitsiyalarning samaradorligini oshirish, ularni iqtisodiyot tarmoqlari kesimida optimal taqsimlash va investitsion siyosatni takomillashtirish bo‘yicha ilmiy-amaliy tavsiyalar ishlab chiqildi.
Kalit so‘zlar:
investitsiyalar YaIM ekonometrik tahlil regressiya modeli R StudioBibliografik manbalar
Abduraxmonov, A. (2024) ‘Xorijiy investitsiyalarning iqtisodiy mohiyati’, Iqtisodiy taraqqiyot va tahlil. (Сайенс Партнер).
Ahamed, F. (2021) ‘Impact of Public and Private Investments on Economic Growth of Developing Countries’, arXiv. (arXiv).
Alina Landowska et al. (n.d.) ‘GDP GFCF Dynamics Across Global Economies’. (arXiv).
Angrist and Pischke (n.d.) Mostly Harmless Econometrics: An Empiricist’s Companion. (Википедия).
Azamat Saydullayev (n.d.) ‘Xorijiy investitsiyalar oqimiga ta’sir etuvchi omillar uchun econometrik model’. (Yashil Iqtisodiyot Taraqqiyot).
Azizbek Abduraxmonov (n.d.) ‘Xorijiy investitsiyalarning iqtisodiy mohiyati va rivojlanishdagi ahamiyati’. (Сайенс Партнер).
Bakiyeva, I. (n.d.) ‘O‘zbekistonda to‘g‘ridan-to‘g‘ri xorijiy investitsiyalar dinamikasi va ularning iqtisodiy o‘sishga ta’siri (2016–2025)’. Herald Kokanduni.
Barro, R.J. (1995) Economic Growth. McGraw-Hill.
Damodar, N. Gujarati and Porter, D.C. (n.d.) Basic Econometrics. (Zulkifli Alamsyah Blog).
Erum, K.Z. Shaikh et al. (n.d.) ‘Empirical analysis of relationship between investment, good governance and GDP growth rate in Pakistan (1996–2016)’. (EconSciences).
Faruque Ahamed (2021) ‘Impact of Public and Private Investments on Economic Growth of Developing Countries’, arXiv. (arXiv).
Greene, W.H. (n.d.) Econometric Analysis. Pearson. (Tanujit's Blog).
Greene, W.H. (n.d.) Econometric Analysis. (Tanujit's Blog).
Investitsiyalarning iqtisodiy mazmuni va mohiyati (2022) Innovative Developments and Research in Education. (Interon Conference).
Investitsiyalarning iqtisodiy mazmuni va mohiyati (n.d.) ‘Investitsiyaning iqtisodiy o‘sishga ta’siri va nazariy tushuncha’. (Interon Conference).
Iqtisodiyot va Taraqqiyot jurnali maqolalari (n.d.) ‘Raqobatbardosh mintaqa iqtisodiyoti va investitsion yondashuvlar tahlili’. (Termiz Davlat Universiteti Jurnallari).
Keynes, J.M. (1936) The General Theory of Employment, Interest and Money. London: Macmillan.
Nurmirzayeva, N.R. (2025) ‘YaIMning o‘sishini matematik modellashtirish’, Yangi O‘zbekiston Taraqqiyoti, 19(3). (Научные журналы).
Romer, P.M. (1990) ‘Endogenous Technological Change’, Journal of Political Economy.
Saydullayev, A. (2023) ‘Xorijiy investitsiyalar oqimiga ta’sir etuvchi omillar uchun econometrik model’, Green Economy and Development. (Yashil Iqtisodiyot Taraqqiyot).
Sevinch, T. Berdiqulova (n.d.) ‘Ekonometrik modellar yordamida makroiqtisodiy ko‘rsatkichlar prognozini baholash (YaIM va inflyatsiya misolida)’. Journalss.
Shaikh, E.K.Z. et al. (2018) ‘Empirical analysis … investment & GDP growth rate in Pakistan’, Journal of Economics Library, 5(3). (EconSciences).
Solow, R.M. (1956) ‘A Contribution to the Theory of Economic Growth’, Quarterly Journal of Economics.
Sowrov, S.M. Toufiqul Huq (n.d.) ‘Trade Openness, Tariffs and Economic Growth’. (arXiv).
Stock, J.H. and Watson, M.W. (n.d.) Introduction to Econometrics. Pearson. (Coochbehar Panchanan Barma University).
Stock, J.H. and Watson, M.W. (n.d.) Introduction to Econometrics. (Coochbehar Panchanan Barma University).
