Ushbu tadqiqot O‘zbekistondagi madaniy merosni rivojlantirishdagi o‘rnini o‘rganadi, boy madaniy merosi, 12 000 kilometrga cho‘zilgan tabiiy sayyohlik diqqatga sazovor joylarining ko‘pligi, o‘ziga xos Jahon merosi obyektlari va o‘ziga xos turizm mavjudligi bilan O‘zbekiston boshqa Markaziy Osiyo davlatlari bilan integratsiyalashgan sari butun dunyodan sayyohlarni jalb qilmoqda. O‘zbekistonda turizm sanoatining rivojlanishi uchun salohiyat mavjud. Sharq va G‘arb tsivilizatsiyalarini bog‘lagan Ipak yo‘lida Markaziy Osiyodagi bir nechta shaharlari yirik savdo markazlari bo'lib xizmat qilgan. O‘zbekistonning tarixiy, arxeologik, me’moriy va tabiiy boyliklari sayohatchilarni o‘ziga jalb qiladi. Aksincha, Ipak yo‘li - bu o‘ziga xos sayyohlik yo‘nalishlari tarmog‘i bo‘lib, u takomillashtirish uchun katta imkoniyatlarga ega. Shunday qilib, O‘zbekistonning turizm sanoati keng ko‘lamli rivojlanishni boshdan kechirdi, bu mamlakatning tarixiy va madaniy boyliklariga hurmat va barcha xalqaro talablarga javob beradigan infratuzilmani qurishni o‘z ichiga oladi. Turizm xizmatlari hajmi va murakkabligining ortib borishi natijasida qonuniy turizm sektori paydo bo'ldi, bu esa ushbu hodisani global iqtisodiyotning o‘ziga xos jihati sifatida ko‘rishni qo‘llab-quvvatlaydi. Turizm hodisasi tabiatan juda murakkab bo‘lib, sezilarli ijtimoiy, siyosiy, madaniy va iqtisodiy oqibatlarga olib keladi. Madaniy va tarixiy turizm ulkan salohiyatga ega yangi sektor bo‘lib, bugungi kunda global turizm sanoatining ajralmas qismi hisoblanadi. Ko‘plab tarixiy joylar, madaniyatlar va an’analarga ega bo‘lgan O‘zbekiston madaniyat va meros turizmi uchun mukammal sektorni taqdim etadi. Samarqand, Buxoro va Xiva kabi qadimiy Ipak yo‘li shaharlari turizm daromadlarini oshirish va mablag‘larni mamlakatning barqaror rivojlanishi uchun ishlatish salohiyatiga ega, bu esa ushbu g‘oyani yanada qo‘llab-quvvatlaydi.
Sarmoya — bu hozirgi isteʼmoldan voz kechib, kelajakda yaxshiroq boʻlishini kutish. Umumiy maʼnoda, bu kelajakda ushbu aktivlarning qiymati yuqoriroq boʻlishini va qandaydir daromad keltirishini kutish bilan turli xil aktivlarga pul taqsimoti. Turizm industriyasining investitsiya potensiali oʻziga xos tarzda tashrif buyuruvchilar va sayyohlar soniga bogʻliq. Ushbu salohiyatdan foydalanish uchun turizm infratuzilmasi, xizmatlar va oʻsib borayotgan talabni qondira oladigan obyektlarni rivojlantirish zarur. Bu, oʻz navbatida, sarmoyadorlar uchun keng imkoniyatlar yaratib, sohaga investitsiyalarni amalga oshirishga xizmat qilmoqda. Pul harakati va xususiy sektor investitsiyalari orqali Hindistonda turizm uchun taʼminot tomonini qurish nuqtai nazaridan. Pul harakati va xususiy sektor investitsiyalari orqali Hindistonda turizm uchun taʼminot tomonini qurish nuqtai nazaridan.
Мақолада Ўзбекистонда туристик-рекреацион ресурслардан самарали фойдаланиш масаласи, унинг туризм соҳаси иқтисодий самарадорлиги ва мамлакат ялпи ички маҳсулотидаги улушига таъсири таҳлил қилинган. Илмий адабиётлар шарҳи асосида рекреацион ресурсларни бошқаришнинг турли назарий ёндашувлари ўрганилди. Давлат статистика қўмитаси, Туризм ва маданий мерос вазирлиги ҳамда Бутунжаҳон туризм ташкилоти маълумотлари асосида 2019–2024 йиллар статистик кўрсаткичлари таҳлил қилинди. Тадқиқот натижалари пандемия йилларида ресурслардан фойдаланиш кескин пасайганини ва 2022–2023 йилларда инфратузилма кенгайиши ва туристлар сонининг кўпайиши натижасида туризмнинг иқтисодий аҳамияти ортди ва ЯИМдаги улуш 5,5 фоизга етди. Ушбу натижалар туристик-рекреацион ресурслардан самарали фойдаланиш туризм соҳасининг барқарор ривожланиши ва иқтисодий салоҳиятини оширишда ҳал қилувчи омил эканини тасдиқлади.
Ushbu tadqiqot Oʻzbekistonda strategik turizmni rivojlantirish omili sifatida gastronomik turizmning oʻrnini oʻrganadi. Unda umumiy ovqatlanish xizmatlari kabi turizm sanoatining resurs salohiyatini qoʻllash va uning iqtisodiy oʻsishga taʼsiri muhokama qilinadi. Tadqiqotlar shuni koʻrsatadiki, aholining madaniy xabardorligi va xarid qobiliyati ortib borayotgani, xorijlik sayyohlar soni ortib borayotgani gastronomik turizmni rivojlantirish uchun qulay shart-sharoit yaratgan. Sotsiologik soʻrovlar va iqtisodiy tahlillar kabi sifat va miqdoriy tadqiqotlardan foydalangan holda, tadqiqot shuni koʻrsatadiki, oziq-ovqat madaniyati anʼanalari, inson kapitali va yangi texnologiyalar turizm biznesida raqobatbardoshlikning asosiy omillari hisoblanadi. Restoran biznesi ham xizmat koʻrsatish korxonalari, ham madaniyat elchilari boʻlishga koʻproq moyil boʻlib, bu manzilning obroʻsini oshiradi. Tadqiqot natijalariga koʻra, yoʻnaltirilgan investitsiyalar va innovatsion rivojlanish bilan Oʻzbekiston Ipak yoʻli boʻylab dunyodagi yetakchi gastronomik turizm markazlaridan biriga aylanishi mumkin.
Ushbu maqolada mamlakatimizda ziyorat turizmini rivojlantirishning nazariy asoslari o‘rganilgan bo‘lib, unda uning ijtimoiy-iqtisodiy mazmuni va mohiyati xorijiy va mahalliy olimlar qarashlari asosida yoritib berilgan.
