O‘ZBEKISTON QISHLOQ XO‘JALIGIDA SAMARADORLIKNI OSHIRISH IMKONIYATLARI: SAMARQAND VILOYATI MISOLIDA

Mualliflar

DOI:

https://doi.org/10.60078/2992-877X-2025-vol3-iss7-pp80-86

Annotasiya

Mazkur maqolada Samarqand viloyatidagi bug‘doy yetishtiruvchi fermer xo‘jaliklarining texnik samaradorlik ko‘rsatkichlari va unga ta’sir etuvchi omillar baholangan. Tahlillar uchun 2024-yilda 300 nafar fermerlardan olingan so‘rovnoma ma’lumotlaridan foydalanilgan. Tadqiqotda ikki bosqichli metodologik yondashuv qo‘llanilgan: birinchi bosqichda Kobb-Duglas ishlab chiqarish funksiyasini qo‘llagan holda har bir fermer uchun texnik samaradorlik ko‘rsatkichlari hisoblangan, ikkinchi bosqichda esa Tobit regressiya orqali samaradorlikka ta’sir etuvchi ijtimoiy-iqtisodiy va institutsional omillar baholangan. Natijalarga ko‘ra, o‘rtacha texnik samaradorlik darajasi 0.868 ekanligi aniqlandi. Bu fermerlarda mavjud resurslar hisobiga hosildorlikni 13% ga oshirish imkoniyati mavjudligini ko‘rsatadi. Tobit modeli natijalariga ko‘ra, oila a’zolari soni, daraxt ekish amaliyotini qo‘llash va o‘g‘itlardan foydalanish erkinligi samaradorlikka ijobiy, klasterga a’zolik esa salbiy va statistik jihatdan muhim ta’sirga ega bo‘lgan omillar ekanligi ilmiy asoslandi. Tadqiqot natijalari texnik samaradorlikni oshirish uchun resurslardan foydalanishni liberallashtirish, ekologik amaliyotlarni rag‘batlantirish va institutsional tuzilmalarni takomillashtirish zarurligini ko‘rsatmoqda.

Kalit so‘zlar:

samaradorlik Kobb-Duglas ishlab chiqarish funksiyasi Tobit modeli qishloq xo‘jaligi

Bibliografik manbalar

Battese, G. E., & Coelli, T. J. (1995). A model for technical inefficiency effects in a stochastic frontier production function for panel data. Empirical Economics, 20(2), 325–332.

Bravo-Ureta, B. E., & Pinheiro, A. E. (1997). Technical, economic, and allocative efficiency in peasant farming: Evidence from the Dominican Republic. The Developing Economies, 35, 48–67.

Coelli, T. J., et al. (2005). An Introduction to Efficiency and Productivity Analysis (2nd ed.). Springer.

Devkota, K. P., va b., (2025). Assessing sustainable farming practices and wheat productivity in Samarkand region. Sustainability, 17(2), Article 1243.

Hossain, M. (2009). The impact of training on productivity of small-scale farmers in Bangladesh. Asian Journal of Agriculture and Development, 6(1), 89–102.

Jo‘rayev, I., & Hamroyev, M. (2022). Bug‘doy yetishtirishda texnik samaradorlik va klaster tizimining roli: O‘zbekiston tajribasi. Agrar Iqtisodiyot, 4(2), 77–89.

Karimov, A. (2018). Technical efficiency of cotton producers in Uzbekistan: A stochastic frontier approach. Quarterly Journal of International Agriculture, 57(2), 165–182.

Karimov, A.A. (2014) Factors affecting efficiency of cotton producers in rural Khorezm, Uzbekistan: Re-examining the role of knowledge indicators in technical efficiency improvement. Agric. Food Econ. 2, 1.

Karimov, A.A.; NiÇo-Zarazffla, M. (2015) Assessing Efficiency of Input Utilization in Wheat Production in Uzbekistan; V&R Unipress GmbH: Göttingen, Germany.

Masud, M. M., va b., (2018). Climate change awareness and its impact on technical efficiency of rice farming in Malaysia. Environmental Science and Pollution Research, 25(27), 27015–27023.

Rahman, S. (2003). Profit efficiency among Bangladeshi rice farmers. Food Policy, 28(5–6), 487–503.

Sherzod, B., Kim, K. R., & Lee, S. H. (2018). Agricultural transition and technical efficiency: An empirical analysis of wheat-cultivating farms in Samarkand Region, Uzbekistan. Sustainability, 10(9), 3232.

Siddiq, A., Zaman, Q. M., & Khan, A. A. (2016). Determinants of technical efficiency in wheat production: Evidence from Punjab, Pakistan. Pakistan Journal of Agricultural Research, 13–21.

Tobin, J. (1958). Estimation of relationships for limited dependent variables. Econometrica, 26(1), 24–36.

Yuklashlar

Nashr qilingan

Qanday qilib iqtibos keltirish kerak

Ilashov , B. (2025). O‘ZBEKISTON QISHLOQ XO‘JALIGIDA SAMARADORLIKNI OSHIRISH IMKONIYATLARI: SAMARQAND VILOYATI MISOLIDA . Iqtisodiy Taraqqiyot Va Tahlil, 3(7), 80-86. https://doi.org/10.60078/2992-877X-2025-vol3-iss7-pp80-86