O‘ZBEKISTON HUDUDLARIDA ENERGIYA SAMARADORLIGI VA ENERGIYA RESURSLARI ISTE’MOLI TUZILMASI: TAHLIL VA IQTISODIY ISTIQBOLLAR
DOI:
https://doi.org/10.60078/2992-877X-2026-vol4-iss2-pp140-148Annotasiya
Maqolada O‘zbekiston Respublikasi hududlari kesimida yoqilg‘i-energetika resurslari (YER) iste’moli tuzilmasi va energiya samaradorligi bo‘yicha qiyosiy tahlil o‘tkazilgan. 2024-yil statistik ma’lumotlari asosida hududlararo sezilarli nomutanosibliklar aniqlangan: energiya samaradorligi ko‘rsatkichi Andijon viloyatida 1,3%dan Toshkent viloyatida 8,0%gacha farqlanadi. Qator hududlarda (Qoraqalpog‘iston, Qashqadaryo viloyati) energiya samaradorligining yuqori darajasi qazib olinadigan yoqilg‘iga yuqori darajada bog‘liqlik (73%dan ortiq) bilan uyg‘unlashgani aniqlangan bo‘lib, bu ekologik barqarorlik uchun xavflar keltirib chiqaradi. Klaster tahlili asosida iste’mol profillari o‘xshash bo‘lgan hududlar guruhlari shakllantirilgan hamda har bir guruh uchun differensial siyosiy chora-tadbirlar taklif etilgan. Energiya resurslaridan foydalanish samaradorligini oshirish, energiya balansini diversifikatsiya qilish va “yashil iqtisodiyot”ga o‘tish sharoitida raqamli yechimlarni integratsiya qilish bo‘yicha tavsiyalar berilgan.
Kalit so‘zlar:
energiya samaradorligi yoqilg‘i-energetika resurslari (YER) hududiy tahlil energiya iste’moli “yashil iqtisodiyot” qayta tiklanuvchi energiya manbalari (QEM) O‘zbekistonBibliografik manbalar
Bowen A., Fankhauser S. (2011) The green growth narrative: Paradigm shift or just spin? Global Environmental Change, 21(4), 1157–1166.
Daly H.E. (1991) Steady-state economics: Second edition with new essays. Island Press.
Ellen MacArthur Foundation (2013) Towards the circular economy: Economic and business rationale for an accelerated transition.
Gillingham K., Newell R.G., Palmer K. (2009) Energy Efficiency Economics and Policy. Annual Review of Resource Economics, 1, 597–619.
Global Green Economy Index (GGEI) (2024) Dual Citizen Inc.
Goulder L.H., Parry I.W.H. (2008) Instrument Choice in Environmental Policy. Review of Environmental Economics and Policy, 2(2), 152–174.
International Energy Agency (2023) SDG7: Data and Projections. Energy Intensity. Paris: IEA. URL: https://www.iea.org/reports/sdg7-data-and-projections/energy-intensity (дата обращения: 06.09.2025).
Jackson T. (2009) Prosperity without growth: Economics for a finite planet. Routledge.
Nordhaus W.D. (2007) A Review of the Stern Review on the Economics of Climate Change. Journal of Economic Literature, 45(3), 686–702.
Our World in Data (2024) Uzbekistan: Energy Data. Oxford: University of Oxford. URL: https://ourworldindata.org/energy/country/uzbekistan (дата обращения: 06.09.2025).
Pearce D.W., Turner R.K. (1990) Economics of natural resources and the environment. Johns Hopkins University Press.
Princeton ACEEE (2022) Energy Efficiency: Economics and Policy. Princeton University. URL: https://acee.princeton.edu/wp-content/uploads/2018/06/Energy-Efficiency-Economics-and-Policy.pdf (дата обращения: 06.09.2025).
ScienceDirect (2021) Energy Efficiency. Elsevier. URL: https://www.sciencedirect.com/topics/earth-and-planetary-sciences/energy-efficiency (дата обращения: 06.09.2025).
Stern N. (2007) The Economics of Climate Change: The Stern Review. Cambridge University Press.
United Nations Environment Programme (UNEP) (2011) Towards a Green Economy: Pathways to Sustainable Development and Poverty Eradication.
Vogel D. (2012) The Politics of Precaution: Regulating Health, Safety, and Environmental Risks in Europe and the United States. Princeton University Press.
World Commission on Environment and Development (WCED) (1987) Our Common Future. Oxford University Press.
Закон Республики Узбекистан (2020) «О рациональном использовании энергии» (новая редакция) от 30.04.2020 г. [Электронный ресурс] // Национальная база данных законодательства. – Режим доступа: https://lex.uz/docs/4805639 (дата обращения: 06.09.2025).
Закон Республики Узбекистан (2020) «О рациональном использовании энергии» (новая редакция) от 30.04.2020 г. [Электронный ресурс] // Uzdaily. – Режим доступа: https://www.uzdaily.uz/en/the-legislative-chamber-adopts-the-law-on-the-rational-use-of-energy-in-the-new-edition (дата обращения: 06.09.2025).
Закон Республики Узбекистан (2024) «Об энергосбережении, рациональном использовании и повышении энергоэффективности» от 07.08.2024 г. [Электронный ресурс] // Daryo.uz. – Режим доступа: https://daryo.uz/en/2024/07/10/uzbekistan-establishes-liability-for-excessive-energy-resource-use (дата обращения: 06.09.2025).
Мирзиёев Ш.М. (2025) Указ Президента Республики Узбекистан № УП-63 «О совершенствовании государственного управления в сфере энергоэффективности и развитии рынка энергосервисных компаний» от 27.03.2025 г.
Национальный комитет Республики Узбекистан по статистике (2025) Энергоэффективность и топливно-энергетический баланс [Электронный ресурс] // Официальная статистика stat.uz. – Режим доступа: https://stat.uz/ru/ofitsialnaya-statistika/energoeffektivnost-i-toplivno-energeticheskij-balans (дата обращения: 06.09.2025).
Организация экономического сотрудничества и развития (ОЭСР) (2021) Зеленые государственные закупки: Практическое руководство.
Правительство Республики Узбекистан (2025) Постановление «О мерах по повышению энергоэффективности строительства» от 17.03.2025 г. [Электронный ресурс] // Kun.uz. – Режим доступа: https://www.kun.uz/en/news/2025/03/17/govt-mandates-solar-panels-and-energy-efficient-heating-in-new-buildings (дата обращения: 06.09.2025).
Ричи Х., Росадо П. (2025) Энергетический профиль: Узбекистан. Our World in Data.
Yuklashlar
Nashr qilingan
Qanday qilib iqtibos keltirish kerak
Nashr
Bo'lim
Litsenziya

Ushbu ish Creative Commons Attribution 4.0 Worldwide.









