O‘ZBEKISTON VA JANUBIY KOREYA MAMLAKATLARINING MEHMONXONA SANOATIDA SOLIQ IMTIYOZLARI VA SUBSIDIYALAR: IQTISODIY SAMARADORLIK TAHLILI
DOI:
https://doi.org/10.60078/2992-877X-2025-vol3-iss9-pp244-255Annotasiya
Ushbu ilmiy tadqiqot O‘zbekiston va Janubiy Koreya davlatlarining mehmonxona sanoatini rivojlantirishda soliq imtiyozlari va subsidiya siyosatining iqtisodiy samaradorligini qiyosiy tahlil qilishga bag‘ishlangan. Ishda ikki mamlakat tajribasi asosida mehmonxona sektorini moliyaviy rag‘batlantirish usullari, ularning investitsiyaviy jozibadorlikka va hududiy iqtisodiy o‘sishga ta’siri kompleks tarzda o‘rganiladi. Tadqiqotning asosiy maqsadi soliq yengilliklari va davlat subsidiyalari orqali turizm infratuzilmasini mustahkamlash, xususan, mehmonxona tarmog‘i rivojiga ko‘mak beruvchi iqtisodiy instrumentlarning samaradorligini aniqlashdir. Shu bilan birga, davlat-xususiy sheriklik mexanizmlarining amaliy natijalari ham empirik dalillar asosida baholanadi. Tadqiqot davomida O‘zbekiston va Janubiy Koreyada qo‘llanilgan moliyaviy yondashuvlar samaradorligining nisbiy ustunliklari aniqlanadi, Soliq va subsidiya siyosatining hududlararo nomutanosiblikni kamaytirish va turizm salohiyatini oshirishdagi ta’siri baholanadi, O‘zbekiston uchun moslashtirilgan, xalqaro ilg‘or tajribaga asoslangan rag‘batlantirish modeli ishlab chiqiladi. Mazkur tadqiqot iqtisodchi olimlar, tahlilchilar, turizm sohasi bo‘yicha qaror qabul qiluvchilar, investitsiya siyosatini shakllantiruvchi mutasaddilar, shuningdek magistratura darajasidagi tadqiqotchilar uchun amaliy va nazariy jihatdan dolzarb ahamiyat kasb etadi. Tadqiqot nafaqat mavjud iqtisodiy va institutsional muammolarni yoritadi, balki ularni hal qilish bo‘yicha ilmiy asoslangan takliflarni ham ilgari suradi. Shuning uchun bu ish barqaror turizm siyosatini yaratish yo‘lida ishonchli manba sifatida xizmat qiladi. Tadqiqotning ilmiy yangiligi, O‘zbekiston va Janubiy Koreya mehmonxona sanoatida soliq imtiyozlari va subsidiyalarni qo‘llash amaliyoti birinchi marta tizimli qiyosiy tahlil qilingan. Mazkur ishda soliq yengilliklarining investitsiya faolligi, hududiy rivojlanish va xizmat sifati kabi mezonlarga ta’siri aniqlangan. Shuningdek, milliy sharoitga moslashtirilgan, iqtisodiy samaradorlikka yo‘naltirilgan rag‘batlantirish modeli ishlab chiqilib, davlat-xususiy sheriklik asosida turizm infratuzilmasini rivojlantirish bo‘yicha amaliy tavsiyalar berilgan.
Kalit so‘zlar:
turizm infratuzilmasi mehmonxona sanoati soliq imtiyozlari subsidiyalar iqtisodiy samaradorlik davlat-xususiy sheriklik O‘zbekiston Janubiy Koreya investitsiya muhiti rag‘batlantirish siyosatiBibliografik manbalar
Abdullayev, R. (2022). Kazakhstan: Statisticheskiy analiz svyazi mezhdu subsidiyami i regional’nym razvitiem v gostinichnom biznese. Qozog‘iston Iqtisodiy Tadqiqotlar Markazi Nashrlari, 2(1), 31–38.
Gov.uz (2024). O‘zbekiston Respublikasi Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim o‘zgarishi vazirligi huzuridagi Turizm qo‘mitasi rasmiy sayti. https://gov.uz/oz/ uzbektourism/news/view/59405
Kun.uz (2025a). Mehmonxonaga hujjat taqdim etmay, MyID identifikatsiyasi bilan kirish mumkin bo‘ladi. https://kun.uz/news/2025/05/22/mehmonxonaga-hujjat-taqdim-etmay-myid-identifikatsiyasi-bilan-kirish-mumkin-boladi
Kun.uz (2025b). Tadbirkorlarga modulli mehmonxonalar qurish uchun subsidiya ajratiladi. https://kun.uz/news/2025/05/20/tadbirkorlarga-modulli-mehmonxonalar-qurish-uchun-subsidiya-ajratiladi
Lee, S. & Choi, Y. (2023). Evaluating the effects of fiscal approaches on hotel sector performance using panel regression models. Korean Journal of Hospitality and Tourism, 15(1), 88–96.
LOTTE HOTELS & RESORTS (2024). Brend tarixi va rivojlanish bosqichlari. https://www.lottehotel.com/global/en/about-lottehotel/history
Norqulov, F. & Bekmuratova, G. (2023). Subsidiya ajratishdagi byurokratik to‘siqlar, monitoring mexanizmlarining zaifligi va soliq yengilliklari ko‘lamining kichikligi. Iqtisodiy tadqiqotlar jurnali, 7(2), 67–74.
Petrova, E.V. (2019). Gosudarstvenno-chastnoe partnerstvo i nalogovye l’goty v razvitii gostinichnogo biznesa v Respublike Belarus’. Turizm i ekonomika, 4(2), 55–62.
Ruzmetov, Sh. & Kadirova, D. (2022). O‘zbekiston sharoitida turistik zonalarda faoliyat yurituvchi mehmonxona sub’yektlariga taqdim etilgan soliq imtiyozlari va ularning investitsiya oqimlariga ta’siri. Turizm va iqtisodiyot jurnali, 4(1), 45–52.
Song, M., Kim, H. & Park, J. (2021). Fiscal incentives and tourism investment: Evidence from Korea’s hotel sector. Journal of Tourism Economics and Policy, 13(4), 102–115.
Statista (2024). South Korea Hotel Market Outlook. https://www.statista.com/ outlook/mmo/travel-tourism/hotels/south-korea
Toshkent viloyati Adliya boshqarmasi (2025). Modulli mehmonxonalar haqida rasmiy axborot. https://toshkent-vil.adliya.uz/uz/news/detail.php?ID=67321
Turobov, Z. (2021). Mehmonxona infratuzilmasiga bo‘lgan makroiqtisodiy ta’sir: O‘zbekiston misolida. O‘zbekiston iqtisodiyoti jurnali, 3(3), 21–29.
Vu Gon Kim (1999). Koreya mehmonxona sanoatida kapital tuzilmasini tanlashga ta'sir qiluvchi omil. Turizm fanlari jurnali, 23(1), 23–36.
Zorin, I.V. (2020). Finansovye stimuly v strategii razvitiya turizma v RF: nalogovye l’goty i preferencii dlya turistskix zon. Rossiya iqtisodiyoti va sayyohlik siyosati jurnali, 5(1), 12–19.
Yuklashlar
Nashr qilingan
Qanday qilib iqtibos keltirish kerak
Nashr
Bo'lim
Litsenziya
Ushbu ish Creative Commons Attribution 4.0 Worldwide.
